Кіріспе
Вейсон-ла-Ромайн – Францияның оңтүстік-шығысындағы Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағындағы Воклюз департаментінде орналасқан қала. Вейсон-ла-Ромайн бай римдік қираған орындары, ортағасырлық қаласы және соборымен әйгілі. Бұл қаланың ерекшелігі – 2000 жылдық тарихы бар ежелгі, ортағасырлық және қазіргі заманғы қалалардың тығыз орналасуы. Ескі қала екі бөлікке бөлінген: Оувезе өзенінің бір жағындағы төбеде орналасқан "жоғарғы қала" немесе Коллин-дю-Шато, ал қарсы жағада – Коллин-де-ла-Вилласс төңірегіндегі "төменгі қала". Төрт театр мен көптеген көрмелер мен галереялары бар Вейсон-ла-Ромайн өнер саласымен де танымал. Аймақта көптеген жазушылар, суретшілер және актерлер тұрады.
Тарих
Бұл аймақ қола дәуірінде мекенделген. Б.з.д. IV ғасырдың соңында Вейсон кельт тайпасы Вконтийлердің (Vocontii) орталығы болған жоғарғы қаладағы оппидумға негізделген астанасы болды.
Рим дәуірі
Римдіктер басып алғаннан кейін (б.з.д. 125-118 ж.), салиестерге қарсы соғыстарда Воконтийлер белгілі бір дәрежеде тәуелсіздігін сақтап қалды; олардың екі астанасы болды: Luc en Diois, көрінеу діни орталық, және Vaison, ол Vasio Julia Vocontiorum деп аталды. Олардың билігі кельттік оппидумының біртіндеп римдікке айналуында жалғасты. Алғашқы құрылыстарды, әдетте, оппидумнан төменге көшіп, өзен бойында үйлер салған Воконтий аристократтары жасаған болуы мүмкін. Осы үйлердің айналасында қала біртіндеп өсті, бірақ ол бұрынғы үйлерден өзгеше бағыттағы римдік тікбұрышты көше жоспарына негізделді. І ғасырдың екінші жартысында ірі қоғамдық ескерткіштердің құрылысы басталды: театр, көпір, су құбырлары, жылу моншалары. Екі су құбыры қалаға су жеткізді; ескі су құбырының бастауы солтүстіктегі Сент-Круа төбесінде, ал ұзын су құбырының бастауы оңтүстік-шығысқа қарай 10 км қашықтықтағы Мон-Венту тауындағы Грозо бұлағында орналасқан. Рим тыныштығы (Pax Romana) қаланың кеңеюіне алып келді, ол екінші ғасырда ең гүлденген кезеңін басынан өткерді, оның аумағы 75 гектарға дейін жетті. Ол Галлия Нарбонензис аймағының ең бай қалаларының біріне айналды; көптеген үйлерде көптеген мозаикалық едендер табылған, сондай-ақ таудың жартасты беткейінде әдемі театр салынған, ол Тиберийдің тұсында салынған болуы мүмкін. Оның мүсіні осы жерде, көрнекті орында табылған. "Вейсон Диадумен" мүсіні де (қазір Британ мұражайында) XIX ғасырда театрдан табылған. 276 жылы варварлардың шапқышылығы тонау мен өртеумен алдын ала хабарланды, одан кейін Римдік Васио қалпына келтірілді. Вейсон салыстырмалы түрде маңызды христиан діни орталығына айналды (онда 4-ші ғасырдан бастап епископтық болды), онда 442 және 529 жылдары екі кеңес өткізілді.
Римнен кейінгі кезең
V ғасырда бургундтардың шапқыншылығы қаланы қиратты. Театрдың орындықтары христиан қабір тастары ретінде қайта қолданыла бастады. Вейсон 527 жылы остготтар, ал 545 жылы франктар патшасы Хлотар I басып алды және Прованс құрамына кірді. Он екінші ғасырда Прованс графтары мен епископтар арасында туған даулар, олардың әрқайсысы қаланың жартысына иелік еткендіктен, қаланың гүлденуіне кедеріс келтірді; бұл даулар 1251 жылы болашақ папа Климент IV жүргізген келіссөздер арқылы аяқталды. Орта ғасырдың тұрақсыз кезеңінде тұрғындар Оувезе өзенінің сол жағалауындағы жоғарырақ жерлерге, қамалдың қорғауымен және мықты қамалдың ішіне көшіп кетті. XVIII ғасырдан бастап, халықтың көп бөлігі өзен жағасындағы жазықтарға қайта оралды. 1992 жылдың 22 қыркүйегінде Вейсон-ла-Роменде су тасқыны болды, ол 1632 жылдан бері ең ауыр тасқын болды.
Дельфиннің үйі
Дельфиндер үйі атын ақ мәрмәрден жасалған, дельфинге мініп отырған Купидон бейнеленген фонтанға қарызды. Үйдің құрылысы шамамен 250 жыл бойы кезең-кезеңмен салынғанын көрсетеді. Шамамен б.з. дейінгі 30 жылы, бұл 1400 м² аумақты алған шаруа үйі болды, ол кейінгі көше желісінен өзгеше бағытта салынды және негізгі кіреберісі оңтүстікке қарады. Негізгі ғимарат төрт бөлмеден тұрды, олар бағаналы ауланың (перистиль) төңірегінде орналасқан. Батысында бірнеше шаруашылық ғимараттары және кішкентай жылытылатын ғимарат, болжам бойынша, термальды ванна болды. 50 жыл өткен соң, су және кәріз құбырлары қосылып, тұрмыс жағдайлары едәуір жақсарды. Шамамен б.з. 80 жылы үй жаңа жаяу жүргіншілер көшесіне дейін кеңейтілді. Солтүстік жағына жаңа бас кіреберіс салынды, перистиль шығысқа қарай кеңейтіліп, тоғанмен әсемделді және жоғарғы қабат кеңейтілді. Үйдің жеке бөлігі перистиль төңірегінде орналасқан бөлмелерден тұрады, оның ішінде таблинумның жанындағы баспалдақ арқылы қол жеткізілетін жоғарғы қабат бар.
of the house indicates it was built in stages over a period of about 250 years. About 30 BC it was a farmhouse of area 1,400 m2 built on a different alignment to the later street grid and with main entrance to the south. The main building consisted of four rooms arranged around a colonnaded courtyard (peristyle). To the west lay several agricultural outbuildings and a small heated building, probably a thermal bath. 50 years later, water and sewage pipes were added leading to greatly improved living standards. Around 80 AD, the house was extended over the strip of land up to the new pedestrian street. A new main entrance was built to the north, the peristyle was extended eastwards and adorned with a pond and the upper floor was enlarged. The private section of the house consists of rooms arranged around the peristyle, including the upper floor accessed by the staircase next to the tablinum.
Туған қалалар
Мартиньи, Швейцария.