Кіріспе
Пакистандық классикалық әнші Устад Баде Фатех Әли Хан (; ; 1935 – 4 қаңтар 2017) – Пәкістанның ең көрнекті кьял әншілерінің бірі және Патиала Гарана музыкалық дәстүрінің жетекші өкілі. Ол 1974 жылы Устад Аманәт Әли Ханның күтпеген қайтысына дейін бүкіл субконтинентте және одан тыс жерлерде үлкен бедел мен табысқа ие болған, аңызға айналған әншілер дуэті Аманәт Әли мен Фатех Әлидің кіші ұлы болды. Фатех Әли классикалық музыкаға қосқан үлесі үшін 1969 жылы Пәкістан Президентімен Пәкістанның ең жоғары ұлттық әдеби сыйлығы – «Мақтан» орденімен марапатталды (Аманәт Әлимен бірге). Ол және оның ағасы Аманәт Әли әкесі Ахтар Хусейн Ханнан тәлім алды, ол британдық үстемдік кезеңіндегі Патиала князьдығының қамқорлығындағы көрнекті әнші болған. Олардың әдесі де сол патша сарайында музыкант ретінде қызмет еткен (Фатех Әли Хан «полковник» атағымен бірге). Патиала Гаранасын оның ұлы әдесі Миан Каллу (Каллу Мия Хан деп те аталады) 19 ғасырдың ортасында құрған, ол Дели Гаранасының музыканты Мир Құтуб Бахш Танрус Ханнан, соңғы Моғол императоры Баһадүр Шах Зафардың сарайында классикалық музыкалық білім алған.
Ustad Bade Fateh Ali Khan (; ; 1935 – 4 January 2017) was among the foremost Khyal vocalists in Pakistan, and a leading exponent of the Patiala Gharana tradition of music. He was the younger of the legendary singing duo Amanat Ali and Fateh Ali, who enjoyed immense prestige and success across the subcontinent and beyond until the sudden and unexpected death of Ustad Amanat Ali Khan in 1974. For his contributions to classical music, Fateh Ali was honoured (along with Amanat Ali) with the highest national literary award of Pakistan — the Pride of Performance — by the President of Pakistan in 1969. Along with his elder brother Amanat Ali, he was trained by their father, Akhtar Hussain Khan, a distinguished vocalist in the patronage of the princely state of Patiala in colonial British India. Their grandfather had also served as the musician – along with 'Colonel' Fateh Ali Khan) – in the same royal court. The Patiala Gharana was founded in the mid to late 19th century by his great grandfather Mian Kallu (also known as Kalu miya Khan) who had received classical music training from the last Mughal emperor Bahadur Shah Zafar's court musician Mir Qutub Bakhsh Tanrus Khan of Delhi gharana of classical musicians.
Мансап
Фатех Әли тоғыз жасында ән айта бастады. Аманәт Әли мен Фатех Әли дуэті 1945 жылы Лахордағы ықпалды сарапшы, пандит Живанлал Маттудың қолдауымен керемет әншілік дебют жасады. 1949 жылы дуэт Үндістанның Калькутта (кейін Калькутта) қаласында өткен беделді "Бүкіл Бенгал музыкалық конференциясында" өнер көрсетіп, Үндістан мен Пәкістанда кеңінен танылды.
Үндістанның бөлінуі
1947 жылы Үндістанның бөлінуі кезінде жас таланттардың өмірі күрт өзгерді, соның салдарынан отбасы Пәкістанға көшіп кетуге шешім қабылдады. Жаңа мекеніндегі қиындықтарға қарамастан, екеуі жасөспірім шағында-ақ өздеріне лайық орынды құрлықтағы ең көрнекті әншілердің қатарынан тапты. 1974 жылы Фатех Әлидің інісі Аманәт Әлидің қазасы оған ауыр соққы болды. Фатех Әли бір жарым жылдан астам уақыт бойы терең күйзелісте болды, содан кейін Радио Пакистанға басшы болып орналасты. Екі бауырлас ән өнерін мамандану бойынша бөліп алды. Аманәт Әли Ханға туғаннан берілген дауысы болды және ол әнін «лагао» арқылы кеңінен жетілдіріп, жоғары регистрде гүлдендірді, ал Фатех Әли көптеген «бехлавалар» мен күрделі «таандардың» қыр-сырын зерттеп, әлдеқайда төменгі және қарқынды дауыспен өнер танытты. Олар екеуі де өз гхараналарының екі ұлы тұлғасы – Устад Баде Гулам Әли Хан мен Устад Ашық Әли Ханнан шабыт алды. 1992 жылы ECM лейблімен шыққан ерекше альбомның атауы – «Ragas and Sagas», ол норвегиялық саксофонист Ян Гарбарекпен жасалған бірлескен жұмыс. Фатех Әли әлемнің түкпір-түкпірінде өнер көрсетіп, көптеген шәкірттерді тәрбиеледі. Оның сүйікті шәкірттерінің бірі – норвегиялық Дия. Ол жартылай ауған, жартылай пакистандық. Норвегияда дүниеге келген. Қазір ол Ұлыбританияда тұрып, «Эмми» сыйлығына ие болған кинорежиссер. 20 ғасырдың екінші жартысында Патиала стиліндегі кьял ән айту екі бағытта дамыды. Бірі – музыка әлеміне Аманәт Әли Хан мен Баде Фатех Әли Хан дуэтін сыйлады. Екінші бағыт Патиала Касур гхаранасының әншілерін тәрбиелеу арқылы Баде Гулам Әли Ханды (1903–1968) өсірді. Устад Фатех Әли Ханның ерекше әншілік стилі әлемнің көптеген әншілеріне әсер етті, соның ішінде классикалық вокалдың дарыны Шям Панчматияға. Устад оның туралы: «Әлемде мұндай жас таланттардың болуына қуаныштымыз, музыкамыздың болашағы олардың қолында қауіпсіз» деді. Шамның Патиала гхаранасынан шыққан «Раг Мегх» әні халықаралық сахнада орындалғаннан кейін BBC телеарнасында көрсетілді. Басқа да белгілі шәкірттеріне Аманәт Әли Ханның ұлы Шафқат Аманат Әли кіреді, ол классикалық, поп және эстрадалық әнші ретінде танымал және Фатех Әли мен Аманәт Әлидің көптеген Патиала гхаранасының шығармаларын заманауи стильде қайта жаңғыртып, назар аударды. Ол 2017 жылдың 4 қаңтарында 82 жасында дүние салды. Оның жаназасы Лахорда, Пәкістанда өтті. Ол Лахордағы Моминпура зиратында жерленді, оның інісі және әнші серігі Аманәт Әли Хан мен жүрегі жұлысқан інісі Ассад Аманәт Әли Хан да сол жерде жатыр.
Ustad Fateh Ali Khan's signature vocal style has influenced many singers around the world, including classical vocal prodigy, Shyam Panchmatia, about whom the Ustad said, "we are fortunate that such young talent exists around the world; the future of our music is safe in their hands." Shyam's exposition of Raag Megh from the Patiala Gharana has been featured on the BBC after being performed internationally. Other notable students include Amanat Ali Khan's son, Shafqat Amanat Ali, an accomplished classical, pop, and playback singer who has brought attention to several Patiala gharana compositions penned by Fateh Ali and Amanat Ali by arranging the scores in more contemporary styles. where he died on 4 January on 2017 at the age of 82. His funeral prayers were held in Lahore, Pakistan. He was buried at Mominpura Graveyard in Lahore where his brother and singing partner Amanat Ali Khan and nephew Asad Amanat Ali Khan are also buried.
Марапаттар мен мойындау
Пакистан Президентінің 1969 жылғы "Өнердегі Еңбегі үшін мақтау" сыйлығы (Аманат Әли Ханмен бірге марапатталды). Пәкістан Үкіметінің "Тамға-и Иমতিаз" (Ерекшелік медалі).