Кіріспе

Американдық эпидемиолог (1855–1921)

Уильям Томпсон Седжвик (29 желтоқсан 1855 – 25 қаңтар 1921) – педагог, эпидемиолог, бактериолог және АҚШ-тағы халық денсаулығын қалыптастырудағы маңызды тұлға. Өмірі бойы көптеген ғылыми және кәсіби ұйымдардың президенті болды, оның ішінде 1915 жылы Америкалық Халық Денсаулығы Сақтау Ассоциациясының президенті болды. 1913 жылы MIT-Гарвард Халық Денсаулығы Мектебінің үш негізін қалаушысының бірі болды.

Ерте өмір және білім

Уильям Т. Седжвик 1855 жылғы 29 желтоқсанда Коннектикут штатының Батыс Хартфорд қаласында дүниеге келген. Ол Уильям Седжвик пен Энн Томпсон Седжвиктің ұлы. 1877 жылы ол Йель университетінің Шеффилд ғылыми мектебінен бакалавр дәрежесін алды. Ол Йель медицина мектебінде екі жыл оқыды, сонымен қатар физиологиялық химиядан (1878–1879) оқытушы болып жұмыс істеді. Ол Йельді тастап, Джонс Хопкинс университетінде физиологияны оқуға түсті. Ол биологияға қызығушылық танытып, оқу бағытын өзгертіп, 1881 жылы биология ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол Хопкинсте екі жыл биология саласындағы ғылыми қызметкер болып қалды.

Массачусетс технология институты

1883 жылы Седжвик МТИ-нің оқытушы құрамына тағайындалды. 1884 жылы доцент, ал 1891 жылы профессор атағын алды. Ол МТИ-дегі биология кафедрасының меңгерушісі болды. 1888 жылы Седжвик азаматтық инженерлік мамандығының студенттеріне бактериологиядан лекция оқуға кірісті. Оның шәкірттері 1890 жылдардан бастап және 20 ғасырдың басына дейін инженерлік салаға халық денсаулығының қағидаларын енгізген жақтастары мен сарапшылары болды. 1902 жылы ол "Санитарлық ғылым мен халық денсаулығының принциптері" атты маңызды еңбегін жариялады, ол МТИ-де оқыған курстарынан дайындалған лекцияларының жинағы және оның осы саладағы тәжірибесінің қорытындысы болды.

Гарвард-МИТ қоғамдық денсаулық сақтау қызметкерлері мектебі

Седжвиктің МТИ-дегі курстары және ондағы азаматтық инженерлік студенттерге тигізген әсері қоғамдық денсаулық саласындағы алғашқы оқулар деп есептелуі мүмкін. Дегенмен, ол және оның екі әріптесі одан да формалды академиялық құрылым қажет деп ойлады. 1913 жылы Джордж С. Уиппл және Милтон Дж. Розенаумен бірлесіп, Гарвард-МТИ Қоғамдық денсаулық сақтау офицерлері мектебін құрды. Бұл қоғамдық денсаулық мамандарын даярлауға арналған алғашқы ресми академиялық бағдарлама болды. Бірлескен бағдарлама 1922 жылға дейін жалғасты, содан кейін Гарвард университеті Гарвард Қоғамдық денсаулық мектебін ашуға шешім қабылдады.

Лоренс эксперименттік станциясы

1888 жылдан бастап Седжвик Массачусетс штатының Денсаулық сақтау кеңесінде кеңесші биолог ретінде тағайындалды. Ол Лоренс эксперименттік станциясында бактериологиялық зерттеулерге жетекшілік етті және ең қабілетті инженерлік студенттерін, оның ішінде Джордж В. Фуллер мен Аллен Хейзенді сол жерге жұмысқа жіберді. Седжвик Рафтр санау жасушасы бүгінге дейін қолданылып келеді. Лоренс эксперименттік станциясының жылдық есептері Седжвиктің эпидемиолог ретіндегі рөлін ерекше атап көрсетті. «Эпидемиология саласында Седжвик тікелей және жеке қатысумен үлкен рөл атқарды, және ол, шындығында, алғашқы американдық ғылыми эпидемиолог болды».

Су сапасы және Джерси Ситидегі сынақтар

XIX ғасырдың соңында Нью-Джерси штатының Джерси қаласындағы сумен жабдықтау ағынды сулармен ластанған, нәтижесінде қалтырау тымыржық қызбасынан қаза тапқандардың саны көп болды. 1899 жылы қала Рокавей өзенінде жаңа сумен жабдықтау жүйесін салу үшін жеке компаниямен келісімшарт жасасты, бұл жүйеге бөгет, суқойма және 37 километрлік құбыр желісі кірді. Жоба 1904 жылдың 23 мамырында аяқталды, бірақ келісімшартта талап қойылмағандықтан су тазартылмады. Қала, келісімшарт шарттары орындалмады деп мәлімдеп, Нью-Джерси Канцлерлік сотына сотқа шағым түсірді. Джерси қаласының шенеуніктері қалаға жеткізілетін судың "таза және салауатты" емес екеніне шағымданып айтты. Седжвик екі сотта да талапкерлердің сарапшысы ретінде куәлік берді. Бірінші сотта ол қалаға жеткізілетін судың суқойманың жоғары жағындағы ағынды сулардан бактериялармен ластанғанын айтты. Екінші сотта Седжвик Джон Л. Лиалдың суқоймадағы суды кальций гипохлоритімен – сол кездегі әк хлориді деп аталған затпен – тазалау туралы ұсынысына қарсы күшті пікір білдірді. Оның ойынша, су бөлігінде кәріз жүйесін салу және кәріз суларын тазарту станциясын құру артық болар еді. Ол сондай-ақ хлорлаудың органикалық заттарды, майда бөлшектерді және басқа да қоқыстарды жоймайтынын, бұл су тұтынушыларының иммунитетін әлсіретуі мүмкін екенін мәлімдеді. Алайда, арнайы сарапшы Уильям Дж. Маги хлорлау жүйесінің қауіпсіз, тиімді және сенімді екенін анықтады және ол Джерси қаласын "таза және салауатты" сумен қамтамасыз ете алатынына толық сенім білдірді.

Жеке өмір

Седжвик өмірінің соңына дейін Жаңа Англияда өтті. Ол 1881 жылғы 29 желтоқсанда Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласынан Мэри Катрин Райсқа үйленді. Олардың балалары болған жоқ. Седжвик көпшілікке пайда келтіретін көптеген мәселені қолдады және көптеген қайырымдылық ұйымдарға уақытын жұмсады, оның ішінде 1897 жылдан бастап Лоуэлл институтының кураторы қызметін атқарды. Дегенмен, ол әйелдердің сайлау құқығына және екі жыныстың теңдігіне қарсы болды. Седжвик «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі мақаласында өз пікірін ашық білдірді. Ол әйелдердің сайлау құқығы мен феминизм «адамның бойын нашарлатып, уақытты мың жыл кері қайтарады» деп сенді.

Жарияланымдар

Седжвик көптеген мақалалар мен жазбаларды жариялаған өнімді жазушы болды.

Құрмет пен марапаттар

1904 жылы ол Жаңа Англия сумен жабдықтау қауымдастығының құрметті мүшесі аталды. 1901 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды және 1905 жылы осы ұйымның вице-президенті болды. Оның құрметіне Батыс Хартфордтағы орта мектепке оның аты берілді. 1909 жылы Йель университеті оған құрметті ғылым докторы (Sc. D.) дәрежесін берді, ал Цинциннати университеті 1920 жылы оған құрметті заң ғылымы докторы (LL. D.) дәрежесін берді. Америкалық қоғамдық денсаулық сақтау қауымдастығы 1929 жылы оның құрметіне, қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы білімді және тәжірибені дамытудағы ерекше еңбегі үшін Седжвик ескерткіш медалін тағайындады. Бұл АҚДҚ-ның ең жоғары наградасы болып саналады.

Таңдалған жарияланымдар

Седжвик, Уильям Т. (1890). «Фильтрация деректері: I. Құм арқылы үздіксіз сүзу арқылы ауыз судан бактерияларды жою бойынша кейбір соңғы тәжірибелер». Массачусетс технология институтының технологиялық тоқсандық журналында. Бостон: МИТ 69–75. Седжвик, Уильям Т. (1891). «Сумен жабдықтаумен байланысты тиф қызуы». Массачусетс штатының денсаулық сақтау кеңесінің жиырма екінші жылдық есебінде. Бостон: Массачусетс штаты, 525–43. Седжвик, Уильям Т. (1892). «Құммен сүзу арқылы ауыз суды тазарту: оның теориясы, практикасы және нәтижелері; Американың қажеттіліктері мен еуропалық тәжірибеге ерекше назар аудара отырып». Жаңа Англия су шаруашылығы қауымдастығының журналы 7:2 (1892 жылғы желтоқсан): 103–30. Седжвик, Уильям Т. (1893). «Лоуэлл және Лоуренс қалаларында ластанған сумен жабдықтауға байланысты тиф қызуының соңғы эпидемиялары туралы: Мерримак аңғарының басқа қалалары мен кенттерінде, әсіресе Ньюберипортта тиф қызуына қатысты байқаулар». Массачусетс штатының денсаулық сақтау кеңесінің жиырма төртінші жылдық есебінде. Бостон: Массачусетс штаты, 667–704. Седжвик, Уильям Т. (1902). Санитарлық ғылым және қоғамдық денсаулық принциптері: жұқпалы аурулардың себептерін және алдын алу шараларын анықтауға ерекше назар аудара отырып. Нью-Йорк: Макмиллан. Седжвик, Уильям Т. және Дж. Скотт МакНатт. (1910). «Миллс Рейнке құбылысы және Хазеннің теоремасы: қоғамдық сумен жабдықталуды тазартудан кейін тиф қызуынан басқа аурулардан өлім-жітімнің төмендеуі туралы». Жұқпалы аурулар журналы. 7:4 (1910 жылғы 24 тамыз): 489–564.