Кіріспе

Аламада муниципалитеті (магинданаон: Inged nu Alamada, Jawi: ايڠايد نو عالماد; иранун: Inged a Alamada, ايڠايد ا عالماد), Филиппиннің Котабато провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 68 659 адамды құрайды. Қала жергілікті басшы Дату Аламаданың құрметіне аталған және Филиппиндегі ең кең таралған Асик-Асик сарқырамасымен әйгілі.

Тарих

Оның аты күшті билеуші Дату Амайбулок Аламаданың есімін мәңгі есте қалдыру және оның құрметіне берілді. Ол шетелдік басқыншылық пен зорлық-зомбылыққа қарсы күрескен жетекші болды. Дату Иранон және Даламан тайпалары тарапынан Пигкауаян, Либуган, Сұлтан Кударат муниципалитеттерінің және Китакубонг (қазіргі Побласион) қаласының солтүстік бөлігінде таралған отты билеушілердің бірі ретінде танылды. Муниципалитет құрылғанға дейін ол Хөкбалахап (Hukbong Bayan Laban sa Hapon) капитуланттарының қоныстандыру аймағы болды. 1953 жылдың 10 наурызында президент Эльпидио Кирино бұл жерді мемлекеттік жер деп жариялады. №376 жарлық бойынша бұл аймақ қоныс аудару орны ретінде бекітілді. Осы жарияланғаннан кейін президент Кирино Филиппин Қарулы Күштерін (AFP) «Жерсіздерге жер» бағдарламасын іске асыруға тағайындады.

1954 жылдың 1 қаңтарында аймаққа General Order No. 409 GHQ., AFP-нің 3-тармағына сәйкес Genio Edcor деген ат берілді; бұл атау сол кездегі M/SGT Регино Генионың құрметіне берілді, ол 1953 жылы Исабела провинциясының Ангаданан қаласындағы Перидо Эдкор шаруашылығында «Hukbong Magpapalaya ng Bayan sa Hapon» тобының шабуылына ұшыраған болатын. 1954 жылдың 1 қаңтарынан 1961 жылдың 6 тамызына дейін Genio Edcor Мидсаяп муниципалитетінің құрамындағы саяси бөлімше болды. Genio Edcorдың адал қоныс аударушысы Самсон Б. Буэнафе Мидсаяп муниципалды кеңесінде осы аймақтың өкілі болды. 1986 жылы еліміздегі жаңа ұйымдастыру кезінде ЕДСА төңкерісі нәтижесінде Венцеслао Табар Дела Серна есімді алғашқы қала әкімі тағайындалды. Президент Корасон Акино өзінің алғашқы мерзімінде қолданыстағы басшыларды, әсіресе Маркостың жақтастарын, міндетін атқарушы офицерлермен алмастырды. 1986 жылдың наурызынан 1987 жылдың қарашасына дейін Иса Н. Сакдалан алғашқы міндетін атқарушы болып қызмет етті. Қала әкімі Венцеслао Табар Дела Серна 1988 жылғы сайлауда қайтадан сайланды және 1992 жылға дейін қызмет етті.

Бангсамороның болашақта құрылуынан мүмкін оқшаулануы

2001 жылғы референдум кезінде мұсылман Минданао автономиялық аймағына кіру үшін Карменнің жиырма сегіз (28) барагайларының екеуі (2) АРММ-нің құрамына кіруді таңдады, бірақ олар АРММ-нің негізгі аймағымен байланыс болмағандықтан қосылмады. 2010-2016 жылдар аралығында Бангсаморо идеясы пайда болды және жаңа аймақ құрылуда болды. Моро ислам азаттық майданы мен Нойной Акино әкімшілігі арасындағы келісімдерге сәйкес, Кармен Бангсаморо құрамына енгізілуі керек, себебі 2001 жылы мұсылман аймағына қосылуға дауыс берген жиырма сегіз барагайдың екеуі осыны қолдады. Алайда, Бангсаморо Акиноның мерзімі аяқталғанға дейін іске асырылмады. Осыған қарамастан, қазіргі әкімдік Бангсамороны Филиппин мемлекетінің бір штат ретінде құруды көздеп, федералды үкімет орнатуға тырысуда, осы арқылы Кармен Бангсаморо құрамына енгізіледі. Карменнің оңтүстігінде жаңа муниципалитет құру жоспары әлі расталған жоқ, соның арқасында Карменнің түпкі тұрғындары мен христиандар қоныстанған орталық және солтүстік бөлігі Солтүстік Котабатода қалады. Бұл идеяның тууына себеп – Кармен муниципалитетінің толығымен Бангсамороға қосылған жағдайда, Солтүстік Котабато провинциясы екіге бөлінетіні, ал батысындағы үш қала (Банисилан, Аламада және Либуган) Солтүстік Котабато орталығымен байланысы үзіліп, оқшауланып қалуы мүмкін.

География

Аламада муниципалитеті солтүстігінде Ланао-дель-Сур провинциясымен, оңтүстігінде Либуган муниципалитетімен, шығысында Банисилан муниципалитетімен, батысында Магуинданао провинциясының Пигкеваян және Булдон муниципалитеттерімен шектеседі. Жер ауданы 78,750 гектарды құрайды және ол 17 барангайға бөлінген. Жалпы алғанда, Аламада биік орналасқан және төбелі, шоқылы және жайпақ жерлермен сипатталады.

Барангай

Аламада саяси тұрғыдан 17 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Климат

Муниципалитет климаттың төртінші түріне жатады. Мамыр және қыркүйек айларын қоспағанда, жыл бойы жаңбыр теңіздей жауады. Жауын-шашын мөлшері:

Демография

2020 жылғы санақта Аламада, Котабатоның халқы 68 659 адамды құрады, халық тығыздығы .

Экономика

Аламада негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады, себебі оның жері жүгері, таулы күріш, банан, пальма майы және каучук өсіруге пайдаланылады. Сондықтан, жергілікті тұрғындардың қызметі ауыл шаруашылығына бағытталған. Бұл жүгері өндіретін муниципалитет. Мал және құс шаруашылығы да ауыл шаруашылығының маңызды салаларының бірі болып табылады.

Табиғи ресурстар

Оның ауыл шаруашылығы өнімдері жүгері, кокос, күріш, банан, сәбіз, Юкон алтын картопы, манго және басқа да дақылдар. Аймақтарда манганец сияқты минералдар да табылады. Муниципалитеттің жалпы ішкі өнімі (2022) 14 145 601 066 (PHP) құрайды.

Туризм

Асик асик шарлауығы Аламада, Котабато, Жоғарғы Дадо, Ситио Дулао ауылында орналасқан. Су бұлақтан емес, тікелей тастардан ағады. Дадай шарлауығы, Жоғарғы Дадо, Аламада, Котабато. Бұл муниципалитеттегі ең биік және ең үлкен шарлауық, ол Асик асик шарлауығынан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Гуо дөңесінің көрініс алаңы Рангаен және Гуилинг ауылдарының арасында орналасқан. Китуб Бао үңгірі Китуб Бао, Аламадада орналасқан. Оның бір кіреберісі бар, бірақ 3 шығу тесігі бар. Үңгірдің ішінде жер асты сулары, қарлығаштар, жартасқа жабысатын құстар, сондай-ақ әртүрлі белгісіз жәндіктер табылады. Опао тауы Китуб Бао, Аламадада, атап айтқанда Аламада және Банисилан шекарасында орналасқан. Ол табиғи түрде өскен ағаштарға және суық бұлақ суына ие. Сия-сияның қасиетті крестінің қасиетті орны Сия-сия, Бао, Аламадада орналасқан.