Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ромблон провинциясының, Филиппин муниципалитеті
Municipality in Romblon, Philippines
Кахидиокан, ресми түрде Кахидиокан муниципалитеті, Филиппиннің Ромблон провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 23 259 адамды құрайды. Муниципалитет Сибуян аралында орналасқан, ол табиғи ортасының тазалығы мен флора мен фаунаның жоғары эндемизм деңгейіне байланысты "Азияның Галапагосы" деп аталған.
Cajidiocan, officially the Municipality of Cajidiocan, is a 3rd class municipality in the province of Romblon, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 23,259 people. The municipality is located on Sibuyan Island, which has been dubbed as the "Galapagos of Asia" due to its pristine natural environment and high endemism rate for flora and fauna.
Ерте тарих
Мигель де Лоарканың "Филиппин аралдары туралы" (Relacion de Las Islas Filipinas) еңбегіне сәйкес, конкистадор Мартин де Гойти бастаған испандықтар 1570 жылдың 10 мамырында Панайдан Сибуян аралына келді. Осылайша Кахидиокан, сондай-ақ Ромблонның қалған бөлігі Панай провинциясының құрамына енді. Ол Ромблон пуэблосының визитасы (баррио) ретінде, Визита де Азаграмен бірге басқарылды. 1744 жылы испандықтар Визита де Кахидиоканды орталық етіп, Сибуян пуэблосын құрды. Бұл Капис провинциясының бір бөлігі ретінде құрылған және басқарылған алғашқы пуэблолардың бірі болды, басқалары – Каболутан, Сан-Агустин (1700 жылы құрылған), Лук (1844 жылы құрылған), Ромблон және Бантон. 1779 жылдан бастап монахтар мұсылман қарақшыларының шабуылына қарсы қорғаныс ретінде осы төрт пуэблода тас бекіністер салуды бұйырды. Осы бекіністердің бірі Кахидиоканның Бантай-де-Любуг ауылында салынды. Сол жылдың 21 қарашасында испан генерал-губернаторы Нарсисо Клаверияның бұйрығымен жергілікті тұрғындарға "R" әрпімен басталатын испан тегі берілді. 1868 жылы испандықтар бүкіл Ромблон архипелагін провинция деңгейіне көтергенде, Кахидиокан жеті пуэблоның бірі ретінде сақталды. Кейіннен жол құрылысына қарсы онлайн науқан ұйымдастырылып, Президенттен, Қоршаған орта және табиғи ресурстар министрлігінен, Мемлекеттік құрылыс және автомобиль жолдары министрлігінен, Маунт-Гвитинг-Гвитинг табиғи паркінің қорғалатын аумақтарын басқару кеңесінен және Сибуян аралының жергілікті өкілдіктерінен бұл өте зиянды "даму" жобасын тоқтату талап етілді.
According to Miguel de Loarca's Relacion de Las Islas Filipinas, the Spaniards led by conquistador Martin de Goiti arrived on Sibuyan Island on 10 May 1570 from Panay. Hence, Cajidiocan, as well as the rest of Romblon, became part of the province of Panay. It was administered as a visita (barrio) of pueblo de Romblon, together with Visita de Azagra. In 1744, Pueblo de Sibuyan was founded by the Spaniards with Visita de Cajidiocan as its seat. It was one of the early pueblos established and administered as part of Capiz province, the others being Cabolutan, San Agustin (established in 1700), Looc, established in 1844, Romblon and Banton. Beginning in 1779, the friars ordered the construction of stone fortifications in these four pueblos as a defense against attacks from Muslim pirates. One of these forts was built in Bantay de Lubug, Cajidiocan. On 21 November of the same year, the locals were given Spanish surnames starting with the letter "R" as ordered by Spanish governor general Narciso Claveria. In 1868, when the Spaniards elevated the entire Romblon archipelago into a provinces, Cajidiocan was one of seven pueblos retained. An online campaign against the road construction was launched afterwards, urging the President, the Department of Environment and Natural Resources, the Department of Public Work and Highways, the Mt. Guiting guiting Natural Park Protected Area Management Board, and the LGUs of Sibuyan Island to halt the highly destructive 'development' project.
Демография
Жергілікті тұрғындар ромбломанон тілінің бір түрінде сөйлейді, оны жергілікті жұрт Сибуянон деп атайды (Сибуянон Каджидиоканон стилі).
The locals speak a variant of the Romblomanon language, locally called Sibuyanon (Sibuyanon Cajidiocanon style).
Экономика
Кахидиоканның жағалау жазықтарында пальма ағаштарының көп болуы және теңізге жақын орналасуы себепті, копра өсіру және балық аулау негізгі күнкөріс көзі болып табылады. Басқа да күнкөріс және инвестициялық мүмкіндіктерге ауыл шаруашылығы бизнесі, балық шаруашылығы және оны өңдеу, мәрмәр кеніші және оны өңдеу, гүл өсіру, қолөнер кәсіпорындары, киім-кешек өндірісі, банк ісі және туризм кіреді. Муниципалдық үкіметке мэр (алкалде), вице-мэр (бисе алкалде) және заң шығарушы органның мүшелері (кагавад) – Сангюньянг Баян, сондай-ақ аталған заң шығарушы органның хатшысы кіреді. Олардың барлығы үш жылдық мерзімге сайланады және үш рет қатарынан сайлануға құқылы. Барангайлар да сайланған лауазым иелерімен басқарылады: Барангай капитаны, Барангай кеңесі, оның мүшелері Барангай кеңесшілері деп аталады. Барангайларда SK федерациясы бар, ол барангайды ұсынады, оны SK төрағасы басқарады және оның мүшелері SK кеңесшілері деп аталады.
Because of the abundance of palm trees in its coastal plains and its proximity to the sea, copra farming and fishing are the main sources of livelihood in Cajidiocan. Other livelihood and investment opportunities include agri business, fish culture and processing, marble mining and processing, cut flower cultivation, cottage industries, garment manufacturing, banking, and tourism. the municipal government is composed of a mayor (alkalde), a vice mayor (bise alkalde) and members (kagawad) of the legislative branch Sangguniang Bayan alongside a secretary to the said legislature, all of which are elected to a three year term and are eligible to run for three consecutive terms. Barangays are also headed by elected officials: Barangay Captain, Barangay Council, whose members are called Barangay Councilors. The barangays have SK federation which represents the barangay, headed by SK chairperson and whose members are called SK councilors.
Сайланған лауазымды адамдар
Кахидиоканның қазіргі мэрі және вице-мэрі – PDP Laban партиясынан Грегги Ройо Рамос және PDP–Laban партиясынан Кеньо "Кен" Р. Рабино.
The incumbent mayor and vice mayor of Cajidiocan are Greggy Royo Ramos from the PDP Laban Party and Kenyo "Ken" R. Rabino from the PDP–Laban party.
Коммуналдық қызметтер
Ромблон электр кооперативі (ROMELCO) Сибуян аралының барлық бөлігін, оның ішінде Каджидиоканды электр қуатымен қамтамасыз етеді. Ал сумен қамтамасыз етуге келетін болсақ, қалада ішуге жарамды су жүйесі бар, ол реактивті сорғылар, ашық құдықтар, артезиандық құдықтар мен бұлақтардан құралған. Муниципалитетте 188 қызмет көрсету аймағы бар суармалау жобасы да бар. PLDT, Smart Communications және Globe Telecom арқылы стационарлық және ұялы телефон байланысы қызметтерін де алуға болады. Алкантарадан келушілер джипнимен Ромблонның Сан-Агустин қаласына барып, онда моторлы қайықтар оларды Амбулун портына жеткізеді.
The Romblon Electric Cooperative (ROMELCO) facilitates the power supply in the entire Sibuyan Island, including Cajidiocan. As for water supply, the town has a potable water system, which comes from jet pumps, open wells, artesian wells, and springs. A water irrigation project is also present in the municipality with 188 service areas. Landline and mobile telephone services are also available through PLDT, Smart Communications, and Globe Telecom. From Alcantara, visitors can travel by jeepney to San Agustin, Romblon, where motorized boats can bring them to Ambulong Port.
Туризм
Кахидиокан өзінің жасыл табиғатымен, таза өзендері мен шарлауықтарымен экожүмыс туризмінің зор әлеуетіне ие. Кава-кава шарлауығы: Кахидиокан орманның тереңіне жеті шақырымдай енгенде Кава-кава шарлауығы орналасқан. Орталық бассейн 10 метр тереңдікте қазан тәрізді, сондықтан испан тілінде осылай аталады. Оның үш деңгейі бар, бірақ барлық деңгейді көру үшін шағын тау шаруасы жасау қажет. Бірақ тас-құмдармен араласуға құштар емес болсаңыз, төменгі бассейнде қалуға болады, онда да жүзуге болады және суы өте таза. Мұнда автотұрақ ақы төлеумен және кіру ақысы алынады. Мотоциклмен де, төрт дөңгелекті көлікпен де жетуге болады. Кава-кава шарлауығын Лумбанг-Уэст ауылдық әкімдігі басқарады және күтіп ұстайды. Кава-кава шарлауығын одан әрі дамытуға коттедждер, дәретханалар, киім ауыстыру бөлмелері, қосымша кіру жолдары, автотұрақтар, қабылдау аймақтары және басқа да қажетті жабдықтарды пайдалану мен күтіп-ұстау кіреді. Ағбалит тау өзен курорты: өзен ішінде, өзен тастары мен тастарды пайдаланып салынған табиғи бассейн. Атауы осы аймақта көптеп өсетін «Балит» ағашынан алынған. Ол Данао ауылындағы Каманглад шағын ауданында орналасқан, қала орталығынан 12 шақырым қашықтықта. Кахидиокан қаласынан бұл жерге шамамен 30-45 минут жетуге болады. Данаоға жеткеннен кейін, мақсатты жерге (тұраққа) жету үшін тағы 30 минут керек. Тұрақтан бассейнге дейін 15-20 минут жаяу жүру қажет. Бұл жерге мотоциклмен немесе кез келген төрт дөңгелекті көлікпен жетуге болады. Барлық көліктер үшін ақы төленетін тұрақтар қарастырылған. Әсіресе жаз айларында мұндағы таза, салқын судың құлпыратын әсерінен ләззат аласыз. Бұл курортты Данао ауылы басқарады және күтіп ұстайды. 2023 жылғы қаңтардан бастап жергілікті тұрғындар мен Сибуян аймағының тұрғындары үшін кіру ақысы бір адамға 5 песо, ал шетелдік туристер 10 песо төлейді. Коттедждерді де жалдауға болады. Бұл тарту орталығын жақсарту және дамыту үшін қосымша кіру жолы, қабылдау бөлімі, жайлы бөлмелер, ауыз су станциялары, құтқарушылар, күзетшілер және басқа да персоналды жұмысқа алу қажет. Гомот шарлауығы: Синапаван шағын ауданында орналасқан 20 метрлік табиғи шарлауық. Бұл жаңадан пайда болған туристік орынға Сугог ауылдық әкімдігінен Налус-окан шағын ауданына дейін созылған жол арқылы баруға болады. Туристер мотоциклмен Синапаванға дейін жете алады. Алибагон жағажайы: суға түсуге, пикник жасауға, желкенді қайықпен жүзуге және тауларға серуендеуге қолайлы ақ құмды жағажайдың кішкентай жарты ай тәрізді бөлігі. Кішкентай Багио шарлауығы: сыртқы қысымнан арылып, шарлауықтан құлап жатқан мөлдір, салқын судың сезімін алыңыз, бұл жерде келушілерге көлеңке беретін тастар мен ағаштар бар. Бұл орын Побласионнан шамамен төрт шақырым қашықтықта орналасқан.
Cajidiocan has a lot of eco tourism potential due to its lush natural environment and pristine rivers and falls. Cawa cawa Falls: Seven kilometers deep into the heart of Cajidiocan forest is Cawa Cawa Falls. The central basin, 10 yards deep, resembles a cauldron hence the Spanish name. It has three levels but one has to do a little bouldering to see all levels. But those who don’t want to romance the rocks can stay at the lower basin which is also swimmable and has some pretty clear waters. The place has a pay parking area and collects entrance fees. It can be reached using a motorcycle and any four wheeled vehicle. Cawa cawa Falls is managed and maintained by the Barangay LGU of Lumbang West. Further development of Cawa Cawa Falls includes the construction of cottages, restrooms, dressing rooms, additional access roads, parking areas, reception areas, and other necessary facilities in the operation and maintenance. Agbalit Mountain River Resort:is a natural pool built within the river using river rocks and stones. It was named after the “Balit” tree which grows abundantly in the area. It is located at Sitio Camanglad, Barangay Danao, 12 kilometers from the town proper. It will take approximately 30 45 minutes from Cajidiocan town proper. Upon reaching Danao proper, it will take another 30 minutes to drive to the destination (parking area). From the parking area, one must hike for 15 20 minutes to reach the actual pool. The place can be reached by motorcycle or any 4 wheeled vehicle. A pay parking area is provided for all vehicles. Everybody will enjoy the clean, fresh, and cold water, especially during summer. This resort is managed and maintained by Barangay Danao. As of January 2023, an entrance fee of P5 per person for local residents and Sibuyanons is collected. Foreign Tourists must pay the P10 entrance fee. Cottages are also available for rent. There are still improvements and developments to be made in this attraction which include an additional access road, reception area, comfort rooms, drinking water stations, hiring of lifeguards, security guards, and other personnel. Gomot Falls: is a natural 20 meter tall waterfall located at Sitio Sinapawan and is part of IP’s Ancestral domain. This emerging tourist spot can trek via an access road from Sugod Barangay Hall towards Sitio Nalus ocan. Tourists can take motorcycles up to Sitio Sinapawan
Alibagon Beach: A small crescent of white sandy beach ideal for swimming and picnic, sail boating, and mountain hiking. Little Baguio Falls: Take a break from outside pressure and feel the crash of the crystal clear, cool water from the waterfalls, surrounded by boulders and trees that provide visitors shades. It is about four kilometers from Poblacion.