Кіріспе

Йемендік оппозиция басшысы Ас Сайид Абд Аль Рахман Али Аль Джифри (1943 жылғы қарашада туған) – Йемен оппозициясының басшысы. Ол 1994 жылғы 21 мамырда құрылған Йемен Демократиялық Республикасының қысқа мерзімді үкіметінің Президенттік Кеңесінің вице-президенті болды. Ол сонымен қатар 1994 жылы Йемен Республикасына қарсы қысқа мерзімді үкіметтен бөліну соғысын жүргізіп, жеңілген Ұлттық оппозициялық майданның (MOWJ) президенті болды. 2013 жылдың мәліметі бойынша ол 1994 жылы елден қашып кеткен бұрынғы социалистік көшбасшылар тобынан құралған MOWJ төрағасы еді.

Білім

Шабуаның Ешбум қаласында туған Абд әл Рахман Құранды Ешбумдағы әкесінің мектебінде оқыды. Бастауыш және негізгі білімін Лахейдегі Аль Абдалея Аль Мухсениа мектебінде, ал жоғары білімін Каирдегі Халван мектебінде алды. Оқуын аяқтағаннан кейін ол Каир университетінің Ғылым факультетінде екі жыл оқып, 1965 жылдың ақпанында әскери колледжден Ғылым бакалавры (Әскери ғылым) дәрежесін алды. Шетелдік студенттердің арасында колледжді бірінші болып тәмамдаған ол болды. 1964 жылы Абд әл Рахманға "Оң бейтараптық және одақтас емес саясат" тақырыбындағы диссертациясы үшін "Мәдениет сыйлығы" тағайындалды, бұл диссертация сол жылы Біріккен Араб Республикасының Қарулы Күштері журналында жарияланды. Содан кейін ол Аль-Тайф әскери инженерлік мектебінде әскери инженерлік курсын оқыды және 1973 жылдан 1975 жылға дейін Лондонда ағылшын тілі, компьютерлік бағдарламалау және бизнес-әкімшілік салаларын оқыды.

Саяси өмірінің алғашқы жылдары

1956 жылы 13 жасында Абд әл Рахман Рабитат партиясының жастар қанатына қосылды және Афро-Азия халықтарының ынтымақтастығы жастар ұйымын құрудың бастамашыларының бірі болды. Рабитат абна әл Яман (РАЙ) елдің ең көне, бірақ шағын оппозициялық партияларының бірі еді. Абд әл Рахман 1959 жылы, 16 жасында Біріккен Араб Республикасының (БАР) құрылғанының бірінші жылдығын тойлауда жастар ұйымын өкілдік етті. 2 ақпанда Каирдегі Республика алаңында жүз мыңнан астам адам қатысқан шеруде ол жастар ұйымының атынан сөз сөйледі. 1965 жылы екі қарсыласатын ұлтшыл топ – Оңтүстік Йеменді азат ету фронты (FLOSY) және Ұлттық азаттық фронты (NLF) елді бақылау үшін күресте терроризмге жүгінді. Абд әл Рахман британдықтар демеушілік еткен Оңтүстік Арабия Федерациясына қарсы күреске қатысты. Бақылаудан шыққан зорлық-зомбылықтың салдарынан британдық әскерлер шегінді, ал федерацияның үкімшілігі құлап түсті. NLF өкілдері FLOSY қарсыластарын жойғаннан кейін билікті тез арада қолға алды. Абд әл Рахман өз Отанынан басқалармен бірге эмиграцияға мәжбүр болды. 1968 жылы Сана қаласын соңғы патшалық күштер қоршауынан кейін көптеген қарсыласатын көшбасшылар келісімге келіп, Отанына оралды. 1970 жылы Абд әл Рахман Санада жаңадан құрылған Ұлттық бірлік қозғалысына қатысты. Ұлттық бірлік – Лига партиясы, Азат ету фронты, Оңтүстік Йеменді азат ету фронты (FLOSY) және Ұлттық азаттық фронтынан (NLF) бөлінген сепаратистерді біріктірген коалиция еді. Лондоннан білімін аяқтағаннан кейін Абд әл Рахман Перс шығанағындағы бірнеше инвестициялық компанияда бас менеджер болып жұмыс істеді. 1986 жылдың қараша айында партияның жетінші жалпы съезінде ол партия президенті болып сайланды. 1992 жылы Санада өткен сегізінші жалпы съезде ол қайтадан президенттік лауазымға сайланды және Ұлттық конференцияның дайындық комиссиясының төрағасы болды.

Ұлттық оппозициялық майданның (МОЖМ) құрылуы

Абд Аль Рахман Лига партиясын Ұлттық оппозициялық майданның (MOWJ) құрылуына қатысты, ол Йеменнің саяси аренасындағы ең табысты оппозициялық одақ болды. Ол Партияны Диалог комиссиясында өкілдік етті, ол Майданның биліктегі үкіметке жасаған қысымының тікелей нәтижесі болды. Ол "Уәде және келісім" құжатының негізгі қағидаларын және негіздерін жазды және 1993 жылдың қазан айында Лиганың Рабитат партиясы атынан Ұлттық оппозициялық майданға ұсынды. Ұлттық оппозициялық майдан 1993 жылдың 18 желтоқсанында Санада өткен Диалог комиссиясына құжатты ұсынды. Коалиция ішіндегі қайшылықтар 1993 жылдың тамызында вице-президент Әли Салим әл-Байдтың Аденге өз еркімен кетіп қалғанына және саяси қарсыластар есеп айдасып, тайпалық топтар ахуалдың тұрақсыздығын пайдаланып, қауіпсіздік жағдайдың нашарлауына әкелді. Хайдар Әбу Бакр әл-Аттас (бұрынғы оңтүстік премьер-министрі) Йемен Республикасының премьер-министрі қызметін атқаруын жалғастырды, бірақ оның үкіметі саяси дау-жанжалдардың салдарынан тиімді болмады. Солтүстік және оңтүстік лидерлері арасындағы үздіксіз келіссөздер 1994 жылдың 20 ақпанында Иорданияның Амман қаласында "Уәде және келісім" құжатына қол қойылды. Абд Аль Рахман мүше ретінде құжатқа қол қойды. Бірақ, марқұм Омер АлГауимен бірге, оның іске асыру механизміне қатысты алаңдаушылықтарын білдірді. Ол үкіметті құжатты "Османның қанды жейдесі" ретінде пайдаланудан сақтандырды. Диалог комиссиясының өзге мүшелерімен бірге, ол "Эмран оқиғасынан" кейін жағдайды бажайлауға атсалысты. Дегенмен, қақтығыстар күшейе берді және 1994 жылдың мамыр айының басында азаматтық соғыс басталды.

Азаматтық соғыс

Сауд Арабиясының қолдауымен оңтүстік көшбасшылары 1994 жылғы 21 мамырда Йемен Демократиялық Республикасының (ДРЯ) құрылуын жариялады, бірақ Йемен Демократиялық Республикасы халықаралық қауымдастық тарапынан мойындалмады. Оңтүстік тараптың соғысуына өз себептері болғанымен, солтүстік көшбасшылары саудиялықтардың Йемен Республикасымен шекаралық дауларын шиеленістіру мақсатында оңтүстік тарапты қолдағанын ұзақ уақыттан бері айтып келеді. Әли Насыр Мұхаммедтің жақтастары сепаратистерге қарсы әскери операцияларға зор көмек көрсетті және 1994 жылғы 7 шілдеде Аден қаласы басып алынды. Басқа да қарсылық күштер тез құлдырап, мыңдаған оңтүстік көшбасшылары мен әскери қызметкерлері елден кетуге мәжбүр болды. Соғыс басталған кезде Абд әл-Рахман досы, марқұм Омер әл-Гауимен бірге Аденде болды. Ол 1994 жылғы 9 мамырда соғысты тоқтату мақсатында Ұлттық оппозициялық майданның бастамасын жедел әзірледі. Ол Йемен Демократиялық Республикасы Үкіметінде Төрағалық кеңесінің вице-президенті ретінде қатысты, онда мақсат – соғысқа нүкте қою және Йеменнің біртұтастығын тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ететін, Йемен халқы мен оның барлық саяси және әлеуметтік күштерінің келісімін алған негізде қайта орнату екенін мәлімдеді. Басты көшбасшылардың ішінде ол Аденді соңғы болып тастап кетті, 1994 жылғы 7 шілдеге дейін қалып, қан төгілуді болдырмау және оны қираудан сақтауға тырысты. Соғысты ұтырғаннан кейін оппозициялық майданның көшбасшылары бірнеше араб елдеріне қашып, эмиграцияда өмір сүрді. MOWJ штаб-пәтерін Лондонда құрды, онда сепаратистік сызығынан шегінгеніне қарамастан, Сана үкіметіне қарсы үгіт-насихат науқанын жүргізді. 1995 жылғы қаңтарда Абд әл-Рахман MOWJ президенті болып сайланды.

Азамат соғысынан кейінгі өмір

1997 жылы Абд Аль Рахман Лондонның Чатем-хауста өткен «Адам құқықтары конференциясына» қатысып, қазан айында ол өзінің баяндамасын басып шығарған Эксетер университетінде Йемен мәселесі туралы сөз сөйледі. 1998 жылы сепаратист лидерлері мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен қатысусыз сотталды. Бес адам өлім жазасына кесілді, бірақ Абд Аль Рахманға он жылға шартты жаза тағайындалды, осылайша оның елге оралу мүмкіндігі сақталды. «Рабитат ибн әл Яман» партиясы сияқты Абд Аль Рахман да зорлық-зомбылықты жобамайды, саяси және әлеуметтік мәселелерді шешу үшін диалогтың маңызды екеніне сенеді және орташалықты ұстанады. Оның имандылығы мен төзімділігі Құрандағы «Өздеріңнің Раббыларының жолына даналықпен және жақсы кеңеспен шақырыңдар, олармен ең әдепті тәсілмен тартысыңдар» және «Сендерге қарсы тұратындармен де, ең әдепті тәсілмен қарым-қатынас жасаңдар, тіпті оларды жақын дос сияқты қабылдаңдар» деген аяттарға негізделген. Ол туралы зерттеулер жарық көрді, алғашқысы «Әл Ахрам баспаханасынан» Авад Ал-Арашани мырзаның «Әбдірахман Әлжіфри: қарсыласу және сын-қатер» деген еңбегі, ал екіншісі «ALQUDS зерттеулер мен талдау орталығынан» «Әбдірахман Әлжіфринің ой-пікірлерін зерттеу» деген тақырыпта жарық көрді. Абд Аль Рахманның екі ұлы бар: Әли әл Джифри – қазіргі уақытта Абу-Дабиде тұратын ғалым, сонымен қатар атақты Ислам университеті, Дар әл Мустафада ислам ғылымдарынан лекция оқиды және Абу-Дабидегі Табах қорының негізін қалаушы. Оның тағы бір ұлы (Абдулазиз Абдул Рахман Әл Джифри), бір қызы және 12 немересі бар. Ең үлкен қызы (Фатима Али Әлжіфри) 1994 жылы, ал ең үлкен ұлы (Алауи Хасан Әлжіфри) 1995 жылы дүниеге келді. Одан кейін 1996 жылы Лондонда туған (Шахад Абдулазиз Алжифри) дүниеге келді.