Кіріспе

Сомали саясаткері (1945–2020)

Хасан Абшир Фарах (حسن ابشير فرح; 20 маусым 1945 – 12 шілде 2020) – сомали саясаткері. Бұрын Могадишо қаласының әкімі және Пунтлендтің ішкі істер министрі қызметтерін атқарған. 2001 жылдың 12 қарашасынан 2003 жылдың 8 қарашасына дейін Сомалидің премьер-министрі болды. Фарах Сомали Федералдық Парламентінің депутаты болды.

Өмірбаян

Фарах 1945 жылы бұрынғы итальяндық Сомалилендте дүниеге келген. Ол Дародтың Маджертин тармағынан шыққан. 1961-1965 жылдары ол ел астанасы Могадишода орта мектепте білім алды. Ал келесі екі жылды ол Мысырдың Каир қаласындағы Әскери академияда өткізді. 1980-1986 жылдары Хасан Сомали Ұлттық университетінде оқып, заң саласы бойынша диплом алды.

Мокаджишу қаласының әкімі

Фарахтың саяси мансабы 1969 жылы басталды, ол Сиад Барре басшылығымен Сомалиді 1969 жылы басып алған әскери хунтаның кіші мүшесі болды. Оның алғашқы ресми лауазымы Могадишоның аудандық комиссарының орынбасары болып жұмыс істеу болды. 1970-ші жылдары Хасан Могадишоның мэрі болып тағайындалды. Осы кезеңде ол Ұлттық қауіпсіздік қызметімен бірлесіп, үкіметке қарсы көптеген адамдарды қамауға бұйырды. Ол сондай-ақ Шабеллаха Дхехе және Бакул облыстарының губернаторы, ал Жапония мен Германияда Сомали елшісі қызметін атқарды. Губернатор болып жұмыс істеген кезінде ол Сиад Барре билігіне қарсы тұрған Сомали құтқару демократиялық фронтының (SSDF) күшеюіне қарсы шықты.

Пунтлендтің ішкі істер министрі

1999 жылдың желтоқсанында Солтүстік-шығыс Пунтланд автономиялық аймағының ішкі істер министрі және Пунтландтың сол кездегі президенті Абдуллахи Юсуф Ахметтің басшылығымен қызмет етіп, Фарах үш бейүкіметтік ұйым қызметкерін елден шығарып жіберуге бұйырды, олардың қызметі қанағаттандырмайтындықтан жұмыстан босатылды деп мәлімдеді: Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДП) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Сауда және даму жөніндегі конференциясының Эдди Джонс, БҰҰДП-ның Реммельт Хуммейн және ЮНИСЕФ-тің Саид Аль Наймари.

Ұлттық ауыспалы үкімет (ҰҚК) премьер-министрі

Фарах 2001 жылдың 12 қарашасынан 2003 жылдың 8 желтоқсанына дейін Сомалидің Уақытша Ұлттық Үкіметінде (УҰҮ) премьер-министр болды. Сол кездегі президент Абдиқасим Салад Хасан парламент отырысын өткізді, онда премьер-министрге және сол кездегі парламент спикері Абдалла Деров Исаакқа сенімсіздік білдірілді. Фарахтың қызметінің алғашқы айында, 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін бірнеше ай өткен соң, ол АҚШ-тың Сомалиге әскерлерді 1990 жылдардағы БҰҰ миссиясынан АҚШ күштері шығарылғаннан бері алғаш рет жіберуге және елдегі террористік қызметті бақылауға көмектесуге болатынын айтты. Ол АҚШ террористік ұйым деп таныған «Аль-Итихад әл-Исламия» (АИАИ) ұйымын атады. 2001 жылдың 15 желтоқсанында ол Сомалиде «Аль-Каида» мүшелері жоқ екенін мәлімдеді, бірақ қарсыласы әскери лидер елге 50 қарулы жауынгері кіргенін мәлімдеді. Дегенмен, АҚШ сол кезде Сомалиге әскер жіберген жоқ. Ол 2002 жылдың қазан айында Кенияның Эльдорет қаласында өткен Сомали келісім конференциясында УҰҮ-нің негізгі өкілі болды. Алайда, бұл күш-жігер тұрақты келісімге қол жеткізе алмады, себебі УҰҮ-ге қарсы Сомали келісім және қайта құру кеңесі (SRRC) күшті қарсылық көрсетті. 2003 жылдың шілдесіндегі Сомали Ұлттық Татуласу Конференциясының отырыстары УҰҮ мен SRRC арасындағы мәселелерді шешті, бірақ ол кезде УҰҮ өзінің импульсі мен қаржысының көп бөлігін жоғалтқан еді. УҰҮ-нің үш жылдық мандаты 2003 жылдың тамызында ресми түрде аяқталды, бірақ ұйым ресми дата мен 2004 жылғы УҰҮ-нің ізбасары құрылғанға дейін жұмысын жалғастырды. Президент Абдиқасим Салад 2003 жылдың тамызында премьер-министрді және парламент спикерін қызметінен босатыды; Парламенттің 2003 жылдың желтоқсанындағы сенімсіздік дауысы осы шешімді ресмилеу үшін өткізілді. Найробиден Хасан Абшир мен Абдалла Деров Исаак УҰҮ мерзімін ұзартуға жасалған кез келген әрекеттің «конституцияға қайшы» екенін жазды.

Өткінші кезеңдегі федералды үкімет (TFG)

2004 жылы Хасан Абшир Фарах жаңа Өткінші федералды үкіметтің (ӨФҮ) Балық шаруашылығы министрі болды, ол ТНГ-ны алмастырды. Ол елдегі Ұлттық бейбітшілік процесінде көбінесе белсенділік танытты. 2006 жылдың соңында ол Нью-Йорк қаласындағы Top Cat Marine Security компаниясымен 55 миллион долларлық пираттармен күресу жөніндегі келісімшарт жасады. 2006 жылдың 1 тамызында Фарах тағы жеті министрмен бірге премьер-министр Али Мохаммед Гедидің Ислам соттары одағымен (ИСО) келіссөздерді кейінге жылдырғанына наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Ол: «Келіссөздер тағы да кейінге жылдырылса, бұл келісім процесіне зиян келтіреді деп санаймыз, сондықтан отставкаға кеткеннен басқа біздің қолымызда жол қалмады» деді.

Пунтленд президенттік сайлауы

2008 жылы Фарах солтүстік-шығыс аймақтағы 2008 жылғы сайлауда автономиялы Пунтланд мемлекетінің президенті лауазымына түсу үшін үгіт науқаны жүргізді. Абдирахман Мохамуд Фаруле келесі жылдың қаңтар айында сайланды.

Федералды парламент

2012 жылдың тамызында Сомали Федералдық үкіметі құрылғаннан кейін Фарах жаңа Федералды парламентте заң шығарушы ретінде қызмет ете бастады.

Өлім

2020 жылы Түркияда Фарах COVID-19 салдарынан қайтыс болды.