Кіріспе
Аурора провинциясындағы муниципалитет, Филиппин
Сан-Луис, ресми түрде Сан-Луис муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Аурора провинциясындағы 2-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 29 824 адамды құрайды.
Тарих
1818 және 1902 жылдар аралығында Аврора провинциясы, содан кейін «Эль-Принсипе» ауданы, Нуэва-Эсия, тек Балер және Касигуран қалаларынан тұрды. Қалған төрт муниципалитет – Сан-Хосе-де-Касекна́н (қазіргі Мария Аврора), Дипакулао, Диласаг және Дитале – миссиялық ауылдар болды, ал қазіргі Сан-Луис муниципалитеті Балердің Реал, Баконг, Дитумабо және Зараның ескі бариоларына іргелес бариосы еді. Ол «Сан-Луис Рей де Франсия» атты әулие қамқоршысының құрметіне аталды. 1898 жылғы Филиппин революциясы кезінде бес барио көтерілістің ошағына айналды. Жағдай одан әрі ушықты, когда көтерілісшілер сол аймақтарда тұратын казадорларға шабуыл жасады. 1941 жылдың 9 желтоқсанында жапон императорлық әскерлерінің бомбалауы салдарынан аймақ ауыр қаза тапты. Бұл тұрғындарды үйлерінен қашып, Дибало және Дикалоюнган тауларына қоныстануға мәжбүр етті. Содан олар «205-ші эскадрилья» деп аталған партизандық топты ұйымдастырып құрды, ол кейіннен 1945 жылы жергілікті филиппин сарбаздары мен мойындалған партизандардың күшімен провинцияны жапон басқыншыларынан азат етуде маңызды рөл атқарды. 1945 жылы Филиппин Армиясының 3-ші, 5-ші, 52-ші, 53-ші, 54-ші, 55-ші, 56-шы және 57-ші жаяу әскер дивизияларының және Филиппин полициясының 5-ші полкі Сан-Луисте, Тайабаста азат етілді, сондай-ақ 205-ші эскадрилья партизандарының мойындалған партизандық топтарына жапон императорлық күштерімен күресуде көмектесті. Солтүстік Тайабас кампаниясы аясында Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталды. Аврораның кіші провинциясы 1951 жылдың 14 шілдесінде №648 Республикалық заң қабылдануы арқылы құрылды. Бұл заң провинцияда басқа муниципалитеттер құруды қарастырады. Жергілікті билік өкілдері Кесонның 1-ші округінің өкілі Мануэль Энвергадан көршілес бариоларды біріктіретін жеке муниципалитет құруға көмек сұрады. Энверга №2863 Халық палатасының заң жобасын ұсынды, ол кейіннен №2452 Республикалық заңға айналды, ол Балерден Сан-Луис муниципалды округін құрды. Ол сол кезде Сан-Луис, Баконг және Дитумабо бариоларынан тұрды. 1962 жылдың 16 маусымында №3487 Республикалық заң арқылы Аврораның кіші провинциясының құрамында толыққанды муниципалитетке айналды. Құрылғаннан бері Сан-Луис муниципалитетін сайланған және тағайындалған муниципалитет әкімдері басқарды.
География
Сан-Луис Аурора провинциясының орталық бөлігінде орналасқан. Географиялық тұрғыдан алғанда, ол 121°16’00’’ мен 121°35’00’’ арасындағы шығыс бойламасы және 15°28’00’’ мен 15°42’00’’ арасындағы солтүстік ендік аралығында жатыр. Аймақтың солтүстігінде Мария Аврора муниципалитеті, оңтүстігінде Дингалан, шығысында Балер (провинцияның астанасы), ал батысында Нуэва Эсия провинциясы шектеседі. Ол Балерден және Маниладан шалқары орналасқан. Филиппин статистикалық бас басқармасының мәліметінше, муниципалитеттің жер көлемі Аурораның жалпы ауданының бір бөлігін құрайды. Муниципалитеттің жерінің шамамен 87 пайызы төбелер мен таулармен жабылған, ал қалған 13 пайызы жазықтарды құрайды.
Жерді жіктеу
Сан-Луис (2) негізгі жер классына бөлінеді: орман жерлері және жеке меншікке берілетін және пайдаланылатын жерлер. Орман жерлері муниципалитеттің жалпы жер аумағының 86% құрайды, ал (13%) жеке меншікке берілуге және пайдаланылуға болатын жерлер болып жіктеледі. Алғашқысы одан әрі ағаш өсіруге арналған жерлерге, ұлттық саябақтарға, су қорғау орман резерватына, интеграцияланған әлеуметтік орман шаруашылығына, интеграцияланған орман шаруашылығы келісімдеріне және ата-бабалардың иелену құқығындағы жерлерге сертификатталған аумақтарға жіктеледі. Басқа да жер түрлеріне құрылыс аймақтары (146), жағажай құмы (149) және өзен арнасы (152) кіреді. Құрылыс аймақтары Побласион және барангай орталықтарында орналасқан, ал өзен арнасы мен жағажай құмы Дитеки өзенінің бойында және Дибайбай барангайының бөліктерінде кездеседі. Сан-Луис муниципалитетінің жалпы жер аумағының 1% немесе одан да көп бөлігін әртүрлі жер түрлері құрайды.
Miscellaneous land types consist of built up are (146), beach sand (149) river wash area (152). Built–up areas are found in the Poblacion and barangay centers while river wash and beach sand are found along the Diteki River and portions of barangay Dibayabay, respectively. Miscellaneous land types cover an aggregate area of or more than 1% of the total land area of San Luis.
Барангай
Сан-Луис саяси тұрғыдан 18 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.
Топография
Сан-Луис көбінесе құнарлы және таулы аймақ. Оның жалпы жер аумағының шамамен 63% теңіз деңгейінен жоғары, орташа және жоғары биіктіктегі таулы жерлерді құрайды. Қалған 37% аймақ 500 метрден төмен жатыр. Биіктік 0 метрден теңіз деңгейінен жоғары дейін өзгереді.
Климат
Сан-Луис Корона классификациясының IV типіне жатады, онда анық құрғақ және ылғалды маусымдар жоқ. Көптеген айларда әдеттегіден артық жауын-шашын байқалады.
Геология/геоморфология
Сан-Луис үш негізгі ландшафттан тұрады. Олар: аллювиалды ландшафт, етектік ландшафт және таулы ландшафт. Аллювиалды: Аллювиалды ландшафт эрозияға ұшыраған және тасымалданған жақындағы аллювиалды шөгінділердің жинақталуынан қалыптасқан, олар бұрыштарсыз немесе дөңгелектелген қиыршық тас, кесек тас және құмтас, сондай-ақ ұсақ материалдардан (құм, саз және глинад) тұрады. Қалыңдығы кейбір жерлерде 1 метрден 50 метрге дейін жетеді. Бұларға батпақтар (ағаш түрлері), кең аллювиалды жазықтар, өзен террасалары және коллювиалды жаңғылау конустары жатады. Бұл жер бедері муниципалитеттің солтүстік орталық бөлігінде (төмендік аймақта), сондай-ақ Дибут, Дибайбай, Дикапинисан және Диманайат жағалау ауылдарының орталық жазықтарын кесіп өтетін өзендердің төменгі ағысындағы аймақтарда кездеседі. Етектік: Етектік ландшафт төбелер мен тау етегін қамтиды. Ол муниципалитеттің жазық және орманды аймақтарының арасында орналасқан. Бұл ландшафттың көп бөлігі Сан-Луис, Дитумабо, Л. Пиментел, Реал және Дибало жағалау ауылдарында кездеседі. Бұл биік, күшті эрозияға ұшыраған жанартаулық және метаморфты төбелер, көлбеу және тік беткейлерге ие. Етектік ландшафт жанартаулық көтерілу және одан кейінгі кернеу және қысым күштері нәтижесінде қалыптасқан, ал беткі пішіні эрозия, жер сілкінісі, тау жыныстарының құлауы, топырақ жылжуы және су арналарының тереңдеуі арқылы қалыптасқан. Бұл жер теңіз деңгейінен 50 метрден 500 метрге дейін биіктікте орналасқан. Ол миоценнен бастап қазіргі уақытқа дейінгі төрт түрлі тау жынысының аралас литологиясынан тұрады. Олар: олигоцен-миоцен (NI), негізгі массив (BC), метавулканикалық (Kv), ерекшеленбеген (Kpg), креда-палеоцен (Ue) және қазіргі заман. Жанартаулық және метаморфты тау жыныстары басым, олардың құрамына базальт, габбро, ультранегізді, вулкандық брекчия, грейвак, перидотит, андезиттік лава, метаморфты тақталы тас, кварц, фельдшпат, сланец, амфиболит және филлит кіреді. Таулы: Таулы ландшафттың жер бедері күшті көтерілу, содан кейін қозғалыс, кернеу және қысым күштерінің жиі әсері, сондай-ақ жанартаулық белсенділік және басқа да күштердің нәтижесінде қалыптасқан және дамыған. Бұл ландшафт теңіз деңгейінен 500 метрден 1885 метрге дейін биіктікте орналасқан және эрозия, гравитация, тау жыныстарының құлауы, жер сілкінісі, кернеу күштері, жарылу, бүктелу және өзендердің тереңдеуі арқылы қалыптасқан. Литология юра және креда-палеоцен дәуірлерінде қалыптасқан аралас литология. Олар метавулканикалық және негізгі массив. Құрылымда кездесетін тау жыныстарының негізгі түрлері магмалық және метаморфты. Магмалық тау жыныстары салқындаған сұйық магмадан пайда болып, атмосферада немесе оған жақын жерде қатып қалған (вулканикалық немесе экструзивтік). Олар муниципалитеттің батыс бөлігінде (Дюпинга), сондай-ақ Сан-Луис пен Дингалан муниципалитетінің оңтүстік-шығыс шекарасында кездеседі. Бұл тау жыныстары базальт, андезит, грейвак және брекчиядан тұрады. Метаморфты тау жыныстары шөгінді және магмалық тау жыныстарының өзгеру нәтижесінде пайда болады және жоғары қысым мен температураның әсерінен қалыптасады. Олардың құрамына амфиболиттер, кварцты фельдшпат, филлиттер және сланец кіреді. Метаморфты тау жыныстары муниципалитеттің батыс және шығыс бөлігінде (Тынық мұхитына қараған таулы аймақтарда) көптеп таралған.
Топырақ/физиография
Сан-Луис муниципалитетінде төрт гипсографиялық бірлік анықталды: жазық жерлер, биік жерлер, төбелер және таулар. Бұл гипсографиялық бірліктер 14 негізгі жерді басқару бірлігіне және үш қосымша жер түріне бөлінеді. Жазық жерлер: Жазық жерлер жас және флювио-теңіз шөгінділері мен аллювиалды материалдардан қалыптасқан. Бұл топырақтар кең аллювиалды жазықтар, коллювиалды жайылмалар, өзен террасалары және батпақтар сияқты аумақтарда кездеседі. Кең аллювиалды жазықтардың беткейі тегіс немесе иілген, дренажы жақсы немесе нашар, топырағы құмды-сазды немесе сазды, тереңдігі орташа немесе өте терең, көрінетін эрозия жоқ және су басу деңгейі жоқтан (095,09k) күштіге (09LI) дейін өзгереді. Бұл аллювиалды жазықтар муниципалитеттің солтүстік бөлігін, соның ішінде Дибут, Дибайбай, Дикапинисан және Диманайат жағалаулық барангайларының жазық аумақтарын қамтиды. Муниципалитет жерінің жалпы ауданының 7%-ын кең аллювиалды жазықтар құрайды. Коллювиалды жайылмалардың жері тегіс немесе иілген (0-8% еңіс), дренажы орташадан жақсы, топырағы құмды-сазды немесе сазды, тереңдігі беткі немесе өте терең, эрозиясы жоқ немесе орташа, су басу жоқ. Бұл аумақтар Дитумабо және Нононг Ср. барангайларында орналасқан. Өзен террасалары 0-ден 3%-ға дейін (тегіс немесе иілген) еңіске ие, дренажы орташадан жақсы, топырағы құмды-сазды немесе сазды, тереңдігі орташа, эрозия мен су басу жоқ. Бұл аумақтар Дитеки және Дитумабо барангайларында, Дитеки өзенінің бойында орналасқан. Муниципалитет жерінің шамамен 0,7%-ын осы жер бедері құрайды. Муниципалитеттің солтүстік бөлігінде ағаштармен өскен батпақты аумақ бар. Бұл аумақтың топырағы нашар дренажталған, құмды-сазды текстуралы, орташа терең, көрінетін эрозия жоқ және көбінесе күшті су басуға ұшырайды. Батпақтардың жалпы ауданы шамалы, бірақ осы аумақтың күріш егістігіне айналуы оның ауданын азайтуда. Биік жерлер: Биік жерлер аздап немесе күшті тілінген жазық жерлерде, биік жанартаулық және метаморфты төбелерде орналасқан. Бұл топырақтар күрделі тегіс және өткір қырлы, толқынды немесе өте тік беткейлі, сазды немесе құмды-сазды текстуралы, дренажы жақсы, тереңдігі беткі немесе орташа, аздап немесе орташа эрозияға ұшыраған және су басу жоқ. Муниципалитет жерінің жалпы ауданының 26%-ын биік жерлер құрайды. Тау топырақтары: Муниципалитеттің таулы бөліктері орташадан күшті тілінген метаморфты (131P & 131 O/RA) және күрделі жанартаулық таулардан (137 O/RA) тұрады, олардың еңісі орташадан тым тік, дренажы жақсы, топырағы сазды, тереңдігі беткі немесе орташа, аздап (131P) немесе күшті эрозияға (131 Q/RA & 137 Q/RA) ұшыраған және су басу жоқ. Тау топырақтары муниципалитет жерінің шамамен 63%-ын құрайды.
River terraces are areas with slopes of 0 to 3% (flat to almost flat), moderately to well drain soils, fine loamy to clayey soil textures, moderately deep soils, no apparent erosion and flooding. These areas are found in barangays Diteki and Ditumabo along the Diteki River. Around or 0.7% of the municipalities land area is covered by this landform. At the mid northern portion of the municipality is a swampy area vegetated by a mixture of trees. The soil of this area is poorly drained, fine loamy texture, moderately deep, no apparent erosion, and usually experience severe flooding. Swamps cover a total of but the progressive conversion of this area into rice cultivation reduces is coverage. Upland Soils: Upland soils are found on slightly to severely dissected lowland, high volcanic and metamorphic hills. These soils have complex smooth and sharp ridges, undulating to very steep slopes, clayey to fine loamy textures, well drained, shallow to moderately slightly to moderately erode, and no flooding. A total of or 26% of the municipality's total land area is covered by upland soils. Mountain Soils: The mountainous portions of the municipality are described moderately to severely dissected metamorphic (131P & 131 O/RA) and complex volcanic mountains (137 O/RA) moderate to overly steep slopes, well drained soils, clayey soil textures, shallow to moderately deep soils, slightly (131P) to severely eroded (131 Q/RA & 137 Q/RA) soils and no flooding. Mountain soils cover about or 63% of the municipality's total land area.
Демография
2020 жылғы санақта Сан-Луистің халқы 29 824 адамды құрады. Халық тығыздығы – [мәлімет жоқ]. Халықтың басым этникалық топтары – тагалогтар және илоканолар. 2000 және 2007 жылғы халық санағын салыстырғанда 2510 адамға немесе шамамен 10,56%-ға артты. Аймақтағы орташа жылдық өсім 1,68%-ды құрайды. Әдетте, халық тығыздығы тұрғындар саны мен жердің жалпы ауданы ескеріле отырып көрсетіледі. Сан-Луис муниципалитетінің Барангайларының халқы көбінесе жазықтарда (А&D) және ішінара орманды жерлерде орналасқандықтан, халық тығыздығын жалпы жер ауданына және шамамен мекенделген ауданға сүйене отырып көрсетуге шешім қабылданды. Соңғысы халық тығыздығының шынайырақ көрсеткіші болады, себебі Барангай халқының көп бөлігі жазықтарда тұрады. Муниципалитеттегі халық тығыздығы, жалпы аудан бойынша және шамамен мекенделген аудан бойынша, бір шаршы километрге сәйкесінше 37,66 және 307 адамды құрайды. Барнайдағы денсаулық сақтау қызметкерлерінің тізімі бойынша Сан-Луистегі 4 548 шаруашылықтың ішінде Нононг ағасы бар Барнайдағы шаруашылықтардың саны 750-ге жеткен, ал Дибало Барнайдағы ең аз шаруашылықтармен – бар болғаны 32 шаруашылыққа ие. Муниципалитеттегі орташа шаруашылық мөлшері 6 адамды құрайды.
The dominant ethnicities of the population are Tagalog and Ilocano. Comparing the 2000 and 2007 population count, there was an increase of 2,510 or about 10.56%. The average annual growth rate in the area is 1.68%. Normally, population density is presented by taking into consideration the population and the total land area of the place. Since population of the Barangays of the municipality of San Luis is characterized by being sited mostly on lowlands (A&D) and partially in forestland, it was decided to present population density both based on the total land area and estimated inhabited area. The latter will provide a more realistic figure for population density as the majority of the Barangay population are living on the lowlands. The population densities of the municipality, based on total area and estimated inhabited area, are 37.66 and 307 persons per square kilometer, respectively. Of the recorded 4,548 households of San Luis based on Barangay Health Worker's record with Barangay Nonong Sr. had the most number with 750 households, and Barangay Dibalo having the least number with only 32 households. The average household size in the municipality is 6.
Тұрғын үй
Сан-Луисте басымдыққа ие үйлердің жалғыз типтері 4411 бірлікке жетеді. Дитумабо барангайында осы үйлердің ең көбі – 589 бірлік, ал ең азы Дибало барангайында – 37 бірлік табылған. Ал дуплекс типтес үйлердің саны 84 бірлікке жетеді, оның 35 бірлігі Дитеки барангайында орналасқан. Муниципалитет Гавад Калинга, CAVA Habitat for Humanity, TRANSDEN және DSWDO сияқты әртүрлі агенттіктермен ынтымақтаса отырып, түрлі тұрғын үйге көмек көрсету жобаларын жүзеге асырды. Ғимараттардың жалпы саны 589, оның 202-сі мекемелік, барлық барангайларда кем дегенде біреуі бар, 186-сы коммерциялық, көбінесе шағын дүкендер, 182-сі өнеркәсіптік және 19-ы ауыл шаруашылығы ғимараттары.
Экономика
Сан-Луистегі негізгі күнкөріс көздері – егін шаруалығы және балық аулау. Басты егістер – кокос, палай, цитрус, ананас, түйіртек жемістер және басқа да жеміс-жидектер. Шағын кәсіпорындардың өнімдеріне сабутаннан жасалған бұйымдар мен басқа да қолөнер туындылары жатады.
Ауыл шаруашылығы
Активті ауыл шаруашылығы жерлері муниципалитеттің жалпы жер аумағының 11 пайызынан асады немесе шамамен құрайды. Қалған бөлігі цитрус, кофе, банан, жүгері, уб, тәтті картоп, имбирь, ананас және т.б. егілген. Муниципалитетте алты ауыл шаруашылығы шаруашылық құрылымы бар. Оларға негізгі дақылдар шаруашылықтары, кокос аралас егістік шаруашылығы, гибрид сары жүгері, жеміс бақшасы, көкөніс шаруашылығы және тамырлы дақылдар шаруашылығы кіреді, олардың жалпы ауданы құрайды. Муниципалитетте екі тыңайтқыш, бір пестицид сатушы және төрт сертификатталған тұқым өсіруші бар. 2007 жылы муниципалитетте барлығы 103 егін жинаудан кейінгі нысандар мен ауыл шаруашылығы техникасы болды. Оның ішінде 30 күн қуатымен жұмыс істейтін кептіргіш/бетон жабын, 16 ұсақтағыш, 38 қол тракторы, 7 күріш диірмені, 10 қойма және 2 механикалық кептіргіш бар. Муниципалитеттің барлық 18 барангайында күн қуатымен жұмыс істейтін кептіргіштер бар, олардың ең көбі Баконгта – 7 дана. Сан-Луис шаруалары өндірген күріктің көп бөлігі ұнтақталып, көтерме немесе бөлшек саудада сатып алушыларға сатылады, олар оны провинциядан тысқары тасымалдайды. Муниципалитетте елу (50) тіркелген күріш сатушы, қырық төрт (44) бөлшек саудагер және алты көтерме саудагер табылады. Муниципалитет шаруалары екі егін алмастыру жүйесін қолданады. Бұлар – кокосқа негіделген және күрішке негіделген егін алмастыру жүйелері. Кокосқа негіделген егін алмастыру жүйелері ауданы құрайды, оның ішінде моно егістік кокос, кокос жаңғағының жайылымдық/мал шаруашылығы көп қабатты жүйесі және көп егістік бар. Ал күрішке негіделген егін алмастыру жүйелері суармалы моно егістік және көп егістік жүйелерін қамтиды.
There are two fertilizers, one pesticide dealer, and four certified seed growers in the municipality. In 2007, the municipality had a total of 103 post harvest facilities and agricultural equipment machineries. Of this, 30 are solar dryers/concrete pavements, 16 threshers, 38 hand tractors, 7 rice mills, 10 warehouse and 2 mechanical dryers. All 18 barangays of the municipality has solar dryers with Bacong having the most number with 7. The majority of palay produced by farmers of San Luis is milled and sold either wholesale or retail to buyers which in turn transport these outside the province. There are fifty (50) registered rice dealers, forty four (44) retailers and six wholesalers are found in the municipality. Farmers in the municipality practice two cropping systems. These are the coconut based and rice based cropping systems. The coconut–based cropping systems cover an area of These were mono cropped coconut, of coconut pasture/livestock multi storey system, and of multiple cropping. On the other hand, rice based cropping systems followed an irrigated mono cropping system and multiple cropping systems.
Орман шаруашылығы
Орман ресурстары: Бұл муниципалитет провинцияның сегіз муниципалитеті арасында ең ірі ормандық ауданға ие. Оның жалпы жер аумағының шамамен 48 738 гектары немесе 78% орманмен жабылған. Бұл жалпы ормандық ауданның 5058 гектары – табиғи орман (Dp 31 және Dp 32), 28 043 гектары – қалдық орман (Dp2), 811 гектары – маргиналды орман (SM) және 14 826 гектары – еңкейген орман (MO). Сан-Луис муниципалитетінің орманды жерлерінде гагная, нито, ратан, сабутан, кокос мидибі, банбан және лукмой сияқты қосымша орман өнімдері де кездеседі. Бұл қосымша орман өнімдері аймақта көптеп өседі және әртүрлі қолөнер туындыларын жасау үшін шикізаттың маңызды көзі болып табылады. Жабайы табиғат ресурстары: Биологиялық түрлерге бай Сьерра-Мадре тауы Сан-Луис муниципалитетінің жер аумағының үлкен бөлігін қамтиды. Аймақта филиппин бүркіті (Pithecophaga Jefferyi) сияқты әртүрлі құстардың түрлері байқалды және анықталды (Филиппиннің биологиялық әртүрлілігінің инвентаризациясы, 1997). Сонымен қатар, жабайы шошқалар, еліктер, маймылдар және т.б. сияқты жабайы жануарлар да осы аймақта өмір сүреді. Су ресурстары: Аврора провинциясында 303 жеке су бассейнінен тұратын 70 су бассейні тобы анықталды. Олардың он бірі Сан-Луис муниципалитетінің аумағында орналасқан. Бұл су бассейндерінің бір бөлігі көршілес Балер, Мария Аврора және Дингалан муниципалитеттерінде де орналасқан. Сан-Луис муниципалитетінің су бассейндерінің шамамен 53% 50%-дан асатын еңіске ие. 50%-дан асатын еңіске ие ең үлкен және ең кішкентай су бассейндері тиісінше Дибут және Дибало/Пингит/Забали/Малаят болып табылады. Орман жабындысы тұрғысынан муниципалитетте орташа орман жабындысы 67% құрайды. Орманның ең көп жойылған су бассейндері – Дибало/Пингит/Малаят және Сан-Луис, ал әлі де жақсы орман жабындысы бар (90%) – Диманайт және Дикапинисан су бассейндері. Бұл су бассейндерінде тау шаруашылығы қызметі жүргізіледі. Орман шаруашылығы жолдарының тығыздығы жоғары. Орман шаруашылығы жолдарының болуы тұрғысынан ең тығыз су бассейні – Дикапинисан су бассейні. Дитеки, Дикапинисан, №56 су бассейні және Дикапинисан су бассейндерінің орташа сынаптық су бассейні индексі 0,34 құрайды, бұл эрозия деңгейі, орманды жою, тау шаруашылығы және орман шаруашылығы жолдарының үйлесімі қоршаған ортаға зиян келтіру қаупінің салыстырмалы түрде төмен екенін көрсетеді. Қалған су бассейндері қысқа мерзімде қоршаған ортаға зиян келтіру қаупі орташа төмен деп жіктеледі.
Ішкі су балық аулау
Сан-Луистегі 18 Барангайдың тек 10-ы ғана аквакультуралық қызметпен айналысады. Жалпы ауданы 247 гектар болатын 34 тұщы су балық шаруашылығы тоғаны бар. Балық шаруашылығы тоғандарының көпшілігі (18) Нононг Ср. Барангайында орналасқан, олардың жалпы ауданы 0,397 гектарды құрайды. Муниципалитетте өсірілетін негізгі балық – тилапияның жергілікті түрі. Бұл балықтар баяу өседі және азықпен алмасу көрсеткіші төмен. Сонымен қатар, шабақ және сазан сияқты басқа балық түрлерінің кездейсоқ кездесу жағдайлары да бар.
Қалалық және балық аулау
Сан-Луис қаласының төрт жағалау ауданындағы балықшылардың саны барлығы 300-ге жетеді, олар кішкентай көлемде шаруашылық жүргізеді. Жалпы, 20 балықшы балық аулаудан негізгі табыс көрінеді, ал 280-і толық емес жұмыспен айналысатын балықшылар болып саналады және егіншілік сияқты басқа да экономикалық қызметтермен шұғылданады. Аталған аймақта 194 балық аулау қайығы бар, оның 62-сі моторлы, ал 92-сі моторсыз қайықтар. Жылдық өндіріс шамамен 99,84 тоннаны құрайды, оның ішінде моторлы қайықтардан 59,90 тонна, ал моторсыз қайықтардан 39,94 тонна өндірілген. Балық аулау құралдарының түрлеріне келетін болсақ, балықшылардың көпшілігі сырға (ілгек) және жіпке (желкенге) баса сенім артады. Осы құралдармен фрегат тунасы, үлкен көзді скумбрия, сары туна, Тынық мұхитының желкенді балығы, тоқылдақ, испан скумбриясы, дөңгелек скумбрия, майя-майя, ұшқыш балық, бумо және сарай балықтары ауланады. Басқа қолданылатын құралдарға гарпун, желі және лақтырма желі жатады. Сан-Луис муниципалитеті және BFAR балық аулау көлемін арттыру мақсатында жағалау аудандарының балықшылар бірлестігіне паяолар (балық жинағыш құрылғылар) ұсынды.
Үй/көшпелі өнеркәсіптер
Муниципалитетте әртүрлі типтегі шағын өндіріс кәсіпорындары бар. Олар: сабутан өнері, жиһаз жасау, кірпіш және керамика жасау, ратаннан тоқу, көмір өндіру, қуыс блоктар жасау, темір/болат құю, жергілікті шарап және сірке су өңдеу, ет өңдеу, тұздалған жұмыртқа, букайо және абака өндірісі, сондай-ақ сүт өнімдерін өндіру. Көптеген шағын өндіріс кәсіпкерлері сабутан өнерімен айналысады, түрлі үлгідегі бас киімдер, кілемшелер, үстел төсемелері және басқа да аксессуарлар шығарады. Кәсіпкерлердің басым бөлігі – әйелдер. Шикізат оңай қолжетімді, ал дайын өнімдер жергілікті және шетел нарықтарында сатылады. Нарра және ратаннан жасалған жиһаз жергілікті нарыққа өндіріледі. Қазіргі уақытта қалада бес жиһаз жасау кәсіпорны бар. Нарра және ратан шикізатының қоры азайып бара жатқанмен, бұл бизнес әлі де табысты, себебі ол жиһаз жасаушылар мен шикізат жинаушыларға айтарлықтай кіріс әкеледі. Керамика жасау – муниципалитеттегі перспективті бизнес мүмкіндіктерінің бірі, себебі шикізаттың (балшық және қолданылған резеңке шиналар) қоры жеткілікті және оған сұраныс бар. Қазіргі уақытта DA LGU басқаруымен Дитеки ауылында кірпіш және керамика өндірісімен айналысатын кәсіпорын бар. Ол Орталық Аврораның жергілікті нарықтарына арналған түрлі ыдыс-аяқтар мен кірпіштерді өндіреді. Ет өңдеу, букайо жасау, тұздалған жұмыртқа және сірке су өндірісі сияқты азық-түлік өңдеу өнеркәсібі де муниципалитеттегі тұрғындардың күнкөрісін қамтамасыз етеді. Бұл өнімдерге қажетті шикізат муниципалитеттен оңай алынады. Бұл кәсіпорындардың өнімдері жергілікті және көршілес облыстарда, соның ішінде Метро Манила қаласында сатылады. Жоғарыда аталған салалар халықтың елеулі бөлігі үшін күнкөріс көзі болып табылады және муниципалитеттің экономикалық өсуіне ықпал ететін факторлардың бірі саналады.
Көрікті жерлер
Туристік орындарға Каунайан шарлауығы, жағажайлар, Данаяг және Маалинг алинг трекі кіреді. Аврора провинциясындағы жалғыз заңды түрде жарияланған Аврора ескерткіш ұлттық паркінің бір бөлігі Сан-Луис муниципалитетінің қарауында. Бұл парк биологиялық түрлерге бай, және филиппин бүркіті бірнеше рет осы жерде көрілген. Осы құстар парктің ең қиын қол жетімді бөліктерінде мекендейді деп саналады.
Суландыру
Муниципалитетте төрт коммуналдық суару жүйесі (КҚЖ), бес коммуналдық суару жобасы және бір ұлттық суару жүйесі бар. Бұл суару жүйелерінің жалпы аумағы 631 гектарды құрайды және 681 фермер оның артықшылығын көреді. Жалпы қызмет көрсетілетін аумақ пен фермерлерге көрсетілетін жәрдемнің ішінде, ұлттық суару жүйесі (ҰСЖ), коммуналдық суару жүйелері (КҚЖ) және коммуналдық суару жобалары (КҚЖ) тиісінше 252 гектар және 247 фермерге, 98 гектар және 82 фермерге қызмет көрсетеді. Бұл суару инфрақұрылымы 1997 жылғы «Егіншілік және балық шаруашылығын жаңғырту туралы» заңға (R.A 8435) сәйкес стратегиялық қолдау механизмі болып табылады. Оның басты мақсаты – егіншілік және балық шаруашылығы салаларын жаңғырту, олардың тиімділігін арттыру және қажетті қолдау қызметтерін және қаражатты тиімді жеткізу арқылы осы салаларды жаһанданудың күйреуіне дайындау.
Жер
Сан-Луиске Сиерра-Мадре тау жотасын кесіп өтетін және муниципалитетті Нуэва-Эчия провинциясымен байланыстыратын Балер-Бонгабон жолы арқылы жетуге болады. Бұл жолдың Побласьоннан Барангай Дитекиге дейінгі бөліктері асфальтталған. Жақын орналасқан барангайлар жолдармен байланыстырылған. Сан-Луис муниципалитеті аумағында жолдар бар (ағаш кесу жолдарын қоспағанда). Олар ұлттық, провинциялық, муниципалдық және барангалық жолдарға жіктеледі, олардың ұзындығы тиісінше , , , және . Жолдардың ең көп таралған түрі - қиыршық тас жолдар, олар жол желісінің жалпы ұзындығының 86% құрайды. Екінші орында битумдық жолдар (12%), одан кейін бетон жолдар тұрады. Муниципалитеттің жол желісі Побласионда кеңінен таралған және кейбір шеткі барангайларға қарай созылады. Жағалаудағы барангайларға құрлық көлігімен жету мүмкін емес. Муниципалитеттегі басты көлік құралы – 172 тіркелген үш дөңгелекті мотоциклдер (трициклдер). Басқа құрлық көлік түрлері: велосипедтер, қол тракторлары, мотоциклдер, бұқа арбалары, микроавтобустар және автомобильдер. Сиерра-Мадре және Genesis автобус компаниялары қалаға қызмет көрсетеді. Жолаушылар джиптері осы автобус компанияларына қосымша қызмет көрсетеді.
Көпірлер
Муниципалитетте жеті (7) көпір бар. Олардың жалпы ұзындығы 340 метрді құрайды. Бұл көпірлердің алтауы ұлттық, біреуі муниципалдық, олардың ұзындығы сәйкесінше 332 және 8 метр. Ұлттық көпірлердің көпшілігі бетоннан жасалған, ал тек біреуі болаттан жасалған.
Ауа
Доктор Хуан С. Ангара әуежайы, Сан-Луис қалалық әуежайы, Сан-Исидро ауылында орналасқан. Қазіргі таңда SeaAir әуе компаниясы аптасына екі рет Манилаға қатынайтын тұрақты рейстерді жүзеге асыруда. Әуежай ұшу-қону жолағының мүмкіндіктеріне сәйкес, тек шағын ұшақтарды қабылдауға арналған.
Су
Мұнда муниципалитеттегі жағалау елді мекендерінде 102 тіркелген моторлы балық аулау кемесі, 92 моторсыз балық аулау кемесі және 40 жолаушы/жүк тасымалдау кемелері көлік құралы ретінде пайдаланылады, бірақ аталған аймақтың болжамсыз ауа-райы жағдайына байланысты сапарлардың белгілі бір кестесі жоқ.
Сумен жабдықтау құрылғылары
Сан-Луистегі тұрмыстық сумен жабдықтау негізінен жер асты суларына тәуелді, олар бұлақ ағыны арқылы немесе тікелей құдықтар мен су сорғылары арқылы қамтамасыз етіледі. Бұл жүйе муниципалитеттегі 4,548 үй шаруашылығын қамтиды. Ішуге жарамды судың басқа да көздері – сорғылар, бұлақтар, еркін ағындар және құдықтар. Барнай Побласион, Дитеки және Дитумабо сияқты кейбір ауылдар құбыр арқылы сумен жабдықтауды пайдаланып жүр, олардың су көзі бұлақтардан алынады. Бас құбырларға қосылған кішірек құбырлар арқылы су түрлі үйлерге таратылады.
Телекоммуникация және пошта қызметтері
Муниципалитеттегі телекоммуникациялық қызметтердің басым бөлігі ұялы телефондар, қызмет провайдерлері – Smart және Globe. Бір таралғышты радио байланысы да бар, бірақ олар көбінесе жеке меншікте немесе әскери қызметкерлерде қолданылады. Қазір муниципалитетте Smart Broadband провайдерлік қызметі арқылы интернет те бар. Пошта қызметі әкімдік ғимаратында орналасқан. Бірақ муниципалитет пошта бөлімінің жұмысын тиімділігі бір ғана қызметкер болғандықтан шектеулі. Пошта жеткізу қызметі тек Poblacion-ды қоршаған ауылдарды қамтиды.
Электрмен жабдықтау қондырғылары
Муниципалитеттегі 18 баранганың 17-сі Аврора электр компаниясының (AURELCO) 69 кВ қосалқы станциясы арқылы, Боңгабон аймағынан электр қуатымен қамтамасыз етіледі. Бұл станцияның жалпы қуаты 5 мегавольт-ампер (МВА) және ол Сан-Исидро барангасында орналасқан. Аталған 17 барангадағы үй шаруашылықтарының 94%-ы электр қуатымен қамтамасыз етілген. Диманайат барангасында 5 кВт қуатты шағын су электр станциясы бар, ол ауылды электрмен жабдықтайды. Бұл жоба Сан-Луис муниципалитеті, Орталық Лусон мемлекеттік университетіне қарайтын Баламативті Энергия орталығы (CLSU ANEC) және Диманайат барангасының бірлескен жобасы болып табылады. Сан-Луис шағын су электр станциясы 2013 жылдың маусымынан бері жұмыс істеп келеді және муниципалитеттің 400 киловатт минималды қуатты қамтамасыз ететін тағы бір табыс көзі болып табылады. Қазіргі уақытта станцияның түскен табысы тұрғындардың электр энергиясын тұтынуына көмек ретінде жұмсалады.
Су тасқынын бақылау және дренаж
Қалалық округте су тасқынын бақылау және дренаж жүйесінен тұратын төрт құрылыс бар. Олар Дитеки, Дитумабо, Нононг Сэр Сан Исидро және Дибало ауылдық округтерінде орналасқан. Муниципалитеттегі ірі өзендер көбінесе жағалау эрозиясына ұшырайды, бұл жас, шала пісіп жетілмеген топырақтардың (аллювиалды) әсерінен және жоғары жылдамдықты су тасқынының көп көлемінен туындайды. Осы өзендердің кейбір бөліктеріне қосымша су тасқынын бақылау құрылыстары қажет.
Денсаулық
Сан-Луис-Луис муниципалитетінде он бес Барангай денсаулық сақтау станциясы (БЗС) және бір Денсаулық сақтау мен тамақтану бекеті бар. Розауро Р. Тангсон ескерткіш клиникасы – RHU 02 барангайында орналасқан және оған жақын орналасқан барангайларға негізгі қызметтер көрсетеді. RHU және Барангай денсаулық сақтау станциялары репродуктивті денсаулық сақтау бағдарламасы, тіс және көз күтімі бағдарламасы, балалар мен аналар денсаулығын сақтау, жатақхана және босандыру клиникасы, Philhealth para sa Masa, қарапайым медициналық жағдайларды емдеу, тамақтану, санитарлық денсаулық сақтау, шұғыл жағдайларда көмек көрсету және денсаулық сақтау бойынша білім беру сияқты негізгі денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады. Муниципалитеттегі барлық Барангай денсаулық сақтау станциялары мен Тамақтану бекеттерінде 21 денсаулық сақтау қызметкері жұмыс істейді. RHU-да дәрігер, стоматолог, медбике, медициналық технолог және акушерлер қызмет етеді. Сонымен қатар, муниципалитетте денсаулық сақтау қызметтерін ұйымдастыруға көмектесетін 156 белсенді Барангай денсаулық сақтау қызметкері және 12 оқытылған дәстүрлі акушер бар.
Аурудың таралуы мен өлім-жітім
Муниципалитеттегі аурудың ең көп таралған себебі - 673 тіркелген жағдаймен жоғарғы тыныс алу жолдары инфекциясы. Аурудың басқа да негізгі себептері - нашар тамақтану, тері аурулары, пневмония, гипертония және диарея. Аймақтағы өлімнің ең көп кездесетін себебі - жүрек-қантамыр аурулары, 17 жағдай тіркелді. Сәбилер өліміне қатысты ең қауіпті аурулар: туа біткен аномалиялар, жүктілік дистокиясы, аспирациялық пневмония және гиалин мембраналық ауру.
Cardiovascular Disease is the leading cause of deaths in the area with 17. For infants mortality, the dreaded disease were congenital abnormalities, dystocia of pregnancy, aspiration pneumonia and hyaline membrane disease
Тамақ қоры
2007 жылы муниципалитетте жүргізілген "Тимбанг" операциясы балалардың көпшілігінің, 86,747% немесе 2919 баланың, қалыпты салмақта екенін көрсетті. "Тимбанг" операциясынан өткен балалардың 405-інің салмағы жеткіліксіз болды, бұл көрсеткіштің 12,63%-ын құрайды.
Демалыс орындары
Сан-Луис тұрғындары баскетбол алаңдары, волейбол алаңдары, бильярд залы, компьютерлік дүкендер және тағы да көптеген ойын-сауық орындарына қол жеткізе алады.
Қорғау қызметі
Сан-Луис қаласында әкімдік ғимаратының аумағында полиция бөлімшесі орналасқан. Бұл бөлімшеде қаланың, әсіресе Побласион ауданының қауіпсіздігі мен тәртібін сақтауға жауапты полиция қызметкерлері қызмет етеді. Қалалық округке 28 полиция қызметкері бекітілген. Полиция қызметкерлерінің халық санына қатыстығы нормативтік деңгейге жетпесе де, қаланың қазіргі қауіпсіздік жағдайы тұрақты, қылмыстың көрсеткіші 0,088% және қылмыстық емес құқық бұзушылықтардың көрсеткіші 0,016% деңгейінде. Қала аумағында бір муниципалдық өрт сөндіру станциясы бар, ол 01-ші ауданда орналасқан. Муниципалдық өрт сөндіру бригадасы бір өрт сөндіру машинасымен жабдықталған және өрт сөндіру мен авариялық-құтқару жұмыстарына дайын. Сан-Луисте қазіргі таңда 7 өрт сөндіруші қызмет атқарып тұр.
Білім
Сан-Луисте 1 бастауыш, 18 төменгі және 4 жоғары мектеп бар. Сан-Луис халқының сауаттылық деңгейі 84 пайызды құрайды. Халқының саны бойынша қарағанда, Сан-Исидро ауылында сауаттылық ең жоғары – 91%. Жоғары сауаттылық деңгейі оқуға қатысудың жоғары көрсеткіштерімен байланысты. Барлық мектеп деңгейлеріндегі оқушылардың жалпы саны 4068 адамды құрайды, бұл 87% қатысу деңгейіне тең. Сан-Луис муниципалитетіндегі мектептердің екі түрі бар: төменгі және жоғары мектептер. Төменгі мектептер I-III сыныптарға (бастауыш) және IV-VI сыныптарға (аралық) бөлінеді. Аралық сыныптар муниципалитеттегі 18 ауылдың әрқайсысында 18 мектепте орналасқан. Аралық сыныптар үшін барлығы 126 сынып бар, онда 125 мұғалім жұмыс істейді. Муниципалитетте тек бір жеке бастауыш мектеп бар. Ал, төрт жоғары мектепте 58 мұғалім және 41 сынып бар. Сан-Луис муниципалитеті өткен оқу жылында муниципалдық арнайы білім беру қорынан қаржыландырылған 4 қосымша мұғаліммен 2 қосымша сынып бөлмесін ашты, бұл муниципалитеттегі мемлекеттік мектеп мұғалімдерінің жетіспеушілігі мәселесін шешуге бағытталған.