Олоф Вальквист: Швеция тарихындағы саясаткер және дін қызметкері

Кіріспе

Олоф Валквист (1755 - 30 сәуір 1800) - швед мемлекет қайраткері және дін қызметкері.

Өмірбаян

Валквист Эдсбергте, Нэрке аймағында дүниеге келген. 1776 жылы дін қызметкері болып тағайындалды, 1779 жылы философия докторы, 1780 жылы королева Луиза Ульриканың жеке уағызшысы, ал 1787 жылы Векшё епископы болды. Стокгольмдегі әсем Сент-Клара шіркеуінде көркем уағыздауы арқылы Густав III-нің назарын аударды. Густав жас дін қызметкерін бірден қолдап, жиырма бес жасында өзінің сенімді адамдарының бірі етіп тағайындады; оны отыз жасқа дейін канон, ал отыз екі жасында епископ етіп бекітті, соңынан елдің шіркеу әкімшілігін реформалау үшін жаңадан құрылған комиссияның төрағасы етіп тағайындады. Осылайша, отыз төрт жасында Валквисттің үміті тек архиепископтік лауазым ғана болды, ол патшаның өмірінде архиепископ қайтыс болғанда оған тиер еді. Дегенмен, Валквист шіркеуші емес, саясаткер еді. Оның адам табиғатын жақсы білуі, шексіз энергиясы, батыл сенімділігі және дипломатиялық шеберлігі Густав III үшін оны алмастыруға болатын емес. Оның тартымды мінезі көбінесе оның ықпалды уағыздарына көнбегендерді де өз жағына тартты. Оның саяси мансабы 1786 жылғы наразылық риксдаг кезінде басталды, ол роялисттік көшбасшылардың бірі ретінде батыл түрде алға шықты. Бірақ 1789 жылғы қызыл дауылды риксдаг Валквисттің барлық қабілетін көрсетті. Тәуекелге дайын архиепископтың зейнетке шығуы оны дін қызметкерлерінің қатарында ең біліктісі қылды, және патшаның Швецияны конституциялық емес, жартылай абсолюттік монархияға айналдырған тарихи "Бірлік және қауіпсіздік туралы заңының" қабылдануына үлкен үлес қосты. Дегенмен, тіпті жауынгер Валквист та 1789 жылдың 16 ақпанында патшаның келесі күні үш өкілдіктің алдында ақсүйектерді мойынсұндыру ниетін жеке түрде білгенде қорқынышқа бөленді. Кеңес беруге бейім, көптеген дін қызметкерлері сияқты, Валквист бастапқыда революциялық әрекеттерге қарсы болды, бірақ патшаның қаталдығына көз жеткізген соң епископ оның жолын жеңілдетті. Осы есімді риксдагта Валквист жоғары деңгейдегі қаржылық қабілетін көрсетті және шіркеу комиссиясының төрағасы ретінде бюджетті теңгерлеуге және Ресеймен соғысты қайта бастау үшін қажетті қаражатты табуға көмектесті. 1792 жылғы қысқа риксдаг кезінде құпия комитеттің мүшесі ретінде Валквист оқиғалардың ортасында болды және патшаға маңызды қызметтер көрсетті. Шын мәнінде, Густав III өзінің билігінің соңғы алты жылында Валквист пен оның дін қызметкері Карл Густав Нординге көп сенді, олар жеке дұшпандықтарын патшаның мүддесіне бағындыруға дайын болды. Рейтерхольм әкімшілігі кезінде Валквист, басқа Густавшылдар сияқты, сарайдан алыс сақталды. 1800 жылы ол қайтадан саяси аренаға шақырылды. Бірақ оның Нординмен бұрынғы бәсекелестігі де қайта жанданды, және Норрчепинг диетасында епископтың ұсынысын жеңгенде, Валквист шектен тыс ашуға беріліп инсульт алды және сол күні қайтыс болды.

Wallqvist was born in Edsberg, Närke. He was ordained in 1776, became Doctor of Philosophy in 1779, court preacher to Queen Louisa Ulrica in 1780, and bishop of Växjö in 1787. He attracted the attention of Gustavus III by his eloquent preaching at the fashionable St Clara church at Stockholm. Gustavus at once took the young priest by the hand, appointed him, at twenty five, one of his chaplains; made him a canon before he was thirty and a bishop at thirty two, and finally placed him at the head of the newly appointed commission for reforming the ecclesiastical administration of the country. Thus at thirty four Wallqvist had nothing more to hope for but the primacy, which would infallibly have been his also had the archbishop died during the king's lifetime. Wallqvist was, however, much more of a politician than a churchman. His knowledge of human nature, inexhaustible energy, dauntless self confidence and diplomatic finesse made him indispensable to Gustavus III. His seductive manners too often won over those whom his commanding eloquence failed to convince. His political career began during the mutinous riksdag of 1786, when he came boldly forward as one of the royalist leaders. But it was at the stormy riksdag of 1789 that Wallqvist put forth all his powers. The retirement of the timid primate left him without an equal in the Estate of Clergy, and it was very largely due to his co operation that the king was able to carry through the famous "Act of Unity and Security" which converted Sweden from a constitutional into a semi absolute monarchy. Nevertheless, even the combative Wallqvist was appalled when, on February 16, 1789, the king privately informed him that he meant on the following day soundly to trounce the Estate of Nobles in the presence of the three other estates and bend them to his royal will. A friend of compromise, like most of the men of his cloth, Wallqvist dissuaded all revolutionary expedients at the outset, though when the king proved immovable the bishop materially smoothed the way before him. At this memorable riksdag Wallqvist exhibited, moreover, financial ability of the highest order, and, as president of the ecclesiastical commission, assisted in balancing the budget and find the funds necessary for resuming the war with Russia. During the brief riksdag of 1792, as a member of the secret committee, Wallqvist was at the very centre of affairs and rendered the king essential services. Indeed, it may be safely said that Gustavus III, during the last six years of his reign, mainly depended upon Wallqvist and his clerical colleague, Carl Gustaf Nordin, who were patriotic enough to subordinate even their private enmity to the royal service. During the Reuterholm administration, Wallqvist, like the rest of the Gustavians, was kept remote from court. In 1800 he was recalled to the political arena. But his old rivalry with Nordin was resumed at the same time, and when the latter defeated a motion of the bishop's in the Estate of Clergy, at the diet of Norrköping, Wallqvist from sheer vexation had a stroke of apoplexy and died the same day.

Жұмыс

Векшё епископы ретінде Вальквист өте ұйымдастырушылық қабілетімен көзге түсті. Ол білім беру ісіне және жағдайы нашар дін қызметкерлеріне көп көмек қосты, сондай-ақ гимназия кітапханасын 6000 томдық кітаппен байытты. Ол автор ретінде де өте танымал болды. Оның "Ecclesiastique Samlingar" еңбегі қолжазбаларды жинаудағы шеберлігі мен еңбексүйгіштігін көрсетеді, ал "Minnen och Bref", Э. В. Монтанның редакциясымен (Стокгольм, 1878) – швед тарихының Густав дәуіріне қатысты ең сенімді және толыққанды құжаттардың бірі.

Мүшеліктер

Уолквист «Pro Fide et Christianismo» христиандық білім беру қоғамының президенті қызметін атқарды.