Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Діни ілімге қатысты айтарлық сын
Notable criticism of religious teaching
Бахаи діні – барлық діндердің құндылығын және барлық адамдардың бірлігін үйрететін салыстырмалы түрде жаңа дін. Дінге қатысты сын-пікірлер әлемнің әртүрлі аймақтарында әртүрлі болып келеді. Батыста либералды көзқарасты ұстанушылар Бахаи дінін кейбір консервативті әлеуметтік қағидалары үшін, әсіресе бахаилерге неке алдындағы немесе гомосексуалдық қарым-қатынасқа тыйым салуы үшін сынға алды. Батыс ғалымдары бахаилердің дін туралы жариялағанда алдын ала қарауды міндетті етуін және Әлемдік Әділет Үйіне қызмет етуден әйелдерді шеттетуін сынға алды. Бұл мәселелер Еуропа мен Солтүстік Америкадан тыс Бахаи қауымдастығының көпшілігі үшін маңызды болмауы мүмкін. Діннің Таяу Шығыста дамуы және одан кейін Батысқа тарауы Бахаилерге қарсы polemic тудырды. Христиан және ислам авторлары (мысалы, Джон Анкерберг) оның тарихын, негізін қалаушыларын, институттарын, ілімдерін және пайғамбарлықты пайдалануын сынға алды. Иран мен Таяу Шығыстың басқа аймақтарында Бахаилерді исламнан айырылғаны үшін сынға алып, Батыс елдерімен құпия келісімдер жасады деп айыптап, қысым көрсетуде, нәтижесінде азаматтық құқықтарынан айырылуда. Бахаи діні бірлігін сақтап, күрт бөліністерден сақтады, бірақ секталар құруға бірнеше әрекеттер жасалды. Бахаилік бөліністердің ешқайсысы бірнеше жүз адамнан артық қолдау таппады және уақыт өте келе әлсіреп кетті. Мұндай топтардың жақтастары көпшілік тарапынан қабылданбайды және бахаилер деп есептелмейді.
The Baháʼí Faith is a relatively new religion teaching the essential worth of all religions and the unity of all people. The criticisms the religion has faced vary considerably in different regions of the world. In the West, liberals have criticized the Baháʼí Faith for some of its conservative social practices, notably the prohibition on premarital or homosexual intimacy for Baháʼís. Western academics have criticized the requirement for Baháʼís to seek pre publication review when publishing on the religion and the exclusion of women from serving on the Universal House of Justice. These issues may be only marginal to the numerically dominant Baháʼí community outside of Europe and North America. The religion's rise in the Middle East and subsequent movement into the West has given rise to a body of anti Baháʼí polemic. Christian and Islamic authors (e. g., John Ankerberg) have criticized its history and founders, institutions, teachings, and use of prophecy. In Iran and other parts of the Middle East, Baháʼís continue to be criticized for breaking with Islam and accused of conspiring with Western powers, resulting in intense persecution and the loss of civil rights. The Baháʼí Faith has maintained its unity and avoided serious division, although several attempts have been made to create sects. Every attempted Baháʼí schism has failed to attract more than a few hundred individuals and declined over time. The followers of such splinter groups are shunned and not considered Baháʼís by the majority.
Дін бірлігі
Христиан жазушысы және миссиолог Эд Стецер Бахаи дінін түрлі діндердің синкретикалық қосындысы деп мойындамайды, ал христиан жазушысы Джон Анкерберг діндердің бірлігі туралы идеяға қарсы келетін діндер арасындағы қарама-қайшылықтарды көрсетеді. Христиан апологы Фрэнсис Дж. Беквит Бахаи ілімдері туралы былай деп жазды:
Christian author and missiologist Ed Stetzer rejects the Baháʼí Faith as a syncretic combination of faiths, while Christian author John Ankerberg points to discrepancies between faiths to contradict the idea of unity of religion. Christian apologist Francis J. Beckwith wrote of the Baháʼí teachings:
Бахаи авторлары оған жауап ретінде қарама-қайшылықты ілімдердің прогрессивті аянның бір бөлігі ретінде дәуірден дәуірге өзгеретін әлеуметтік заңдар екенін, немесе уақыт өте келе көне діндерге енгізілген адамдық қателіктер екенін айтты.
Baháʼí authors have written in response that the contradictory teachings are either social laws that change from age to age, as part of a progressive revelation, or human error introduced to the more ancient faiths over time.
Христиандық
Бахаилердің бейбітшілік және бірлік туралы үйретулері жайлы Э. Г. Браун былай деп жазды: «Олар әдемі болғанымен, оның пікірінше, олар Мәсіхтің қарапайым және көркем үйретулерінен кем. Ол сондай-ақ, «Бахаизм» жағдайында, адам жанының мәні мен тағдырына қатысты бұлыңғыр тұжырымдарымен, этикалық қағидаларды күштеуге қажетті күштің қайдан келетінін анықтау қиын» деп мәлімдеді. Уильям МакЭлви Миллер (1892–1993) – Ирандағы пресвитериан миссионері. Ол «Бахаи сенімі» (1974) атты poleмикалық еңбек жариялады, онда Бахаи басшылығына қарсы пікір білдірген адамдардың көзқарастарын қолдау арқылы дінді сынады. Мысалы, Субхи Азал, Мирза Мұхаммед Әли және Мейсон Реми – діннің ең белгілі келісім бұзушыларының пікірлері Миллердің оның жақтастарының алданып қалған, үйретулері беткей немесе маңызсыз, ал басқаруы «диктатура» екенін көрсету әрекеттерінде қолдау тапты. Дуглас Мартин Миллердің жазбалары христиандық жерлерге еніп келе жатқан табысты бәсекелес сенімге деген жеккөрушілікпен тудырылған деп жазды.
Regarding the Baháʼí teachings of peace and unity, E. G. Browne wrote that while he found them admirable, in his view they are inferior to the simplicity and beauty of the teachings of Christ. He further argued that in the case of "Baha'ism, with its rather vague doctrines as to the nature and destiny of the soul of man, it is a little difficult to see whence the driving force to enforce the ethical maxims can be derived." William McElwee Miller (1892–1993) was a Presbyterian missionary in Iran who published a polemic titled The Baha'i Faith (1974), in which he attacked the religion by promoting the views of individuals opposing Baháʼí leadership. For example, the perspectives of Subh i Azal, Mírzá Muhammad ʻAlí, and Mason Remey, the most prominent covenant breakers of the religion, were all upheld by Miller in an attempt to show its adherents as deceived, its teachings superficial or irrelevant, and its administration "a dictatorship". Douglas Martin wrote that Miller's writings were driven by animus against what he saw as a successful rival faith that was moving into Christian lands.
Ислам діні
Ислам теологиясы Мұхаммедті Хатам ан Набийин, Алланың жіберген соңғы пайғамбары және исламды барлық адамзат үшін соңғы дін деп есептейді. Бахаулланың құдайлық вахиға (аян) алғаны туралы мәлімдемесі, исламның осы жалпы қабылдауымен тікелей қайшы келеді. Сондықтан, мұсылман әлемінің дінбасылары Бахаи дінін мойындамайды және бұрын мұсылман болған бахаилерді діннен тайғандар деп санайды. Бахаулланың ерлер мен әйелдердің теңдігі және құлдықты тоқтату қажеттігі туралы ұстанымдары, тоғызыншы ғасырдағы Таяу Шығыста әуелде дау тудырды және оның қозғалысын жоюға әрекеттер жасалуына себеп болды.
Islamic theology regards Muhammad as the Khatam an Nabiyyin, the last prophet whom God has sent and Islam as the final religion for all mankind. Baháʼu'lláh's claim of divine revelation is in direct conflict with this common interpretation of Islam. Thus, authorities in the Muslim world have rejected the Baháʼí Faith and regard Baháʼís as apostates if they had been Muslims before conversion. Baháʼu'lláh's teachings on the equality of men and women, and that slavery should be banned, were controversial ideas in the nineteenth century Middle East that contributed to attempts to destroy his movement.
Жыныстық айырмашылық
Бахаи ілімдері ерлер мен әйелдер рухани жағынан тең деп мәлімдейді, бірақ кейбір айырмашылықтар сақталады. Автор Лил Абдо бахаи дінінің жыныстық теңдікке қатысты түсінігі секулярлы феминистердің көзқарасынан өзгеше екенін айтады. 1995 жылы бахаи тағылымдарын зерттеудің жылдық жиынында Абдо феминистік тұрғыдан бахаи дініне қатысты сын-ескертпелердің тізімін ұсынды:
While Baháʼí teachings assert that men and women are spiritually equal, some areas of differentiation remain. Author Lil Abdo says that the Baháʼí understanding of sexual equality is different from that of secular feminists. Abdo presented the following list of criticisms of the Baháʼí Faith from a feminist perspective at an annual gathering for Baháʼí studies in 1995:
Діннің басқару органы – сайланған Дүниежүзілік Әділет Үйі, оның құрамына тек ерлер ғана кіреді. Әйелдердің сайлауға қатысу мүмкіндігінің болмауы батыстық бахаи зиялыларының шағын, бірақ белсенді топтары арасында наразылық пен басқалардың сынына әкеп соқты. Абдул-Баха болашақта осы шектеудің себебі түсінікті болатынын айтқан. Дегенмен, басқа барлық басқару деңгейлерінде (Дүниежүзілік Әділет Үйінен басқа) әйелдер әрқашан қызмет етуге құқылы болды, көбінесе қалыптасқан мәдени және қоғамдық нормаларға қарсы келеді.
The religion's governing institution is the elected Universal House of Justice, whose membership is male only. The ineligibility of women has caused discontent among small but vocal groups of western Baháʼí intellectuals, and criticism from others. ʻAbdu'l Bahá said that it would become clear in the future why the restriction was in place. In all other levels of administration (other than the UHJ), however, women have always been eligible to serve, often contrary to prevailing cultural or societal norms.
Гомосексуализмге қатысты көзқарас
Бахаилер арасындағы бір жынысты некелерге тыйым салу батыс әлемінде көп сынға ұшырады, онда бахаи дінінің сексуалдық қатынас туралы үйретіктері негізсіз, догматикалық және батыстық қоғамда қолдануға қиын болып көрінеді. Әсіресе АҚШ-та бахаилер сексуалдық қатынас туралы өзгермейтін консервативті үйретіктерін діннің басқа да прогрессивті үйретіктерімен үйлестіруге тырысты, бірақ бұл мәселе әлі де дау тудыруда. 1995 жылы және содан бері Әлемдік Әділет Үйі сексуалдық қатынас туралы үйретіктер діннің қасиетті кітаптарында жазылғанын және «Әділет Үйінің гомосексуализмге қатысты осы нақты үйретікті өзгертуге құқығы жоқ» екенін мәлімдеді. Бұрын бахаи дінін ұстанған Уильям Гарлингтон АҚШ-тағы бахаилердің ұстанымын «гомосексуализмге қатысты жанашырлықпен қарсылық білдіру» деп сипаттады.
The exclusion of same sex marriage among Baháʼís has garnered considerable criticism in the Western world, where the Baháʼí teachings on sexuality may appear to be unreasonable, dogmatic, and difficult to apply in Western society. Particularly in the United States, Baháʼís have attempted to reconcile the immutable conservative teachings on sexuality with the otherwise socially progressive teachings of the religion, but it continues to be a source of controversy. The Universal House of Justice stated in 1995, and has repeated since, that the teachings on sexuality are laid down in the faith's scripture and that, "the House of Justice has no authority to change this clear teaching on homosexual practice." Former Baháʼí William Garlington said the Baháʼí position in the United States "can at most be characterized as one of sympathetic disapproval" toward homosexuality.
Өлiм жазасы
Китаб-и-Ақдаста Бахаулла қасақана өрт қою және кісі өлтіру үшін өлім жазасын белгіледі. Бахаи ғалымы Удо Шефердің мәлімдемесінше, адам өлтіру және өрт қою қылмыстары үшін өлім жазасын заңдастыру Еуропада көбінесе наразылық пен күдікпен қабылданады.
In the Kitáb i Aqdas, Baháʼu'lláh prescribed the death penalty both for intentional arson and murder. Baháʼí scholar Udo Schaefer stated that the legitimization of the death penalty in cases of murder and arson is usually met with disapproval and suspicion in Europe.
Қауымнан шығару
Бахаи ілімдері бірлікке қажеттілікті ерекше баса көрсетеді және дінде жік тудырмау үшін басшылықтың ресми түрде жалғасатын тізімі бар. Дінде бірнеше рет бөлініп кетуге әрекеттер болған, бірақ олар өте шағын болып қалды және уақыт өте келе азайды. Мұндай топтардың жақтастары Келісімді бұзушылар деп аталады, олардан қашық сақталады және діннің жаулары деп есептеледі. Джейсон Бойетт "12 ірі әлемдік дін" кітабында: "Бахаилердің Келісімді бұзушыларды айыптауы дереу, толық және – махаббат пен қабылдауды ұстанып жүрген дін үшін – қатты алаңдатушы" деп жазды. Бахаилер арасында қауымнан шығару сирек кездеседі және тек дінді бөліп-жаруға белсенді түрде тырысатындарға ғана қолданылады; 2000 жылдан 2020 жылға дейін әлем бойынша орташа есеппен жылына бір адам осылай қауымнан қуылды. Діннен бас тартқан, қоғамдық нормаларды бұзған немесе оған сырттан шабуыл жасаған адамдар Келісімді бұзушылар деп есептелмейді.
The Baháʼí teachings emphasize the need for unity, and have an official line of succession of leadership to prevent schism. The religion has seen a few attempts at splintering, but they have remained extremely small and declined over time. The followers of such sects are labeled Covenant breakers, shunned, and viewed as enemies of the faith. Jason Boyett wrote in 12 Major World Religions that, "The [Baháʼí] condemnation of covenant breakers is immediate, absolute, and—in a religion promoting love and acceptance—profoundly disconcerting." Excommunication among Baháʼís is rare and reserved for those actively promoting schism; on average worldwide, one person per year from 2000 2020 were expelled in such a way. People who leave the religion, transgress community standards, or attack it externally are not considered Covenant breakers.
Саяси айыптаулар
Бахаилер, әсіресе Иран үкіметтері тарапынан, Ресейдің, Ұлыбританияның, шахтың, АҚШ-тың агенттері немесе тыңшылары деп айыпталып келді, сондай-ақ сионизмнің агенттері деп те қараланды – әр айыптама сол кездегі үкіметтің қарсыластарымен байланыстырылып, бахаилерге қарсы шаралармен негіделді. Соңғы айыптаманың бір бөлігі Бахаи Дүниежүзілік Орталығының Израильдің солтүстігінде орналасқандығымен байланысты.
Baháʼís have been accused, particularly by successive Iranian governments, of being agents or spies of Russia, Britain, the Shah, the United States, and as agents of Zionism—each claim being linked to each regime's relevant enemy and justifying anti Baháʼí actions. The last claim is partially rooted in the presence of the Baháʼí World Centre in northern Israel.
Бұрынғы бахайлар
1980 жылдан бастап бірнеше жақсы білімді бахаилер дінді тастап, кейін оны сынады. Мысалы, Хуан Коул 1972 жылы Бахаи дініне кірген, бірақ кейіннен оны экстремист деп санаған әкімшілік мүшелерімен туындаған жанжалдардан кейін 1996 жылы орнынан бас тартты. Коул 1998–2002 жылдар аралығында жазылған үш мақаласында Бахаи дінін сынап, белгілі бір бахаиді «іздеуші» және «кішіпейілсіз» деп сипаттады, ал Бахаи институттарын әлеуметтік оқшаулану, диктаторлық және бақылаушылық, сондай-ақ қаржылық тәртіпсіздіктер мен жыныстық бұрмалаушылықтармен сипаттады. Коулдың шағымдарының негізінде Бахаилардың қарастыру процесі тұр, ол Бахаи авторлары дін туралы жарияламас бұрын мақұлдау алуды талап етеді. Орнынан бас тартқаннан кейін көп ұзамай Коул H Bahai деп аталатын электрондық пошта тізімі мен веб-сайтын құрды, ол дінге қатысты бастапқы деректер мен сындық талдаулардың қоймасына айналды. Бұрын Бахаи болған ғалым Денис МакЭон Баби және Бахаи зерттеулерінің академиялық саласының бейтараптығына төнетін қауіпті сынады, себебі осы салада діншіл Бахаилер басымдыққа ие болды. Ол Бахаилық ортодоксияны тарихи дұрыстық есебінен қорғаған жеке Бахаи ғалымдарының еңбегін, соның ішінде Уильям С. Хатчер, Мұхаммед Афнан, Хуан Коул (Коул кейіннен дінді тастағанымен), Надер Саиеди және Муджан Моменді сынға алды. Керісінше, МакЭон Бахаи тарихшысы Питер Смит пен Бахаи емес әлеуметтанушы Маргит Уорбургтің Бахаи зерттеулеріндегі еңбегін жоғары бағалады.
From 1980 onward, several well educated Baháʼís left the religion and subsequently criticized it. For example, Juan Cole converted to the Baháʼí Faith in 1972, but later resigned in 1996 after conflicts with members of the administration who perceived him as extreme. Cole went on to criticize the Baháʼí Faith in three articles written from 1998–2002, describing a prominent Baháʼí as "inquisitor" and "bigot", and describing Baháʼí institutions as socially isolating, dictatorial, and controlling, with financial irregularities and sexual deviance. Central to Cole's complaints is the Baháʼí review process, which requires Baháʼí authors to gain approval before publishing on the religion. Soon after his resignation, Cole created an email list and website called H Bahai, which became a repository of both primary source material and critical analysis on the religion. Denis MacEoin, a scholar who had previously been a Baháʼí, criticized what he saw as a threat to the impartiality of the academic field of Bábí and Baháʼí studies due to the dominance of practising Baháʼís in the field. He specifically criticized the work of individual Baháʼí scholars he saw as defending Baháʼí orthodoxy at the expense of historical rigour, including William S. Hatcher, Muhammad Afnan, Juan Cole (although Cole subsequently left the religion), Nader Saiedi, and Moojan Momen. By contrast, MacEoin generally praised the work in Baháʼí studies of Baháʼí historian Peter Smith and non Baháʼí sociologist Margit Warburg.