Кіріспе
Филиппиннің Мариндуке провинциясының астанасы, ресми түрде Боак қаласы – Мариндуке провинциясының астанасы және ең халқы көп муниципалитеті. 2020 жылғы санақ бойынша халық саны шамамен 63,000 адамды құрайды. Мариндуке аралының батыс жағалауында орналасқан муниципалитет солтүстігінде Могпог муниципалитетімен, батысында Тайабас шығанағы мен Сибуян теңізімен, шығысында Торрихос муниципалитетімен, оңтүстігінде Гасан және Буэнависта муниципалитеттерімен шектеседі. Боак – өзінің тарихымен мақтан тұтатын қала, жыл сайынғы Морионс фестивалінің негізгі орындарының бірі болып табылады және Мариндукедегі Боак соборы бекініс шіркеуі, Каса Реал, Калаяан алаңы, Лейлай порты және Пай шайқасы сияқты көптеген тарихи орындарға ие. Муниципалитетте сонымен қатар Филиппин Ұлттық мұражайының Мариндуке филиалы орналасқан.
, officially the , is a and capital of the province of , According to the , it has a population of people making the most populous town in Marinduque. Situated in the western coast of Marinduque Island, the municipality is bordered in the north by the municipality of Mogpog, in the west by the Tayabas Bay and Sibuyan Sea, in the east by the municipality of Torrijos, and in the south by the municipalities of Gasan and Buenavista. Boac, a heritage town in its own right, is known as one of the main venues of the annual Moriones Festival and is the location of a number of historical sites in Marinduque including the Boac Cathedral fortress church, Casa Real and the Liwasan ng Kalayaan, Laylay Port, and the Battle of Paye site. The municipality is also home to the Marinduque Branch of the National Museum of the Philippines.
Этимология
Боак топонимі себуан тіліндегі "bu ak" сөзінен туындаған, тагалог тіліндегі "bi ak" және оңтүстік тагалог тіліндегі "ba ak" сөздерімен туыс. Бұл қала Боак өзенімен екіге бөлінуіне байланысты, ол Орталық Мариндюк және Балагбаг тауларынан басталып, Таябас шығанағы мен Сибуян теңізіне қараған батыс жағалауға дейін ағып жатады. Басқа дереккөздер Боак атауының тагалог тіліндегі "bulwak" терминінен шыққандығын көрсетеді, ол Боак өзенінің сағаларындағы судың күшті ағынын білдіреді.
Басқа атаулары
Испан отарлау дәуірінде алғашқы визита, Монсеррат де Мариндюк, 1580 жылы аралда, қазіргі Боак орналасқан жерде құрылды.
Тарих
Мариндюкедегі испан отарлауының алғашқы жылдарында Мигель де Лоарканың Relacion de las Yslas Filipinas (1582–1583) еңбегінде аралдың тума тұрғындары Пинтадос, яғни Камарин провинциялары мен Висайя аралдарындағыларға ұқсас татуировкаланған адамдар екені алғаш рет айтылған. 1580 жылы Мариндюк аралында алғашқы визита құрылды және ол қазіргі Боак муниципалитеті орналасқан Монсеррат де Мариндюк деп аталды; бұл визитаны министр ретінде Фрай Алонзо Баноль басқарды. 1621 жылы испан иезуит миссионерлері Боаққа үш футтық Мария бейнесін алып келді, ол кейіннен Махал на Инна нг Бигланг Ава деп аталады. Теңіз шабуылымен танымал болған Филиппиннің оңтүстігіндегі мұсылман қарақшылар тобы 17 ғасырдың ортасында Лейлай жағалауында Боакты қоршап алды, содан кейін Боак өзені бойында орналасқан Побласионға жетті. Дүрбелеңге түскен жергілікті тұрғындар Боактың бекініс шіркеуіне сиынды, ал денесі күшті ерлер шабуылдан сыртқы қабырғаларды қорғады. Көптеген жергілікті тұрғындар қаза тапты және қоршаудың үшінші күні аман қалғандардың азық-түлігі таусыла бастады, ал бекіністің басып алынуы сөзсіз болды. Аман қалғандар Мәриямның тағына барып, осы жаулардан құтқаруы үшін ыстық дұға етті. Аңызға сәйкес, аймақты қатты жаңбыр, күн күркірі мен молниялармен бірге өте күшті дауыл шарлады, ал дауылдың шыңында бекініс қабырғасының үстінде қолдарын жайып тұрған әдемі әйелдің бейнесі пайда болды делінеді. Қорқып, қарақшылар аралдан қашып, өз кемелеріне (vintas) мініп кетті.
География
Боак – Санта-Крус және Торрихос қалаларынан кейін Мариндуке провинциясының алты муниципалитеті ішінде үшінші орында тұрады. Ол провинцияның барлық муниципалитеттерімен шектеседі: солтүстікте Могпог, солтүстік-шығыста Санта-Крус, шығыста Торрихос, оңтүстікте Буэнависта және оңтүстік-батыста Гасан. Муниципалитет көбінесе төбелі, қиратқан және оңтүстік және шығыс бөліктерінде таулы, ал батысында жұқа жазықтар мен шаруашылық жерлері және ұзын жағалау жолағы бар. Ең ұзын және ең ірі өзен – Боак өзені, бастауын оңтүстік-батыстағы таулы орманнан алып, Боактың солтүстік жағалауына құяды, муниципалитетті екі географиялық аймаққа бөледі: солтүстік және оңтүстік. Боакқа ең жақын қала – Могпог муниципалитеті, ол шамамен 5 километр қашықтықта орналасқан. Боак, Мариндуке айналасындағы тас жол немесе Пан Мариндуке тас жолы арқылы Могпог және Гасанмен байланысады. Муниципалитеттің солтүстік және оңтүстік аймақтарын екі көпір жалғастырады: Барангай Таби мен Барангай Сан-Мигельді байланыстыратын тар Таби көпірі және Барангай Тампус пен Барангай Бантадты байланыстыратын провинцияның ең ұзын көпірі – Бигланг Ава көпірі (186 м). Боак пен Могпогты Булиаснин Нанка жолы арқылы, ал Боак пен Гасанды Дуяя Тапуян жолы арқылы жалғайтын тар екінші дәрежелі жол бар. Боактың жалпы жол желісінің ұзындығы 117,61 километрді құрайды. Геосаяси тұрғыдан Боак алты аймаққа бөлінеді: Побласион, Риверсайд, Илайя I, Илайя II, Сисайд А және Сисайд В. Боактың географиялық ортасы шамамен Барангай Бинунга мен Барангай Канның шекарасында орналасқан. Боак провинцияның көптеген коммерциялық кәсіпорындарына орталық саналады. Сан-Мигель, Мураллон және Меркадо барангайлары қаланың бизнес орталығы болып табылады, онда қоғамдық базар, орташа биіктіктегі ғимараттар, спорт аренасы және қазіргі Морионс аренасы – Боак қалалық аренасы орналасқан. Ал Барангай Исок қаланың білім беру орталығына ие. Мариндуке ұлттық орта мектебі, Мариндукедегі Сент-Мэри колледжі, Дон Луис Идальго еске алу мектебі, барангай күндізгі күтім орталықтары, Боак Солтүстік аудандық кеңсесі және Мариндуке облыстық білім беру департаментінің бөлімшесі Барангай Исокта орналасқан. Муниципалдық әкімшілік ғимараты Барангай Тампуста орналасқан, ал оған іргелес Малусак барангайындағы Мариндуке мұражайы орналасқан. Мариндуке облыстық әкімшілік ғимараты Барангай Сантолда, доктор Дамиан Рейес еске алу ауруханасының (бұрынғы Мариндуке облыстық ауруханасы) және Максимо Абад лагерінің жанында орналасқан.
Демография
Боак қаласының халық саны адамды құрайды, ал тұрғындар тығыздығы шаршы километрге 260 адамды шамамен жетеді. Халық ең тығыз орналасқан аймақтар – Побласион, солтүстік-батыс және оңтүстік-батыс барангайлары. Муниципалитеттің шығыс бөлігіндегі барангайлар көбінесе сиреп орналасқан. Халықтың шамамен 70 пайызы ұлттық тас жолдар бойында немесе ұлттық жолдан шақырым қашықтықта тұрады. Бұдан өзге, жалпы халықтың шамамен 5 пайызы қала орталығында, ал 10 пайызы қала шеткі барангайларында тұрады.
Экономика
Қала орталығында Боак қоғамдық базары қаланың ең танымал орындарының бірі. Сатушылар төрт кондиционерленген ғимаратта құрғақ және таза өнімдерді сатады. Базарға жақын көлік терминалдары басқа бараңгайларға тауарларды тасымалдайды. Ол провинцияның шағын супермаркеті деп есептеледі. Халық шоғырланған аймақ Боак орталық бизнес ауданы (BCBD) деп аталады. Жаңадан салынған екі қабатты Town Market-тің шамамен 100 дүкені бар, ол халық шоғырланған аймақтың ортасында орналасқан.
Көлік
Кесон қаласындағы Камиас пен Макатины РО РО паром арқылы Боакқа байланыстыратын автобус. Облыстың түрлі муниципалитеттеріне қатынайтын джипнилер. Ішкі ауылдарға баратын және олардан келетін жолаушыларға қызмет көрсететін трициклдер. Бигланг-Ава көпірі – Барангай Тампусты Барангай Бантадқа жалғайтын провинциядағы ең ұзын көпір. Көптеген адамдар күн батуын тамашалау және Боак соборының әдемі көрінісін көру үшін көпірге жиналады.
Денсаулық сақтау
Доктор Дамиан Рейес есімдігі ауруханасы (бұрынғы Мариндюке облыстық ауруханасы) Сантол ауылында орналасқан. Пабло Н. Маркес есімдігі денсаулық сақтау және диагностикалық орталығы / Боак ауылдық денсаулық сақтау бөлімі I Исок I ауылында орналасқан. Боак ауылдық денсаулық сақтау бөлімі II Бантай ауылында орналасқан және Илая ауданындағы аймақтарға қызмет көрсетеді.
Boac Rural Health Unit II located at Brgy. Bantay and serves areas in the Ilaya District.
Үшінші деңгейлі
Мариндук мемлекеттік университетінің бас кампусы – Танза ауылында орналасқан мемлекеттік колледж, бұрын Мариндук ғылымы және технология институты және Мариндук өнер және сауда мектебі деп аталған. Мариндуктың Әзіз Мария колледжі (бұрынғы Таза ұғым колледжі) – Исок I ауылында орналасқан, Діңгез Мариясының дін қызметкерлері (RVM) басқаруындағы жеке, католик мектебі, кәсіби және кәсіби емес курстарды ұсынады, оның ішінде Педагогика, Бизнес-администрация және Қонақ үй шаруашылығы. Білім беру жүйелері технологиялық институты (ESTI) – Мураллон ауылында орналасқан жеке мектеп, кәсіби және кәсіби емес курстарды ұсынады, оның ішінде Криминология, Компьютер ғылымы, Туризмді басқару және Теңіз көлігі.
Екіншілік
MSC Laboratory High School – Мариндюк мемлекеттік университеті басқаратын, Танза ауылында орналасқан зертханалық мектеп. Мариндук ұлттық орта мектебі – провинцияның басты мемлекеттік орта мектебі. Бұл мекеме Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон, американ және филиппин сарбаздары үшін лагерь ретінде пайдаланылды. Ілая ұлттық орта мектебі – Балимбинг ауылында орналасқан мемлекеттік орта мектеп. Кавит ұлттық жан-жақты орта мектебі – Кавит ауылында орналасқан мемлекеттік орта мектеп. Сент-Мэри колледжінің орта мектебі – Исок I ауылында орналасқан, Мариндюк Сент-Мэри колледжі басқаратын жеке орта мектеп. ESTI орта мектебі – Мұраллон ауылында орналасқан, Білім беру жүйесінің технологиялық институты басқаратын жеке орта мектеп.
Тарихи белгілер
Лабанан са Пэйдің орны Барангай Балимбинг, Боак, Мариндуке, филиппин революциялық күштері мен американдық әскерлердің арасындағы қақтығыс болған орын, филиппин-американ соғысы кезінде. Ливасанг Калайян Барангай Малусакта, онда Герменгильдо Флорес және Ремиджио Медина бастаған революциялық батырлар испандық әскерлер тарапынан 1897 жылдың 10 қазаны мен 1 қарашасында қырғынға ұшырады. Барангай Тампустағы ескі католик зираты, онда 1897 жылдың 10 қазаны мен 1 қарашасындағы қырғын құрбандарының қалдықтары бір ортақ қабірге жерленген. Ливасан нг mga Нагтанггол са Инанг Баян, қалалық ғимараттың алдындағы төменгі саябақ, барлық Екінші дүниежүзілік соғыс батырларының, қаһармандарының және ардагерлерінің ерлігі мен патриотизмін мәңгі есте сақтау үшін арналған. Ливасанг Пилар Хидальго Лим, қалалық ғимараттың алдындағы жоғарғы саябақ, 1974 жылғы 2 тамыздағы Санггуниянг Баянның №53-74 қаулысымен доктор Пилар Хидальго Лимнің естелігі мен құрметіне арналған.
Оқиғалар
Жыл сайынғы Морион фестивалі Боак қаласында және Мариндуке аралының төңірегіндегі аудандарда Ұлы ораза маусымында өткізіледі. Бұл қасиетті мереке Мариндуке және Филиппиннің ең әсем, көрікке толы мерекелерінің бірі ретінде әйгілі. Таза тұйық Концепция мерекесі әр жылдың 8 желтоқсанында тойланады. Жыл сайынғы Била-Била (Көбелек) фестивалі Таза тұйық Концепция мерекесі күні өткізіледі. Ол Побласьон, Риверсайд, Илая I, Илая II және Сисайд аймақтарын қамтитын аймақтар (пурок) арасындағы мерекелік жарыстан тұрады. Боак қаласының әкімшілігі "2002 жылғы Ағаш өсіру және көбелектерді көбейту туралы" қаулы арқылы көбелекті муниципалдық деңгейде қорғауды бекітті. Малбог ауылындағы Булатинг рәсімі, Кесонның Болинг-Болинг фестиваліне ұқсас, бұрынғы жылдары бір отбасы тарапынан басталып, 2001 жылы муниципалитеттің туризм бағдарламасының аясында қайта жандандырылды. "Булатинг" деп аталатын бұл рәсім Құдай алдындағы қарапайымдылықтың және/немесе алғыс айтудың бір түрі деп есептеледі.
Дін
Рим католиктік діні Боакта басым дін болып табылады, ал диоцездің орталығы қаланың ішінде орналасқан Пәк Тұйысу кафедральді соборында. Боакта Iglesia ni Cristo сияқты бірнеше христиан дін тобы да бар, олар Боакта ғибадатханалар ұстап тұрады. Victory, Solid Rock және Иса – Тәңірлердің Тәңірі сияқты жаңадан туған (Born Again) топтары да белсенді.
Заң және академия
Рикардо Парас (17 ақпан 1891 жыл – 10 қазан 1984 жыл) – Филиппиннің Жоғарғы Сотының Бас судьясы, 1951 жылдың 2 сәуірінен 1961 жылдың 17 ақпанына дейін қызмет еткен. Паз Латорена (17 қаңтар 1908 жыл – 19 қазан 1953 жыл) – филиппин ағылшын тілінде жазған жазушылардың бірінші буынындағы ең белгілі жазушылардың бірі, әдебиет пен білім беру саласында ақын, редактор, автор және мұғалім ретінде танылды. Пилар Хидальго Лим (24 мамыр 1893 жыл – 8 желтоқсан 1973 жыл) – филиппин педагогы және қоғамдық қайраткер. Ол Екінші дүниежүзілік соғысының батыры, Бриг. Генерал Висенте Лимге үйленген.
Спорт және ойын-сауық
Хайден Хо – филиппиндік танымал тұлға және дәрігер, Сан-Мигель, Боак ауылынан шыққан. Гретчен Малалад – филиппиндік, 2005 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының каратэден алтын медалінің иегері және 2002 жылғы «Бриньиниң Филиппинс» сұлулық конкурсының бұрынғы қатысушысы, Тугос, Боак ауылынан шыққан. Зайджан Джаранилля – филиппиндік актер, 2009-2010 жылдарғы ABS CBN арнасының діни тақырыптағы «May Bukas Pa» телесериалындағы Сантино есімді жетім баланың рөлімен танымал. Ол Глория, Шығыс Миндорода туған, демалысын Боактағы Амионгон ауылында өткізеді.