Кіріспе

Хеюань (Хакка: Фò Нгиàn) – Қытай Халық Республикасының Гуандун провинциясындағы префектуралық деңгейдегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 2 837 686 адамды құрайды, олардың 1 051 993-і Юаньчэн қалалық ауданы мен Донгюань ауданының құрамындағы дамыған (немесе метрополитендік) аймағында тұрады. Зиджин ауданы да қарқынды түрде агломерацияға еніп жатыр. Халықтың көп бөлігі хака тайпасына жатады. Қаланың аумағында көптеген тропикалық ормандар мен Гуандун провинциясының ең ірі көлі – Синфенцзян су қоймасы орналасқан. Қала атауының тікелей мағынасы – "өзеннің бастауы". Жақында қала ресми түрде "Қытайдағы динозаврлардың туған жері" деп жарияланды, себебі оның айналасында динозавр жұмыртқаларының мыңдаған қазба қалдықтары табылған.

География

Хеюань Гуандунның солтүстік-шығыс аймағында, Дун өзенінің бастауында, Синфен өзенімен қосылатын жерде орналасқан. Оның ендігі 23° 10'–24° 50' солтүстік, ал бойлықтығы 114° 13'–115° 35' шығыс. Ол оңтүстікте Хуйчжоумен, солтүстікте Ганчжоу (Цзянси)мен, шығыста Мейчжоумен және батыста Шаогуанмен шектеседі. Хеюань – Гуандунның жағалау аймақтары мен ішкі аймақтарын байланыстыратын өңірлік орталық. Хеюань табиғи ресурстарға және құнарлы жерлерге бай. Онда егістік жерлер, төбелі жерлер және су жазықтары бар. Хеюаньда темір кені, вольфрам, қалайы, флюорит сияқты көптеген минералдық кендер кездеседі.

Климат

Хеюаньда муссондық әсерге ұшыраған ылғалды субтропиктік климат (Köppen Cfa) басылады, қысқа, жұмсақтан жылыға дейін қыстар мен ұзақ, ыстық, ылғалды жаздар тән. Қыс күннөлді және құрғақ басталып, бірте-бірте ылғалдырақ және бұлттырақ бола түседі. Көктем көбінесе бұлтты және жиі жаңбырлы, ал жаз да жаңбырлы болып қалады, бірақ одан әлдеқайда күннөлді; жылына 9,1 күн жауын-шашынсыз өтеді. Күз күн сәулесімен шағылысып, құрғақ болады. Айлық 24 сағаттық орташа температура қаңтарда басталып шілдеге дейін өзгереді, ал жылдық орташа температура – . Жылдық жауын-шашын мөлшері – , оның 47%-ы сәуірден маусымға дейін жауады. Ай сайынғы мүмкін күн сәулесінің пайызы наурызда 23%-дан қазан мен қарашада 55%-ға дейін өзгереді, сондықтан қала жылына 1842 сағат жарқыраған күн сәулесін алады.

Геология

Қаланың мұражайы 2004 жылғы дерек бойынша 10 008 жеке данадан тұратын динозавр жұмыртқаларының ең ірі коллекциясы үшін Гиннес кітабының рекордын ұстап тұр. Сонымен қатар, жақын маңда динозаврлардың қаңқалары мен тасқа айналған іздері де табылды.

Қорытындылар

2019 жылы шілде айында Донг өзенінің жанында ойнап жүрген Жаң Янцзе есімді бастауыш сынып оқушысы кеш Крестацеойл дәуіріне жататын динозавр жұмыртқасының қазбасын тапты. Баланың анасы Ли Сяофан кейін Хеюань динозаврлар мұражайының қызметкерлерімен байланысқа шықты, және олардың басшылығымен қазба жұмыстары жүргізіліп, диаметрі шамамен 9 сантиметр болатын және 66 миллион жыл бұрынғы динозавр жұмыртқаларының 10-нан астам қазбасы табылды.

Тіл

Хеюань аймақтарының көп бөлігінде хака тілі қалыпты түрде қолданылады. Қаланың көп бөлігінде, Доңюань ауданы, Лианпин ауданы, Хепин ауданы, Лонгчуань ауданы және т.б. аймақтарда Юэчжун диалект тобына жатады, ал Зижин ауданы мен Лонгчуань ауданының бір бөлігінде Юэйтай диалект тобына жатады. Сонымен қатар, Донгцзян өзенінің жағалауындағы кейбір аймақтарда Донгцзян Бендихуа тілі қалыпты түрде қолданылады. Оның жіктелуі хака тілінің Юэчжун және Юэ тілінің Хуэйхэ топтары арасында даулы мәселе болып табылады.

Әкімшілік

Хэюань қаласы Юаньчэн ауданы, Дунъюань ауданы, Хэпин ауданы, Лунчуань ауданы, Цзыцзинь ауданы және Ляньпин ауданына басшылық етеді. Жалпы ауданы Хэюань қаласы мен оның аудандарының халқы 3,2194 миллионды құрайды. Әкімшілік орталығы Юаньчэн ауданында орналасқан. Карта атауы Жеңілдетілген қытай тілі Ханью Пиньині Халқы (2010 жылғы санақ бойынша) Ауданы (км2) Тығыздығы (/км2) Юаньчэн ауданы 源城区 Юаньчэн Qū 463 907 361,47 1283 Цзыцзинь ауданы 紫金县 Zǐjīn Xiàn 640 133 3635,13 225 Лунчуань ауданы 龙川县 Lóngchuān Xiàn 694 480 3081,31 225 Ляньпин ауданы 连平县 Liánpíng Xiàn 337 002 2275,08 148 Хэпин ауданы 和平县 Hépíng Xiàn 374 709 2291,45 164 Дунъюань ауданы 东源县 Dōngyuán Xiàn 439 964 4009,17 110

Экономика

Хеюань қаласы Пекин-Коулун және Гуанчжоу-Мейчжоу-Шанту теміржолдарының маңызды экономикалық және көлік торабы болып табылады, бұл теміржолдар қаладан өтеді. Оңтүстік Қытайдағы ең ірісі – Лонгчуаньдағы пойызды жинау станциясы да бар. 105 және 205 мемлекеттік тас жолдары қала арқылы өтеді. Хеюаньдан өтетін Донг өзені – маңызды стратегиялық су жолы, ол ірі жүк кемелеріне Хуйчжоу, Донггуан және Гуанчжоу қалаларына тауар тасымалдауға мүмкіндік береді. Хеюань қытай кивисінің, Цзюйлианның кептірілген саңырауқұлақтарының, сарымсақтың, Хакка спиртінің, Синфенцзян таза және минералды суларының, бамбук кілемшелерінің, тәтті мандариндердің, жасыл шайдың және горшекті өсімдіктердің ірі өндірушісі болып табылады.

Көлік

Хеюань қаласын Гонконг-Пекин «Цзинджиу» темір жолы қызмет көрсетеді, қалада екі станция бар: Хеюань теміржол станциясы және Лонгчуань теміржол станциясы.

Синфенцзян орман паркі

Хеюань қаласында көптеген туристік тартымдылықтар бар. Синфенцзян орман саябағында биік фонтан орналасқан. Дагуй тауы мен ең алғашқы үлкен жасанды көл, сондай-ақ Ванлу көлі және Сучьявей дөңгелек үйі тамаша көрікті орындар болып табылады.

Лонгчуань округі

Лонгчуань округінде Хуошань және Шуйкенг саябасы орналасқан.

Лианпин

Нейгуан таулары мен өзендері Лянпин ауданында орналасқан.

Донгюань округі

Доңюань ауданында Хуанлун жартасы мен Чжансиде көрікті орындар бар.