Кіріспе

Варшавадағы ең үлкен саябақ, Польша Łazienki Park немесе Royal Baths Park (Park Łazienkowski, Łazienki Królewskie) – Варшава қаласының орталығында 76 гектар аумақты алып жатқан Польшадағы ең үлкен саябақ. Саябақ және сарай кешені Downtown ауданында, Уяздов даңғылында орналасқан, ол Патшалық қала мен оңтүстіктегі Виланов сарайын байланыстыратын Патшалық жолдың бір бөлігі болып табылады. Патшалық моншалардың солтүстігінде, Агрикола көшесінің ар жағында Уяздов қамалы тұр. Алғашқыда 17 ғасырда ақсүйек Станислав Гераклиус Любомирский үшін монша паркі ретінде жобаланған Łazienki паркі 18 ғасырда Польшаның соңғы монархы Станислав II Август тарапынан сарайлар, виллалар, классицизм үлгісіндегі сәнді құрылыстар мен ескерткіштерге толы орынға айналдырылды. 1918 жылы ол ресми түрде халыққа ашық саябақ деп жарияланды. Саябаққа Польшаның түкпір-түкпірінен және әлемнің әртүрлі елдерінен келген туристер келіп, музыка, өнер және мәдениетке арналған аламат ретінде қызмет етеді. Сонымен қатар, саябақта тауыс құстары мен көптеген батпақ тышқандары да мекендейді.

Тарих

Лазенки паркі 17 ғасырда Тайлман ван Гамереннің барокко стилінде әскери қолбасшы Станислав Гераклиус Любомирский үшін жобаланған. Ол Łazienki ("Мойыншоқтар") деген атауын жақын жердегі монша павильонынан алды. Көркем бақ схемасы қазіргі пішіні мен сыртқы келбетіне негізінен Польша-Литва одағының соңғы билеушісі, король Станислав Август Понятовскийге (Станислав II Август) қарызды. 16 ғасырдың ортасында ол Польшаның итальяндық королевасы Бона Сфорцаның меншігіне көшкен. Кейін осы жерде Анна Ягеллон патшайымының ағаштан салынған сарайы тұрды. Оңтүстікте 1624 жылы король Зигмунд III Ваза бұрыштардағы мұнаралары бар төрт қабатты тас қамал салдырды. 17 ғасырдың екінші жартысында Уяздов Ұлы Корольдік Маршалы Станислав Гераклиус Любомирскийдің меншігіне айналды. Ол алғаш рет Ujazdów қамалының табанымен созылып жатқан бұрынғы жануарлар паркінің орманды аймағына назар аударды, онда ол екі бақ павильоны салдырды. Бірінші павильон – усақ-түйек, ал екіншісінде әшекейленген ванна бөлмесі болды, ол ғимаратқа, соңынан бүкіл баққа өз атын берді. Барокко стиліндегі танымал сәулетші Тайлман ван Гамереннің жобалаған алғашқы моншалары бүгінге дейін Аралдағы сарайдың қабырғаларында сақталған. 18 ғасырдың бірінші жартысында Уяздов король Август II-ге жалға берілді, оның тұсында Пясецнов каналы деп аталатын тұрақты су жолы салынды. 1764 жылы Уяздов король Станислав II Августтың меншігіне көшті. Монарх алдымен өзінің жазғы резиденциясы ретінде таңдаған Уяздов қамалын қайта құруға кірісті. Қамалдың алдыңғы алаңында жұмыс басталды, онда дөңгелектерде жиналатын тік жолдар қатары салынды. Ескі Уяздов қамалын қайта жаңғырту жұмыстары, оған қосымша қабаттар мен жаңа қанаттар қосылды, күтілген нәтижелерсіз созылып кетті. Корольдің көңілі түсіп, одан әрі жұмыс істеуден бас тартып, назарын айналадағы бақтарға аударды. 1772 жылдан бастап екі онжылдық бойы бірнеше кезеңдерде өзгертілген және қайта салынған бұрынғы Любомирский моншасы ақырында Аралдағы сәнді классицизм сарайына айналды. Бақтарда көптеген жаңа құрылымдар архитекторлар Доминик Мерлини мен Ян Христиан Камсетцер, суретшілер Ян Богомиль Плерш және Марчелло Бачиарелли, мүсіншілер Анджей Ле Брун, Якуб Мональди және Франциск Пинек арқылы салынды және безендірілді. 1774 жылы Ақ үй қарапайым алтыбұрышты, ыңғайлы интерьері бар тұрғызылды. Аңыз бойынша, корольдің сүйіктісі Эльжбета Грабовская, сондай-ақ оның әпкелері сарайда тұрды. 1775 жылдан 1783 жылға дейін Мыслевицкий сарайы монша үйіне қарама-қарсы салынды. Бастапқыда ол шаршы қабатта салынған текше формасында болды, содан кейін қанаттары салынды және кейіннен жоғарылатылды. 1770 жылдары найзағайдан зақымдалған усақ-түйек қалпына келтірілді және корольдің серіктерінің бірі Тереза Луллиер сонда тұрып қалды. Бара-бара бақтардың сыртқы келбеті де өзгерді. 1778 жылы "Корольдік серуендеу" – Ақ үйді монша үйіне жалғастыратын жолақ салынды. Виланов жолынан өткен жерде қытай стиліне ұқсас бір қабатты жазғы үй тұрғызылды (содан кейін 19 ғасырда бөлшектелді, жақында қайта құрылды). Ескі каналдар мен су қоймалары түрлі пішіндегі үлкен көлдерге айналды. Француз стилінде геометриялық орнатылған бақтарға қоса, саябақта романтикалық ағылшын бақшасынан шабыттанған көрікті жерлер де болды. Корольдік серуендеудің жанында кейіннен театрға айналған Trou Madame деп аталатын танымал ойынға арналған шағын павильон салынды. Ал оның қарама-қарсы жағында, көлдің оңтүстік жағалауында, ағаш шоғырында сахнасы бар топырақтан жасалған амфитеатр орнатылды. Монша үйінің оңтүстікке қарай көрінісі су тасқынымен, ал солтүстікке қарай – король Иоанн III Собиески ескерткіші тұрған тас көпірмен жабылды. Үлкен ғимараттың үлкен бөлмесі патша асханасының кең кеңістігін, сондай-ақ шенеуніктер мен қызметшілердің бөлмелерін қамтиды. Ескі апельсин зауытында экзотикалық жемістер өсірілді. Сол кезде патшалық кешенге жардың оңтүстік шетінде орналасқан барокко стиліндегі Белведер сарайы да кірді. Патша бір қанатында фаянс фабрикасын құрды, оның өнімдері Белведер ыдыстары деп аталды. Станислав Август Лазенкиге барған сайын оны соңынан бүкіл сарай мен жақын туыстары еріп жүрді. Бақшада барлық қызметшілер мен күзетшілерді орналастыру үшін сәндік шатырлар орнатылды. Мұндай кезде саябақ серуендеп жүрген ерлі-зайыптыларға, арбадағыларға, кішкентай қайықтар мен гондолаларға толы болатын. Бақ-бақшаларда түрлі-түсті және шулы тамашалар, соның ішінде отшашулар мен басқа да жарықтар көрсетілді, оларға Варшава тұрғындары да жиі қатысты. Мұндай жағдай 1788 жылы король Иоанн III Собиески ескерткішінің ашылуына орай жасалған керемет атқарушылық кезінде болды. Аралдағы сарай әйгілі бейсенбілік түскі астардың орны болды, онда король ғалымдарды, жазушыларды және ақындарды шақыратын. Лазенки сол кезде Станислав Августтың қолдауының арқасында гүлденген маңызды мәдени орталық болды, ол өнерді меценаттықпен қамтамасыз етті және ғылым мен білімді таратуға көмектесті. Сарай және бақ кешені ретінде Лазенки 18 ғасырдың соңында Еуропада кең таралған классицизм стилін бейнеледі. Бірақ ол көрнектілігімен және әртүрлілігімен ерекшеленді, сондықтан корольдің жобалаған Уяздов қамалының интерьерінде де кездесетін классицизм Станислав Август стилі деп белгілі болды. Польшаның бөлінуінен кейін, 19 ғасырда Лазенки Ресей патшаларының қолына көшті. 1819 жылдан 1830 жылға дейін жаңа иелерінің өтініші бойынша архитектор Якуб Кубицкий Белведерді кейінгі классицизм стилінде қайта жаңғыртты және бақта жаңа павильондар – Египеттік ғибадатхана мен Диана ғибадатханасын салды. Ол бұрынғы Trou Madame павильонын жаңа қарауыл үйі мен мектепке айналдырды, сондықтан бүгінде ол Подхоражувка (Кадеттер залы) деп белгілі. Нацистік оккупация Лазенки үшін трагедиялық кезең болды. 1939 жылы ол поляктар үшін жабылды, ал тарихи ғимараттар неміс әскеріне берілді. 1944 жылдың желтоқсан айының соңында, сарайды эвакуациялау алдында нацистер оның қабырғаларын бензинмен сіңдіріп, кешенді өртке салған. Оның қараңғы қабырғаларында Варшаваның Корольдік сарайы сияқты жарылыс үшін мыңнан астам тесіктер бұрғыланған, бірақ олар оны жарылуға жеткізе алмады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Лазенки патшалық кешенін қайта құруға қатысты ауыр жұмыс басталды, ол шамамен екі онжылдыққа созылды. Сарайдың бірінші қабатының жеті бөлмесі 1960 жылы, ал барлық бірінші қабаты 1965 жылы жұртшылыққа ашылды. Ақ үй, Мыслевицкий сарайы және ескі апельсин зауытындағы театр соғыс кезінде қатты қираудан құтылды. Дегенмен, оларға күрделі қалпына келтіру қажет болды, өйткені олар зақымдарға ұшырады. Қазіргі уақытта олар толыққанды жаңартылып, келушілерге ашық. Амфитеатр, Су тартқыш және Кадеттер залы да қалпына келтірілді, соңғысы қазірде Игнацы Ян Падеревский мұражайына ие. Қала орталығында орналасқан бұл тарихи сарай және бақ кешені түрлі мәдени функцияларды атқарады және үнемі көптеген отандық және шетелдік экскурсиялармен, сондай-ақ Варшава тұрғындарымен толы болады.

Аралдағы сарай

Лазенкидің басты ғимараты – аралдағы сарай (Pałac Na Wyspie). Алғашқыда бұл 1680 жылдар шамасында Любомирскийдің қалауымен, сол кезде Польшадағы ең көрнекті сәулетші – Тайлман ван Гамереннің жобасы бойынша салынған барокко стиліндегі монша үйі болды. Төртбұрышты құрылымның солтүстік жағында үш жақты ілгегі болған. Ішінде фонтаны бар дөңгелек зал орналасқан, ал залдың үстінде шамдармен жарықтандырылған күмбез салынған. Қабырғалары қиыршық тас, теңіз қабықтарымен әсемделген және үңгір сияқты жасалған. Оған іргелес, баз-рельефтермен безендірілген ванна бөлмесі болған. Ғимараттың ішкі және сыртқы жағы мүсіндермен, суреттермен және әшекейлеумен байытылған. Бағаналы портиктің кіреберіс қабырғасында бастапқы әшекейлеулердің бір бөлігі сақталған. Латынша жазу да түпнұсқа, оны ребус ретінде оқуға болады. Оның мағынасы: «Бұл үй қайғыны жек көреді, бейбітшілікті жақсы көреді, ванна ұсынады, көркем өмірді ұсынады және адал адамдарды қуана қарсы алады». Көп жағдайда, бас кіреберіс залының, Бакхус палатасының және ванна бөлмесінің әшекейлері Любомирский заманынан жетіп келген. Станислав Август ескі монша үйіне алғаш 1772 жылы қызығушылық танытқан. Бастапқыда, ішкі бөлмелердің бір бөлігі қалпына келтіріліп, тұрғын үйлерге айналдырылған. Бұл сәнді сарайлардан аулақ, тыныш ауылдық жерге көшу идеясымен сәйкес келеді. 1777 жылы монша үйінің сыртқы түрінде алғашқы маңызды өзгеріс болды. Ең бастысы, ғимаратқа король Станислав Август үшін жатын бөлмесі бар екінші қабат салынды. Төменгі қабатта классицизм стиліндегі асхана жасалды. Екі жағында кішкентай көпірлері бар, шатырлы қытай галереялары қосылды. 1784 жылы Доминик Мерлинидің жобасы бойынша монша үйінің кең ауқымды қайта құрылысы басталды. Оңтүстік жағында төрт бағанадан тұратын қатармен жалғасқан екі қосымша ғимарат салынды. Классицизм стиліндегі қасбет құмтас плиталармен қапталды. Төрт жылдан кейін оңтүстік жағынан сәл артқа қарай екі жаңа сегмент салынды. Солтүстік жағында олар үшбұрышты тимпанмен тәжделген бағаналы портикпен біріктірілген жаңа, монументалды солтүстік қасбеттің бөлігін құрады. Бүкіл қасбет Андре Жан Лебрунның мүсіндерімен әсемделген тас аттикпен аяқталды. 1793 жылы тағы екі павильон салынды. Олар кішкентай көпірлермен және бағаналы галереялармен сарайға жалғастырылды. Жылдар бойында көптеген қайта құруларға қарамастан, ғимарат үйлесімді күйінде сақталды. Бірақ қарапайым монша павильоны сәнді сарайға айналды. Сыртқы өзгерістермен қатар, ішкі жұмыстар да жүргізілді, олардың көпшілігі классицизм стилінде жасалды. 1788 жылы қосылған батыс сегменттегі жаңа интерьер – Ян Кристиан Камсетцердің әшекейлеулерімен екі қабатты Бал залы болды. 1793 жылы аяқталған бұл зал Польшадағы классицизм стилінің көрнекті үлгісі саналды. Сүретке түсірілген және қабырғалық әшекейлер сәулеттік бөлімдерге бағындырылды. Композицияның осін Аполлон мен Фарнезия Гераклінің мүсіндері орналасқан қабырға портикасы түріндегі екі монументалды мәрмәр камині құрады. Ұзын, ақ мәрмәр қабырғалар Ян Богомиль Плерштің Ватиканның Рафаэль стилінде салған тік панельдерімен әсемделген. Барлық бөлмелерде, әсіресе Сүлеймен залында алтын түс басым болды. Төбе, қалыптау және екі ұзын қабырға Марчелло Баччиареллидің король Сүлейменнің өмірін бейнелейтін суреттерімен толтырылды. Осы кезеңде ғимараттың ортасындағы бұрынғы барокколық үңгірдің ішкі жағы ерекше монументалды және сәнді болып өзгерді. Қабырғалар алтын, сұр және ақ түспен әшекейленді және жартылай бағаналармен (олардың арасынан басқа бөлмелерге өтілді) және ең ұлы польшалық монархтардың мәрмәр мүсіндері орналасқан төрт нишамен бөлінді: Ұлы Казимир III, Стефан Баторий, Зигмунд III және Ян III Собеский. Күмбезде Баччиарелли салған төрт тондо монархтардың бейнелеген төрт қасиетін – батылдық, даналық, әділдік және мейірімділікті бейнеледі. Олар (1795 жылы) Плерштің күннің уақытын бейнелейтін бұрынғы фрескаларын жасырды, ол интерьердің бұрынғы атмосферасына сәйкес келген. Бірінші қабатта портреттер залы және патшалар мен патшайымдар жинаған суреттер галереясы да бар. Сондай-ақ, кішкентай шіркеу салынды. Оның үстінде овалды күмбез орналасқан, ал қабырғалары пилястралармен және түрлі түсті әшекейлермен қапталған панельдермен бөлінген. Бірінші қабатта жатын бөлме, кабинет, сурет галереясы, корольдік жатын бөлме, кітапхана және қызметшілердің бөлмелері бар.

Классикалық амфитеатр және аралдағы сахна

Ежелгі грек және римдік сәулет өнерінен шабыттанған классикалық амфитеатр Лязиенки көлінің жағасында, кішкентай аралдағы сахнадан тар бұғазбен бөлініп салынған. Амфитеатр 1790-93 жылдары Ян Христиан Камсетцер салған. Оның шатыры ежелгі және 16-17 ғасырлардағы белгілі ақындардың, драматургтердің және ойшылдардың 16 мүсінімен безендірілген. 1922 жылы 16 мүсін 8 мүсінге алмастырылды. Аралға орналасқан сахна ежелгі Геркуланум үлгісінде жасалған, ал оның әшекейлері Рим форумындағы қираған орындарды еске түсіреді. Аралда әлі де қойылымдар қойылуда. Амфитеатр мен оның сахнасы жазғы кештерде керемет көрініс сыйлайды, кейде аққулардың, үйректердің және әсіресе есімді қылықтаған тауыстардың шуына қарамастан.

Ақ үй

Кішкентай ақ үй (Biały Domek) – 1774–76 жылдары Доменико Мерлини салған бақша вилласы. Ол Франциядан жер аударылған 1801–05 жылдары осы жерде тұрды. Төртбұрышты пішінді, барлық жағынан бірдей, тас өрнекпен, мансардамен және үстінде шағын павильонмен безендірілген. Ішкі кеңістігін белгілі поляк суретшілері Ян Сцисло мен Ян Богомиль Плерш безендірді. Сарай Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалды және оның көптеген интерьерлері бастапқы безендіруін сақтап қалды. Бірінші қабатта Плерш салған Рим мен Венецияның көріністері бар бұрынғы асхана (қазіргі салон) орналасқан. Оның жанында (батыс жағында) Плерш салған Зефир мен Флораны бейнелейтін суретпен әшекейленген плафонды және мрамор қабырғалары бар бұрынғы ванна бөлмесі бар. Батыс жақтағы тағы бір бөлмеде романтикалық пейзажға қарсы орналасқан ежелгі қираған үйлердің жеті фантастикалық көрінісі бар. Оларды Антони Герличек салған. Келесі жатын бөлменің қабырғалары аң аулайтын амурларды бейнелейтін суреттермен әшекейленген медальондармен безендірілген. Екінші қабатта тек шағын кабинеттің интерьері сақталған. Оның қабырғалары сұрғылт жасыл панельдермен әшекейленген, оларға білім мен өнерді бейнелейтін медальондар кіріктірілген.

Жаңа апельсин зауыты

Ғимаратты Адам Адольф Лове мен Йозеф Орловский 1860 жылы салған. Эклектикалық элементтері бар неоклассикалық стильде салынған бұл ғимарат апельсин ағаштарының жинағын сақтау үшін арналған. Ресей императоры Александр II Ниборовтан Еуропадағы ең ірі тропикалық өсімдіктер жинағын сатып алған, бірақ климаттық жағдайларға байланысты оны Санкт-Петербургке тасымалдау мүмкін болмады, сондықтан бұл ғимарат қажеттілік туды. Жинақтың бағалысы – ұзақ өмір сүрген апельсин ағаштары (жинақта 124 дана болған).

Мысыр ғибадатханасы

1822 жылы Якуб Кубицкий Лазенки көлінің оңтүстік-батыс жағасында Мысыр ғибадатханасын салдырған. Ол Станислав Любомирский салған, Варшаваны сол тұстан оңтүстікке қарай қорғаған бекініс жанына орналастырылған. 1771 жылы оған көпір тартылды. Варшава көтерілісі кезінде ғибадатхананың тек солтүстік бөлігі ғана сақталды, ал оңтүстік бөлігі қайтадан тұрғызылмады. Қазіргі таңда ғибадатханада Скаутинг мұражайы орналасқан.

Су мұнарасы

Су мұнарасы – 1777–78 және 1822 жылдары Ян Кристиан Камсетцер мен Кристиан Пьотр Айгнер салған неоклассикалық құрылыс. Ол Римдегі Аппий жолындағы Кесилия Метелла мавзолейінің үлгісімен салынған және қазіргі таңда зергерлік бұйымдар мұражайы болып табылады.

Ермитаж

Лазенки саябағының сыртында, Агрикола көшесінің қарама-қарсы жағында орналасқан бұл кішкентай шаршы ғимарат мансарда шатырымен жабылған, ол кішкентай жоғарғы қабат бөлмелерін жасырады. Ермитаж бір кезде маршал Станислав Гераклиус Любомирскийге демалыс орны ретінде қызмет еткен. Бір уақыт король Станислав Августтың серігі, мадам Тереза Лхуйлер мұнда тұрған. Ол патшалыққа келген кезде өрттен қирады.

Қоралар мен вагондар үйлері

Бұл ғимарат 1825–1826 жылдары Лязиенки бағының шығыс жағындағы шаруашылық аймағында, бұрынғы ағаш құрылыстардың орнында салынған. Ол қарапайым жалқылау пішіндес, жоғары (бір қабатты) орталық бөлігі қызметкерлердің тұрғын үйі ретінде жоспарланған. Негізгі (орталық) ғимаратқа тікелей іргелес жатқан қанаттары жылқы сақтауға, ал бүйір қанаттары көлік құралдарына арналған үйлер ретінде пайдаланылды. Ғимаратты Кулбицки жобалаған, ол классицизм архитектуралық стилінде салынған және консерваторлардың шеберханаларын қамтиды.

Мүгедектер барактары

Бұл құрылым 1825–1826 жылдары Łazienki Gardens бағының оңтүстік жағындағы шаруашылықтың бір бөлігінде салынған. Бір қабатты тікбұрышты ғимарат архитектурасының қатаңдығымен көзге түседі. Оның авторы Вильгельм Генрих Минтер болуы мүмкін, ол бұл жерге жақын орналасқан гусарлар, уландар және кирасирлерге арналған, қазір сақталмаған казармаларды салған. Бүгінде мұнда "Аңшылар мен аттылар" мұражайы орналасқан.

Нарутовичтің үйі

Қоралар мен мүгедектердің казармаларының арасында дөңгелек панельдермен әшекейленген фасады бар вилла орналасқан, ал артқы жағы үшбұрышты кеңейтіммен ерекшеленеді. Бұл құрылыс 1830 жылдары, мүмкін, жоғары шенді әскери офицерлерге арналған тұрғын үй ретінде салынған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша тәуелсіздік алғаннан соң, ғимарат екі жыл бойы Габриэль Нарутовичтің резиденциясы болды. Қазіргі күні бұл ғимарат балабақша ретінде пайдаланылуда. Бұл ғимаратты Нарутовичтің вилласымен шатастырмау керек, ол Лазенки паркінің жанында, Дворкова көшесі, 23 нөмірде орналасқан. Нарутович 1922 жылдың 11-16 желтоқсаны аралығында президент ретінде сол виллада тұрғанда қаза табады.

Патша Иоанн III Собиески ескерткіші бар көпір

Патша Иоанн III Собиеский ескерткіші бар көпір Лязиенки сарайының солтүстік терезелерінен көріністі кеседі. Көпір бастапқыда бір құсқа бөлінген, тас панельдермен жабылған және 1777–80 жылдары салынған. 1877 жылы канал кеңейтілген кезде, шығыс жағына екі жаңа құс қосылды. Көпірдің орталық бөлігін Доминик Мерлини жобалаған. Патша Собиеский ескерткішін Андре Ле Брун жасаған, ол оны Вилановтағы король Иоанн Собиескийдің атқа мінген мүсінінен үлгі алған. Ескерткішті жасауды жеңілдету үшін, осы мақсатқа арналған, Собиеский заманынан бері Шызловец карьерінде жатқан, дөңгеленбеген тас блок пайдаланылды. Ескерткіште екі Осман түрігін аяқ астына таптап тұрған жылқының үстінде, салт атты рыцарь бейнеленген. Бұл монумент Собиескийдің Вена шайқасында (1683) түріктерді жеңген жеңісін символдайды.

Белведер

Белведер 1659 жылы шамамен 1600 жылы салынған ескі құрылысты қайта жаңарту арқылы пайда болды. Литваның ұлы канцлері Кшиштоф Зигмунт Пак әйелі үшін биік тіктеудің жиегінде сарайлық вилла салды. Вилланың терезелерінен ашылатын көріністерге орай, ол Бельведер деп аталды (латын тілінен bellus vedere, сөзбе-сөз "әдемі көрініс"). 1730 жылдары ескі ғимарат сәулетші Йозеф Фонтана жобалаған тікбұрышты кірпіштен салынған жаңа ғимаратқа алмастырылды. 1767 жылы Бельведерді өз иеліктеріне қосу үшін сатып алған Станислав Август оны қайта құруды жоспарлаған, бірақ ол жоспар іске аспады. Оның орнына ол оны шенеуніктер мен қызметшілерге пәтер ретінде пайдаланып, солтүстік қосымшасында фарфор өндірісін ұйымдастырды. Белведер 1819-1822 жылдары күрделі қайта құрудан өтті, ол кезде Ресейлік Польшаның патшалық өкілі, Ұлы князь Константин оны өз резиденциясы етіп белгіледі. Барокко стиліндегі құрылыс классицизм стилінде қайта жаңартылды. Ғимараттың негізгі бөлігіне бір қабатты екі перпендикуляр қанат қосылды. Фасад және бақша қабырғасы монументальды бағаналы портиктермен әшекейленді. Сарайдың ішкі кеңістігінде, әсіресе Көк бөлмеде, сондай-ақ Помпеи бөлмесі деп аталатын бөлмеде, бастапқы безендіру элементтері бүгінге дейін сақталған. Көптеген жиһаз және басқа да шағын тарихи заттар да сақталған. Соңғы кездерге дейін Белведер Польша президентінің резиденциясы болды. Белведер тіктеуінің астындағы бақта 1822 жылы Якуб Кубицкий жобалаған екі павильон салынды: Диана храмы (Сибилла храмы деп те аталады) және Египет храмы. Бақтың солтүстік бөлігінде орналасқан алғашқы павильон ежелгі Грекияның классикалық сәулет үлгісінде салынды. Ол толығымен ағаштан салынды, ал ішкі жағы гүлдік суреттермен әшекейленді. Кіреберісінде шойын арыстандар орналасқан. Екінші павильон бақтың оңтүстік бөлігінде, 1771 жылдан бері Варшаваны қоршап тұрған және Любомирский бекіністері деп аталған бұрынғы окоптардың үстіне салынды. Павильонның төбесінде аттикпен жабдықталған терраса болды, одан жол өтті. Бастапқыда терраса қызыл иероглифтермен жазылған биік ағаш обелискпен әшекейленген. Ғимараттардың орталық бөлігі төрт лотос бағаналары арқылы сыртқы су арнасына ашылады. Төменде храмның бойымен ағатын бассейнге су шашыратып тұрған арыстан бюстері бейнеленген.

Уяздов қамалы

Қазіргі ғимарат 1975 жылы салынды, ал бұрынғы тас құрылысы 1944 жылғы Варшава көтерілісі кезінде болған өрттен қирады. Бұл жерде 13 ғасырдан бері қамалдар болған. 1624 жылы король Зигизмунд III Ваза бұйрығымен тас қамалдың құрылысы басталды. Кейін Любомирский мен король Станислав Август оны қайта жаңартып, кеңейтті. 1784 жылы король мүлікті Польша армиясына сыйға берді. 18 ғасырда қамал Варшаваның оңтүстік шетінде жоспарланған саябақтар мен сарайлардың қатарына, қала орталығындағы Саксон осіне ұқсас Станислав осіне енді. 1981 жылдан бері қамал Заманауи өнер орталығына айналды.

Астрономиялық обсерватория

Уяздов даңғылы бойында, Ботаникалық бақтар ішінде Варшава университетінің астрономиялық обсерваториясы тұр. Ол 1824 жылы Христиан Пьотр Айгнер мен Хилари Шпиловски кіші классицизм стилінде салған. Оның оңтүстігіне 1790 жылдар шамасында салынған Корольдік жылыжайлар жапсасып орналасқан. Әлі күнге дейін сақталғандары – үш есікті кіреберісі бар патша сарайы, бақшы үйі, карета қоймасының бір бөлігі және өрік пен ананас өсірілген жылыжай. Патша қонақтар мен дипломаттарды қабылдаған сарайдың қабырғаларына бастапқыда Ян Джерзи Плерш суреттер салған. Бұл ғимарат Варшавада XVIII ғасыр архитектурасының сақталған жалғыз мысалы болып табылады. Жылыжайлардың жобасын Ян Христиан Камсетцер жасаған.

Шопен ескерткіші

Ұяздау даңғылынан жақын жерде саябақта Фредерик Шопен ескерткіші орналасқан. Қоладан жасалған мүсін 1907 жылы Вацлав Шимановский Шопеннің 1810 жылы туған күніне арналған 100 жылдық мерейтойына қарай жобалаған, бірақ дизайнға байланысты туындаған даулар және содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс оның іске асырылуын кейінге шегерді. Мүсін, ақыры 1926 жылы құйылып, орнатылды. Екінші дүниежүзілік соғыста ол оккупациялаған немістердің бұзған алғашқы Варшава ескерткіші болды. Жексенбі күндері ескерткіш алдында тегін фортепиано концерттері өткізіледі.

Аңшылық және атпен саяхаттау мұражайы

Паркте Аңшылық және Атшылық мұражайы (полякша: Warszawa Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa) орналасқан. Музей 1983 жылы ашылды, 1985 жылы тұрақты көрмесін алғаш рет ұсынды және қазір Корольдік Лазенки мұражайының құрамына кіреді. Ол екі тарихи ғимаратта орналасқан. Жиынтығында қанатты малдың мүйіздері мен салынған жануарлар, сондай-ақ арбалар мен ер-тұздықтар бар. Мұражай аңшылық дәстүрін сақтайды және осы тақырыптағы өнер туындылары мен экспонаттарды ұсынады. 2010 жылдан бері мұражай жыл сайын Мария Зандбангтың жылқыға секіру рекордын жаңаруға бағытталған жарыс өткізеді.