Оуэн қорғанысы: Шахмат ашылысының ерекшеліктері

Кіріспе

Шахмат ашылысы

Оуэн қорғанысы (сонымен қатар, патшайымның фианкетто қорғанысы деп те аталады) Оуэн қорғанысының беделі күмәнді. Шахмат ашылыстары энциклопедиясы бойынша Оуэн қорғанысы B00 кодымен жіктеледі.

Тарих

XVII ғасырдағы Джоахино Греконың жазбаларында 1. e4 b6 2. d4 Bb7 бастамасымен үш партия кездеседі. 1. e4 b6 бастамасын тұрақты түрде қолданған алғашқы күшті шахматшы – 19 ғасырдағы пастор және күшті әуесқой ойыншы Джон Оуэн болды, осы бастама оның атымен аталған. Оуэн өзінің шахмат мансабының көп бөлігінде, соның ішінде 1858 жылы Пол Морфиге қарсы өткен екі партияда (бір жеңіс және бір жеңіліс) 1. e4 b6 бастамасын негізгі қорғаныс ретінде пайдаланған. 1889 жылы Исидор Гансберг АҚШ шахмат конгресінде Оуэннің қорғанысын жеті рет ойнады (+4, =2, -1 нәтижемен), бірақ бұл бастама 1970 жылдарға дейін шеберлік деңгейінде сирек кездесетін болды, содан кейін Бент Ларсен және Майкл Басман сияқты конвенцияға бағынбаған ойыншылар қолданды. Соңғы кезде Павел Блатный, Арташес Минасян, Нона Гаприндашвили, Тони Майлс, Эдвинс Кеңгис және Нормундс Миезис, сондай-ақ Бауэр, Брикард және Филипович халықаралық шеберлері Оуэннің қорғанысын белсенді түрде ойнады. Бастама сирек болғанымен, жоғары деңгейдегі онлайн блиц турнирлерінде, оның ішінде Алиреза Фирузия, Магнус Карлсен, Хикару Накамура, Ян Непомнящий және Теймур Раджабовтың ойындарында да танымалдылыққа ие болды.

Теория

Оуэннің қорғанысы теориясы басқа ашылуларға қарағанда нашар дамыған. Бұл кейбір ойыншыларға тартымды, себебі олардың қарсыластары көбінесе оған дайын болмайды және осылайша өздері ойлауға мәжбүр болады. Шындығында, менің ойымша, қара 1…b6 арқылы стандартты ашылулардағыдай тез теңесе алмайды және жақсы дайындалған қарсыласқа қарсы қиындыққа тап болуы мүмкін. Бірақ, мұндай маргиналды варианттарда (1…b6) жақсы дайындалған қарсылас сирек кездеседі, және әдетте ақтар ашылудан аса көп артықшылық ала алмайды – қаралардың бәрі дерлік осы тәуекелге барады, солай емес пе? 1. e4 b6 2. d4 Bb7 соңынан негізгі жүріс 3. Bd3 e6 4. Nf3 (4. c4 – Англиялық қорғанысына көшу) c5 5. c3 (диаграмманы қараңыз) болып табылады, мұнан кейін MCO 15 аққа екі жағдайда да анық артықшылық береді:

5. Nf6 6. Nbd2 Nc6 7. a3! d5 8. e5 Nfd7 9. b4 Be7 10. O-O-O 11. Re1

немесе 5…cxd4 6. cxd4 Bb4+ 7. Nc3 Nf6 8. Qe2 d5 9. e5 Ne4 10. O-O!? Bxc3 11. bxc3 Nxc3 12. Qe3 Nc6 13. Bb2 Ne4 14. Ba3 (Адамс–Вандерварен, 1994 жылғы Мәскеу Олимпиадасы). GM Джон Шоу ақ 5. Nc3 ойнаса, одан да жақсы нәтижеге жете алатынын айтты, содан кейін қараның баламасы тек cxd4 ойнау болады (бірден немесе келесі бірнеше жүрісте), бұл қараның ерте b6/Bb7 ойнаған дәстүрлі емес ашық Сицилиялыққа көшуіне әкеледі. IM Лоуренс Трент 4. c5 жүрісін «бұлтты қозғалтқыштармен» толығымен жоққа шығарылған деп санайды. Сондықтан ол қараның 4…d5 жақтағы жолын зерттеуі жақсырақ деп ұсынады. Трент ұсынған мүмкіндіктерге 5. e5 Ba6 кіреді, бұл Advance French типті құрылымды береді, онда қара өзінің нашар бишопын тез алмастыра алады, және 5. exd Qxd 6. Nc3 Qd8 құрылымы ерекше Qd8 Скандинавиялық немесе қара патшайыммен қайтадан тұтқындалған Францияның сирек түріне ұқсауы мүмкін (мысалы, 1. e4 e6 2. d4 d5 3. e4xd5 Qxd5!?). Немец ашылу теоретигі FM Клаус Гевехнс 3. Bd3 e6 соңынан туындайтын күрделіліктің көп бөлігін қара үшін қауіпті деп санады және оның орнына 3…Nf6 (Оуэннің қорғанысын жиі ойнайтын Павел Блатни ойнайтындай) шоғырланды. Мұнда ең көп таралған жалғасы 4. Qe2 e6 5. Nf3 d5 6. e5 Nfd7 7. O-O c5 (диаграмманы қараңыз), бұл ашылудың тағы бір француздық түрі. Ақтардың үшінші баламасы – e4 пешкасын 3. Nc3 арқылы қорғау, содан кейін әдеттегі жалғасы 3…e6 4. Nf3 Bb4 5. Bd3 Nf6 6. Bg5 h6 7. Bxf6 Bxc3+ 8. bxc3 Qxf6 (диаграмманы қараңыз) болады, MCO 15 енді 9. O-O d6 10. Nd2 e5 11. f4 Qe7 12. Qg4 соңынан аққа артықшылық береді (Дэвид–Бауэр, Франция 2005). 3…e6 ойнаудың орнына қара 3…g6 және 4…Bg7 ойнау арқылы Hippopotamus қорғанысына көшуі мүмкін, бұл қос фианкетто формациясына жетеді. Бұл тәсілді GM Борис Спасский 1966 жылғы әлем чемпионатының 12 және 16 ойындарында сол кездегі әлем чемпионы Тигран Петросянға қарсы қолданды; Спасский екі ойынды да теңестірді. Оны бірнеше жыл бұрын словакиялық халықаралық шебер Максимилиан Уйтельки ойнаған. Егер ақ 3. Bd3 g6 4. f4 ойнаса, Эндрю Мартин 4…f5! күшті деп санайды, Серпик–Блатни (АҚШ Ашық чемпионаты, 2003) ойынына сілтеме жасайды. 1. e4 b6 2. d4 Bb7 3. Bd3 соңынан 3…f5? тікелей «өз-өзіне қол жұмсау» болып табылады, Бауэрдің айтуынша. 17 ғасырда Греко 4. exf5! Bxg2 5. Qh5+ g6 6. fxg6 (диаграмманы қараңыз) Nf6 7. gxh7+ Nxh5 8. Bg6# жүрісін берген. Қара үшін жақсырақ жүріс 6…Bg7, бірақ ақ 7. Qf5! Nf6 8. Bh6 соңынан жеңіске жетеді, немесе «ашық» 7. gxh7+ Kf8 8. Nf3! Nf6 (8…Bxf3? 9. Qxf3+ Nf6 10. Qxa8; 8…Bxh1 9. Ne5 Bxe5 10. dxe5 Bd5 11. hxg8=Q+ Kxg8 12. Qg6+ Kf8 13. Bh6+) 9. Qg6 Bxf3 (9…Bxh1 10. Bh6 Rxh7 11. Ng5 Bxh6 12. Nxh7+ Nxh7 13. Qxh6+) 10. Rg1 Rxh7 11. Qg3! Be4 12. Bxe4 Nxe4 13. Qf3+ Kg8 14. Qxe4 қосымша пешкамен және аққа қауіпсіз патшамен.

or 5 cxd4 6. cxd4 Bb4+ 7. Nc3 Nf6 8. Qe2 d5 9. e5 Ne4 10.0 0!? Bxc3 11. bxc3 Nxc3 12. Qe3 Nc6 13. Bb2 Ne4 14. Ba3 Adams–Vanderwaeren, Moscow Olympiad 1994). GM John Shaw has suggested that White may fare even better by opting for 5. Nc3 after which Black has little option but to play cxd4 (either immediately or in the next few moves) transposing into an unorthodox type of Open Sicilian where Black has played an early b6/ Bb7. According to IM Lawrence Trent, 4 c5 has ‘generally been almost refuted by cloud engines’. He therefore suggests that Black may be better off exploring the sideline 4 d5. Possibilities offered by Trent include 5. e5 Ba6, which gives an Advance French type structure where Black can swiftly exchange off his bad bishop, and 5. exd Qxd 6. Nc3 Qd8 where the structure might be taken to resemble either an unusual form of Qd8 Scandinavian or a rare type of Exchange French where Black had re captured with the Queen to keep the pawn structure asymmetrical (i. e. 1. e4 e6 2. d4 d5 3. e4xd5 Qxd5!?). German opening theoretician FM Klaus Gewehns considered much of the complex after 3. Bd3 e6 to be dangerous for Black and instead concentrated on 3 Nf6 (as often played by Owen's Defence specialist Pavel Blatny), the most frequently played continuation here is 4. Qe2 e6 5. Nf3 d5 6. e5 Nfd7 7.0 0 c5 (see diagram), another French type handling of the opening. The main 3rd move alternative for White has been to defend the e4 pawn with 3. Nc3, after which a typical continuation would be 3 e6 4. Nf3 Bb4 5. Bd3 Nf6 6. Bg5 h6 7. Bxf6 Bxc3+ 8. bxc3 Qxf6 (see diagram), MCO 15 now gives advantage to White following 9.0 0 d6 10. Nd2 e5 11. f4 Qe7 12. Qg4, as in David–Bauer, France 2005. Instead of playing 3 e6, Black may also transpose into the Hippopotamus Defence by playing 3 g6 and 4 Bg7, attaining a double fianchetto formation. This approach was used by GM Boris Spassky in games 12 and 16 of his 1966 World Championship match against the then World Champion Tigran Petrosian; Spassky drew both games. It had been developed and played by the Slovakian International Master Maximilian Ujtelky a few years before this. If White plays 3. Bd3 g6 4. f4 Andrew Martin considers 4 f5! to be strong, citing the game Serpik–Blatny, U. S. Open 2003. After 1. e4 b6 2. d4 Bb7 3. Bd3, the direct 3 f5? is "simply suicidal" according to Bauer. In the 17th century Greco had already given the line 4. exf5! Bxg2 5. Qh5+ g6 6. fxg6 (see diagram) Nf6 7. gxh7+ Nxh5 8. Bg6#. A better move for Black is 6 Bg7, but White is winning after 7. Qf5! Nf6 8. Bh6, or the "clearer" 7. gxh7+ Kf8 8. Nf3! Nf6 (8 Bxf3? 9. Qxf3+ Nf6 10. Qxa8; 8 Bxh1 9. Ne5 Bxe5 10. dxe5 Bd5 11. hxg8=Q+ Kxg8 12. Qg6+ Kf8 13. Bh6+) 9. Qg6 Bxf3 (9 Bxh1 10. Bh6 Rxh7 11. Ng5 Bxh6 12. Nxh7+ Nxh7 13. Qxh6+) 10. Rg1 Rxh7 11. Qg3! Be4 12. Bxe4 Nxe4 13. Qf3+ Kg8 14. Qxe4 with an extra pawn and safer king for White.

Гватемала қорғанысы

1. e4 b6 2. d4 ойынынан кейін 2 Bb7-нің орнына 2 Ba6 жүруі Гватемала қорғанысы деп аталады. Бұл дебютті Гватемалалық Роберто Астурияс ойлап тапты, ал оның отандастары Дэвид Вела және Ханс Кон (Шахспилер) оны одан әрі зерттеді. Джоэл Бенджамин мен Эрик Шиллер қараның ақтардың ақ түсті өрістегі епископын мүмкіндігінше ертерек айырбастау идеясындағы логиканы көреді, себебі ол көптеген дебюттерде қараға қиындық тудырады. Эндрю Солтис бұл дебюттің "басқа ешқандай байқалатын пайдасы жоқ, тек мүмкіндігінше тез 'кітаптан' шығу ғана" деп жазады.

Үлгілік ойын

Спилман vs. Басман, Ұлыбритания чемпионаты 1984:
1. e4 e6 2. Nc3 b6 3. d4 Bb7 1. e4 b6 2. d4 Bb7 3. арқылы жиі қол жеткізілетін позицияға көшу, Nc3 e6. 4. Bd3 Nf6 5. Nge2 c5 6. d5! a6 6. exd5 7. exd5 Nxd5 8. Nxd5 Bxd5 9. Nf4 Bc6 (9. Be6 10. Be4 жеңеді; 9. Qe7+!?) 7. a4 exd5 8. exd5 Nxd5 9. Nxd5 Bxd5 10. Nf4 Be6 11. Be4 Ra7 12. 0-0 Be7. Уотсон мен Шиллер де 12...g6 13. a5! қозғалысын, 13...bxa5 14. Bd2 немесе 13...b5 14. Be3 d6 15. b4 Be7 16. Nxe6 fxe6 17. Qg4 Qc8 18. bxc5 dxc5 19. Bh6, Rad1, Rfe1 және h4–h5 комбинациясын "бір пешка үшін зор қысыммен" артық көреді. 13. Ra3 0-0 14. Rg3 f5 15. Bd5 Rf6? Жақсырақ 15. Bxd5!? 16. Qxd5+ Rf7 17. Nh5 күшті шабуылмен. 16. Re1 Bxd5 17. Qxd5+ Rf7 18. Nh5 g6 19. Bh6 Nc6 20. Rge3 (диаграмманы қараңыз). Ақ 21. Rxe7! Nxe7 22. Nf6+ Kh8 23. Qxf7 және 21. Nf6+! Bxf6 (21...Kh8 22. Qxf7) 22. Re8+ екі қозғалысқа да қауіп төндіреді. 20...gxh5 болғанда, 21. Rg3+ жеңіске жеткізеді; 20...Bf8 21. Re8 gxh5 23. Bxf8!; 20...Ra8 21. Rxe7! Nxe7, содан кейін 22. Rxe7 Qxe7 23. Qxa8+ немесе 22. Nf6+ Kh8 23. Qxf7 жеңіске алып келеді.