Кіріспе

1992 жылы жарық көрген Аласдейр Грейдің "Жаман қылықтар: Арчибальд МакКэндлесс М.Д. өмірінің басындағы оқиғалар, Шотландияның қоғамдық денсаулық сақтау қызметкері" романы – шотланд жазушысы Аласдейр Грейдің 1992 жылы жарық көрген туындысы. Ол сол жылы Уитбрейд сыйлығы мен Guardian Fiction Prize сыйлығын жеңіп алды. "Лондондық кітаптар шолуы" бұл романды "тамаша, жылдам, қызықты, ұятсыз, зиялы кітап" деп сипаттады. Бұл Грейдің әдеттегі Глазго реализмі мен фантастикасынан ерекшеленеді. Дегенмен, оның викториандық повестік стилі Грейдің бұрынғы әлеуметтік теңсіздік, қарым-қатынастар, естелік және жеке басы туралы ойларын қамтиды.

Сюжет

Жұмыстың негізгі бөлігі Белла Бакстерге арналған, оның ерте өмірі мен тұлғасы белгісіздікке толы. Бұл екіұштылық оның күйеуі Арчибальд МакКэндлестің «Шотландиялық қоғамдық денсаулық сақтау қызметкерінің ерте өмірінен эпизодтар» атты автобиографиясымен одан әрі күрделенеді, ол Белламен бірге өткен өмірінің шындығын бұрмалайды. Ол оның мәйіт болғанын, ал МакКэндлестің әріптесі, ғалым доктор Годвин Бакстер оны тірілткенін, оның миын туа біткен ұрығының миымен алмастырғанын және нәтижесінде оның бойында нәрестелік сана пайда болғанын мәлімдейді. Бакстердің серігі ретінде жаратылған болса да, оның жыныстық құштарлығы оны МакКэндлес сияқты басқа да еркектерге, сондай-ақ Дункан Веддерберн есімді сәулетті заңгерге құштар етуге жетелейді, оның екеуі де қашып кетеді және Еуропа, Солтүстік Африка және Орталық Азия аймандарында гедонистік саяхатқа шығады. Бұл оқиғадан кейін Белла оның айтқандарының шындықтан алыс екенін көрсетеді, күйеуінің «ақымақ» болғанын, сол заманғы готикалық және романтикалық үлгілерден оған өмір құрастырғанын айтады: «Бұл ғасырдың ең зұлым заманындағы барлық жамандықтардың иісі сезіледі». Бұл тұжырым Мэри Шеллидің «Франкенштейн» романымен байланысты күрделі ойлар арқылы нығайтылады. Бұл құрамындағы тарихи құжаттарға кіріспе жасайтын Аласдейр Грей өзін келесі мәтіннің редакторы ретінде таныстырады және оның нағыз достары Майкл Доннели мен Элспет Кингтің осы қағаздарды «табып» алғанын айтады. Кіріспе Глазго қалалық кеңесінің қаланың мәдениеті мен мұрасына немқұрайды қарауына, әсіресе қаланың әлеуметтік тарих мұражайы – Халық сарайына қатысты сынды қамтиды, сондай-ақ Глазгоның 1990 жылы Еуропаның Мәдениет астанасы болған уақытын қысқаша еске алады, бұл оның «Something Leather» романындағы өткір сатираның тақырыбы болған.

Фильмге бейімделу

Кітаптың киноға бейімделуі Йоргос Лантимос режиссерлігімен және Тони Макнамара сценарийымен жасалды. Түсірілімдерде Эмма Стоун, Марк Руффало, Виллем Дафо, Рами Юсеф, Кристофер Эбботт, Кэтрин Хантер және Джеррод Кармайкл қатысты. Бейімделу 2023 жылдың 8 желтоқсанында кинотеатрларда көрсетілді.