Кіріспе
Балық түрлері
Атлантикалық қиқырық балық (Polyprion americanus), сондай-ақ тас бас немесе басс грапер (басқаша атаулары да бар) – теңізде тіршілік ететін, терең сулы, және мұхиттар арасында көшіп-қоныс жасайтын сүйекті балық, Polyprionidae тұқымдасына жатады. Ол Атлант, Тынық және Үнді мұхиттарында кең таралған, бірақ оның таралу аймақтары үзіліспен келген.
Сипаттама
Атлантикалық ақабалық – терең, күшті денелі, үлкен басы және ілгекті төменгі жағы бар ірі балық. Екі арқа қанаты біріккен, біріншісінде 11 тікенек бар, соңғы тікенек екінші арқа қанатына қосылған, оның 12 тармақталған сәулесі бар. Аналдық қанатының негізі қысқа және үш мықты тікенектері бар. Құйрық қанаты кең және төртбұрышты. Денесі кішкентай, берік жабысқан қабықшалармен жабылған, олар арқа және аналдық қанаттардың табанына дейін созылады. Оның үлкен аузы мен көздері бар. Преоперкулум тікенді жиекке ие, ал оперкулум көз деңгейінде көлденеңге қарай созылған қалың сүйекті тіреуге ие, ол тікенмен аяқталады. Арқасы мен қабырғалары қою қоңыр түсті, қара дақтар мен жобалар құрсаққа қарай сарғыш түске дейін өтеді. Олардың арқасы көкшіл сұр, ал астыңғы жағы күміс жалтырмен сипатталған. Қанаттары қара қоңыр түсті. Ең көп жалпы ұзындығы – , ең көп жарияланған салмағы – .
Тұрғылықты орта және биология
Ересек Атлантикалық қиратқыш балығы үңгірлерде және олардың маңында, тасты субстраттарда, тығыз орналасқан тас бөлшектерінде, табиғи рифтерде және кемелердің құлау орындарында кездеседі, осы мекендеу ортасы түрдің кең таралған атына себеп болды. Ересек балықтар терең су балықтары болып табылады және олардың тіркелген тереңдігі аралығында кездеседі. Бұл түр әдетте жалғыз өмір сүреді, бірақ ересек балықтар жазда көбейіп, жиналады. Жастар хищниктерден қорғану үшін үйірлер құрайды, олар су ортасында жүзіп, ұсақ балықтарды аулайды. Олар 5 метрге жеткенде жалғыз өмір сүре бастайды және түбінде өз аумағын іздейді. Атлантикалық қиратқыш балықтың өмірі тоқсан жылға дейін созылуы мүмкін деп есептеледі. Олар негізінен су түбінде тіршілік ететін балықтармен, кальмарлармен және сегізаяқтылармен қоректенеді, бірақ олар ракообраздылар мен осьминогтарды да жейді. Оларды мүмкіндікке қарай қоректенетін түрлер деп сипаттаған дұрыс, себебі ROV камерасының бір жазбасында өлген қылышшабалықпен азықтанатын кішкентай акулалардың үлкен тобы түсірілген, ал олардың біреуі осы қиратқыш балықтың түрлерімен ұсталған және толығымен жұтылған. Ересек балықтардың белгілі хищниктері жоқ, бірақ жас балықтарға үлкен сүйекті балықтар немесе акулалар қауіп төндіруі мүмкін.
Сақтау және пайдалану
Атлантикалық қиыршық балығы коммерциялық құнды түр және оның ареалының кейбір бөліктерінде тағамдық балық ретінде бағаланады. Ірі қиыршық балықтары стейктерге бөлінеді, ал кішкентай балықтар филеленеді немесе толығымен пісіріледі. Солтүстік және Оңтүстік Америкада қиыршық балығы супермаркеттерде немесе азық-түлік дүкендерінде қатырылған күйінде сатылады немесе балық сататын орындардан жаңа күйінде ұсынылады. Олар траулер желілерімен немесе ұзын желілермен және қауырсын желілермен, сондай-ақ кейде шағын аулаушылар қолданатын сым мен құрлы желілермен ауланады. Жалпы, IUCN осы популяцияның деректері жеткіліксіз деп бағалайды, бірақ кейбір популяциялар, мысалы, Жерорта теңізіндегі популяция, жоғары тәуекелде деп бағаланған.