Кіріспе

Ютро ("Таң") – Сараево қаласындағы рок-тобы, ең белгілісі Биело Дугме тобының тікелей алдында құрылған тобы. Ол 1971 жылдың соңынан 1973 жылдың соңына дейін болды, содан кейін Югославия Социалистік Федеративтік Республикасынан шыққан ең табысты рок-топтарының бірі – Биело Дугме тобына айналды.

Мансап

Jutro жиырма сегіз жасар ритм-гитарист Исмет Арнауталичтің (бұрынғы Indexi тобының мүшесі) ойынан туды. 1971 жылдың күзінде ол гитарист Горан Бреговичке жаңа топ құру туралы ұсыныс жасады. Жиырма бір жасар Брегович, Оңтүстік Италияда бір жыл бойы концерттер берген, кейін Мича, Горан және Зоран болып аты ауысқан Kodeksi тобынан жұмыстан кетіп, жақында ғана Сараевоға оралған еді. Арнауталич пен Брегович – екеуі де өздерін-өздері үйреткен, Сараевода тұратын музыканттар болатын. Жаңа ғана құрылып келе жатқан Югославияның поп-рок сахнасында көрінуге тырысып, бұрынғы топтарымен болған соңғы кәсіби сәтсіздіктерден кейін тағы да бір топ құруға дайын болды. Арнауталич Indexi тобының негізін қалаушы мүшесі болғандықтан, 1960 жылдардың көп бөлігін осы топпен бірге өткізді. Осы кезеңде олар бірнеше сингл шығарды, Югославия бойынша көптеген эстрадалық фестивальдерде бақ сынады және Кеңес Одағында табысты гастрольдік сапарда болды. Бірақ 1969 жылы Югославия Халық Армиясында (JNA) міндетті бір жылдық қызметтен кейін Арнауталич топқа қайта оралмады. Оның орнына ол үйленді, баласы болды, Сараево радиосының би оркестріне (мемлекеттік телерадиокомпанияның ресми музыкалық ұйымдарының бірі) жұмысқа орналасып, тұрақты табыс көзін қамтамасыз етті және енді тағы бір топ құру арқылы коммерциялық сахнаға оралуды жоспарлап отырды. Екінші жағынан, Арнауталичке қарағанда әлдеқайда жас болғанына қарамастан, Брегович топты ұйымдастыру және басқару ісінде де амбициялы және белсенді болды. Ол Jutro-ны Kodeksi тобында жүзеге асыра алмаған идеяларын іске асыруға жаңа мүмкіндік ретінде қарастырды. Италиядан оралғаннан кейін ол Сараево университетінің философия факультетінде философия және социология пәнін қайта жаңғыртты, сондай-ақ елдің бір партиялық жүйесіндегі жалғыз саяси ұйым – Югославия Коммунистік Лигасына (СКЖ) қабылданды.

1972 жылы: Шлагерлер

1972 жылдың қаңтарына қарай Брегович әншісі жоқ топ үшін бірнеше түпнұсқа ән жазып, сонымен бірге топқа бағыт берді. Көп ұзамай ол бұрынғы «Кодекси» тобының мүшесі Желько Бебекке жүгінді. Италиядағы ұрыс-керістен кейін бір жылдан астам уақыт бойы олар сөйлеспеген еді. Деректерге сәйкес, ол Даниела Озме көшесіндегі «Радио Сараево» ғимаратының алдында кездесу уақыты мен орнын ғана көрсеткен қысқа, авторсыз телеграмма жіберді. 1972 жылдың қарашасында Бебек армиядан уақытша үйіне, Сараевоға оралуға мүмкіндік алды. Осы кезеңде ол «Kad bi' bio bijelo dugme», «Na vrh brda vrba mrda», «Hop cup» және «U subotu, mala» әндерін жазды, содан кейін қызметіне қайта оралды. Осы уақытта барабаншы Гордан Матрак топтан кетіп қалды. bs жаңа барабаншы болды, бірақ ол көп ұзамай кетіп қалды, сосын Владимир "Шенто" Боровчанин «Pro arte» тобынан келіп, қажетті тұрақтылықты әкелді.

1973: Брегович билікті қолға алады

1973 жылдың ақпан айында топ Бейбектің әскерден қайтып келуін асыға күтті. Дегенмен, Арнауталич пен Бреговичтің қарым-қатынасы нашарлаған сайын, олардың келіспеушіліктері мен үндемеушіліктеріне ешқандай шешім табылмайтын еді. Брегович топтың музыкалық бағытын өзгертуді қалады – олар Балқан фольклорының күшті элементтерімен тығыз хард-рок ойнауын қалап, ал Арнауталич статус-квоны сақтап, эстрада әндерін ойнауды жалғастыруды қалағандықтан, екеуінің де пікірлері келіспеді. Брегович бұл тартыста жеңіске жетті, себебі топтың қалған бөлігі (Зоран мен Шенто) оның көзқарасын қолдады. Тіпті Бейбек те әскерден Бреговичтің бағытын қолдап, Арнауталичтің үнемі қабылдамауына және тіпті топтан кетуіне итермеледі. 1973 жылдың наурыз айында Radio Kruševac Jutro-ның екінші 7 дюймдік синглін шығарды: "U subotu, mala" / "Kad bi' bio bijelo dugme" (Бейбек әскерде болғанда жазған екі ән). Синглдегі әндердің реті Брегович пен Арнауталич арасында тағы да бір шиеленіс тудырды, себебі Арнауталич лейблмен топ атынан байланыста болып, өзінің "U subotu, mala" әнін A жағына бір жақты түрде ұсынды, осылайша Бреговичтің "Kad bi' bio bijelo dugme" әнін B жағына жіберді. Арнауталич сингл шыққаннан кейін топтан кетіп қалды. Сол кезде Бейбек әскерден толыққанды оралды, бірақ топтың коммерциялық әлеуетіне толық сенімді болмағандықтан, тұрақты жұмыс іздеді – қалалық әлеуметтік қызметтерде клерк болып жұмысқа орналасты. Арнауталичтің топтан кеткеннен кейін көп ұзамай, енді топтың талассыз көшбасшысы және қозғаушы күшіне айналған Брегович, оны өзінің қалауынша қалыптастыруға кірісті, бұл жаңадан бастау сияқты болды. Оның алғашқы шешімдерінің бірі – клавишник қосу болды, бұл орынды жергілікті музыкант Владо Правидич толтырды, ол топтың алғашқы күндерінен бастап Jutro-ға үлес қосып келеді және оның мүшелерімен жақсы қарым-қатынаста болды. Оның үстіне, ол Хаммонд органына ие болды, бұл қосымша артықшылық болды. Брегович басқа мүшелерді де жаңа материал ойлап табуға итермеледі. Бұл қарсылық тудырды, әсіресе Шенто Боровчанин Pro arte-де белгілі бір атақ-даңққа ие болғандықтан, Бреговичтің басшылық етуін бағаламады. Боровчаниннің ынтасы Юготонмен сингл шығару туралы келіссөздер сәтсіз аяқталып, ол Зоран Реджичті өз жағына тарта бастады. Жаздың басына дейін жағдай нашарлап, Брегович оларды айқайласып, әуесқойлықпен күрескеннен кейін топтан шығарып салды. Өзінің мақсатына жету үшін Брегович 1973 жылдың жазында Градачта Правичпен (әлі күнге дейін ресми түрде Ютро мүшесі емес) кездесті. Брегович анасының үйінде демалды, ал Правдич жақын маңдағы Башка Водада Indexi-мен жазғы концерттерде ойнады. Олар осы кезеңде көп ән жазды, болашақ әндердің көптеген үлгілерін жасады (олардың көпшілігі ақырында Bijelo dugme альбомдарына енді). Нәтижелі еңбек демалысынан кейін Брегович Сараевоға оралды, ол жаңа ритм секциясын табу мәселесімен бетпе-бет келді. Боровчанинді барабанда алмастырған он жеті жасар Ипе Ивандич болды, ал бас музыкант орнын толтыру қиынға соқты. Брегович өзінің тобы Кеңес Одағында гастрольде болған кезде университет міндеттемелері бойынша Сараевода қалған Ambasadori тобының Ивица Винкович-ке қатты ұмтылды. Бір кездері Винкович Ютроға қосылуға құштар болып көрінді, бірақ оның "Амсадори" тобының мүшелері гастрольден ақшаға толы қалталарымен оралғаннан кейін, ол Ютроның бір бөлігіне қатысуды қаламады және дереу Бреговичпен болған эпизодты аяқтады. Дегенмен, оның топпен қысқа уақытқа қатысқаны "Top" және "Ove ću noći naći blues" тректерінде белгілі болды, олар кейінірек Bijelo Dugme репертуарының бір бөлігіне айналды. С. жаңа бассист болды. 1973 жылдың соңына таман Jutro үнемі концерттер өткізді, бірақ табысы аз болды. Алғашқы альбом шықпағандықтан, олар ақша табуға үмітсіз болды. Арнауталичтің топтан кетуінен кейін Ютро Сараеводағы студияларға кіру мәселесін ұдайы көреді. Бұл Аруталичтің Бреговичке оны топтан шығарып жібергені үшін кек алуы болды. Арнауталич "Ютро" атауына иелік еткенін және үлкен ағасы Эсад Арнауталичтің радио Сараевода қолданатын ықпалын қолданып, Ютроның студияларында жаздыруға көлеңкелі тыйым салды. Өкінішті жағдайды болдырмау үшін топ мүшелері өздерінің жеке байланыстарын пайдаланды, өйткені Владо Правидичтің анасының Радио Сараевода жұмыс істейтін досы бар еді, оны олар Мака әже деп атады. Алайда, олар Брегович радионың жас өнерпаздар бағдарламасының жетекшісі және Jugoton өндірушісі Никола Борота Радованмен танысқанша ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмады. Олар келісімге келді, Брегович Боротаның өндірген әнтеріне ("Hop cup" және "Kameni cvijet") көмектеседі, ал оның студиялық уақытының бір бөлігін алады. Сессияны ресми түрде Antun "Tuna" Marković жүргізді, ол сол кездегі ең тәжірибелі дыбыс режиссерлерінің бірі болды. Алайда, Борота оның ұйықтап қалғанда микшерлік консольда қысқа уақытқа оны ауыстырды. Олар сол күні жазған екі ән – "Top" және "Ove ću noći naći blues" – 1974 жылдың көктемінде Jugoton арқылы (жаңа құрылған) Bijelo Dugme синглі ретінде шығарылды, бұл топты бүкіл елге таныстырды. Материал бастапқыда жергілікті сараеволық Diskoton лейблына ұсынылды, бірақ оның бас директоры бас тартқаннан кейін, Боротаның байланыстары мен Jugoton өкілі Хамдия Салкович арқылы Jugoton араласты. Дегенмен, 1973 жылдың соңында Брегович Арнауталич пен оның бауырының Сараево музыкалық аренасындағы күшті және ықпалды тұлғалар екенін мойындады және партизандық жазбалар Ютроға ешқандай пайда әкермейді. Топ өмірге келгеніне үш жылға жуық уақыт өткенімен, олардың музыкалық еңбегінің нәтижесі шамалы болды, сондықтан студияға қол жеткізу мәселесін шешу қажет болды. Олар "Kad bi bilo bijelo dugme" әнімен танымал болғандықтан және Люблянада басқа да Jutro тобы болғандықтан, Брегович және компания атын Bijelo Dugme-ге өзгертуге шешім қабылдады. Атаудың өзгеруі 1973 жылдың 31 желтоқсаны мен 1974 жылдың 1 қаңтары арасындағы түні ресми түрде күшіне енді, олар Skenderija залында Bijelo dugme атымен алғаш рет өнер көрсетті. Кейбір дереккөздерге сәйкес, композитор және профессор Дамьян Бабич Бреговичтен "kad bi’ bio bijelo dugme" әні оның әні емес пе, және неге топты "Bijelo dugme" (Ақ түйме) деп атамау керегін сұрады. Бреговичтің басқа атауы болмады. Атаудың өзгеруі студияға қол жеткізу мәселесін шешті, өйткені Арнауталич ақыры өзінің наразылығын тоқтатты.