Кіріспе

Британдық генерал және отарлық әкімші генерал-лейтенант сэр Бенджамин Д’Урбан (16 ақпан 1777 – 25 мамыр 1849) – британдық генерал және отарлық әкімші, Кейп колониясының (қазіргі Оңтүстік Африка) губернаторы қызметін атқарган кездегі шекаралық саясатымен ең көп танылған. Оңтүстік Африкадағы үшінші ірі қала Дурбан (бұрын Порт-Натал деп аталған) оның құрметіне аталды.

Ерте мансап

Д'Урбан Хельсуорт қаласында Бенджамин Д'Урбанның ең кіші, бірақ жалғыз аман қалған ұлы болып дүниеге келді. 1793 жылы Британ армиясына қосылып, он алты жасында Королеваның атты әскер полкінде корнет болып қызметке түсті. Армияда жылдам өркендеп, Пиреней соғысында өзгелерден ерекше көзге түсті. Португалия армиясына бекітілген ол Уильям Карр Бересфордтың генерал-квартирмейстері және штаб бастығы болды. Ол барлық маңызды қоршаулар мен шайқастарда қатысты, ешқашан демалысқа шығуды сұрамады және көптеген наградаларға ие болды, Бат орденінің Ұлы крестімен, Корольдік Гелф орденінің командирімен, сондай-ақ Португалияның Мұнара және Қылыш орденінің командирі атанды. Ол Бусако, Альбуэра, Бадахос, Саламанка, Витория, Пиреней, Нивель, Нив және Тулуза шайқастары үшін Армияның алтын медалін және бес лентасын алды. Бригад генерал Д'Урбанға 1-ші, 11-ші және 12-ші драгун полктерінен құралған португалдық атты әскер бригадасының басшылығы тапсырылды. 1812 жылғы 22 шілдеде Саламанка шайқасында Д'Урбанның әскерлері 3-ші дивизияның француздың сол фланкіна шабуыл жасауына көмектескенде жақсы көрсетті. Бургос қоршауы кезінде 11 тамызда Маджадахонда (Лас-Розас) шайқасында Д'Урбанның атты әскері 108 сарбазын жоғалтып, жеңіліске ұшырады. Оның бригадасы 1813 жылғы маусымда Витория шайқасында болды, бірақ шайқасқа қатыспады.

Шетелдік қызмет

1819 жылы Д'Урбан Антигуаның губернаторы болып тағайындалды. 1824 жылы ол Демерара-Эссекибоның вице-губернаторы болды, онда 1831 жылы Бербисемен біріктіріліп, Британ Гвианасы құрылды, ол оның алғашқы губернаторы болды (1831–33). Үш жылдан кейін ол Кейп колониясының губернаторы қызметіне тағайындалды. 1829 жылы ол 51-ші (2-ші Йоркшир Батыс районы) жаяу әскер полкінің полковнигі болды және бұл лауазымды өмір бойы сақтап қалды. 1834 жылдың қаңтар айында Оңтүстік Африкада Д'Урбан Кейп колониясының губернаторы және бас қолбасшысы болып кірісті. Оның басқаруы голланд фермерлерінің алыс солтүстік және шығысқа қарай (Ұлы көші-қон деп аталады) және отарлаушылар мен банту тілінде сөйлейтін кхоса тайпалары арасындағы қақтығыстардың нәтижесінде (1834–1835) Кейп шекаралық соғыстарының басталуымен қиындыққа толы болды. Ол кхоса тайпаларын кері шегіндіріп, Кеискамма және Үлкен Кеи (Грот Кеи) өзендері арасындағы аумақты аннексиялады. Британ үкіметі құлдықты жойған, муниципалды және заңнамалық кеңестер құрған, Наталды (қазіргі Квазулу-Натал) басып алып, оны Британ империясының жаңа колониясы деп атаған кезде ол қызметте болды. Осы оқиғаны еске алу үшін 1835 жылы негізгі порттың аты Порт-Наталдан Дурбанға өзгертілді.

Қиындықтар

Д'Урбан ақ колонистердің арасында танымал болғанымен, Оңтүстік Африкадағы кхоса халқы мен басқа да африкалықтарға қатысты оның әрекеттері Джон Филипптің алаңдатуына себеп болды. Филипп Англияға барып, парламенттік комитет алдында куәлік берді және Д'Урбанға қарсы қоғамдық пікірді қоздырды. Қоғамдық наразылық отарлау министрі, 1-ші барон Гленелг Чарльз Грантқа әсер етті. 1837 жылғы 1 мамырдағы хатында Гленелг Д'Урбанды қызметтен босатып, ол 1838 жылдың қаңтарында ізбасары келгенге дейін губернатор қызметін атқаруын жалғастырды, ал 1846 жылға дейін Оңтүстік Африкада әскери қызметін тоқтатпады.

Кейінгі мансап

1842 жылы Д'Урбан британдық Индияда сэр Роберт Пиль ұсынған жоғары әскери лауазымды қабылдаудан бас тартты. 1847 жылдың қаңтарында ол Ұлыбританияның Солтүстік Америкадағы әскерлерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Шекаралық шиеленістер мен Монреаль маңындағы Канадаға АҚШ-тың фениандықтар тарапынан шабуыл жасау қаупі болды. 1847 жылдың басында ол Монреальде штаб-пәтерін құрды және 1849 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Алғашқыда ол Монреальдегі Папино әскери бейіштігіне жерленді. Бірақ, Жак Картье көпіріне жаңа қосымша жол салу кезінде қабірлерді көшіруге тура келді. Сэр Бенджамин Д'Урбанның денесі қазір Пойнт-Клердегі Last Post Fund ұлттық әскери бейіштігінде, оның құрметіне орнатылған обелискінің жанында жатыр. Обелискіде төрт тақта орналасқан: Канададағы британдық армия офицерлерінен келген естелік тақта, Дурбан қаласының сыйлық тақтасы, Last Post Fund ұйымының эксгумация және қайта жерлеу туралы түсіндірмесі, сондай-ақ Д'Урбан айналасындағы басқа қабірлердің қайта жерленуі туралы ақпарат.