Солтүстік Самар провинциясының Лас-Навас муниципалитетінің тарихы
Las Navas
Лас-Навас, Филиппин: Солтүстік Самар провинциясының 4-ші класс муниципалитеті. 2020 ж. халық саны 36,621. Тарихы, географиясы және испан әкімшілігімен байланысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лас-Навас, ресми түрде Лас-Навас муниципалитеті (;) – Филиппиннің Солтүстік Самар провинциясындағы 4-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 36 621 адамды құрайды.
Municipality in Northern Samar, Philippines
Las Navas, officially the Municipality of Las Navas (; ), is a 4th class municipality in the province of Northern Samar, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 36,621 people.
Этимология
Муниципалитет қарапайым бариоға айналудан бұрын, испандық қарулы күштердің Де Лас Навас есімді белгілі бір полковнигі Самардың солтүстік бөлігін зерттеді. Ол өзінің әскерімен бірге Катубиг өзенімен жоғары қарай кемемен жүзіп, "Бинонгту ан" деп аталатын жерге жетті. Жергілікті тұрғындар оны Испания қарулы күштерінің жоғары дәрежелі шенеуі ретінде, үкіметке деген құрметпен жылы қарсы алды. Сол жерді аралағанда, ол өзінің құрметіне "Бинонгту ан" атауын Лас Навас деп өзгертті, бұл белгілі испан әскерінің келгенін және сол жерге жеткенін еске салады. Халық Лас-Навасты ресми атау деп қабылдады.
Before the reversion of the municipality to a mere barrio, a certain Spanish Colonel of the Spanish Armed Forces by the name of De Las Navas explored the northern part of Samar. He sailed with his men upstream Catubig River and reached a place called "Binongtu an". The people warmly met him as a high ranking Official of the Spanish Armed Forces with full respect and high regard to the Government. In his visit to the place, he changed the name "Binongtu an" to Las Navas in his honor and serve as a reminder that a prominent Spanish Army arrived and reached the place. The people accepted Las Navas as its official name.
Тарих
Испан үкімшілігі кезінде қала ретінде мойындалған муниципалитеттердің бірі – Лас-Навас, бұрын «Бунгто» (қала деген мағынада) деп аталған. Мойындалғаннан кейін, қала басшысы ретінде дін қызметкері бар шіркеу салынды. 18 ғасырдың соңында Моро қарақшыларының бір тобы өзен арқылы келіп, қалаға жетті. Сол жерде тұрғындар тоналып, қала өртенді. Қарақшылар қайта оралып келеді деп қорқып, халық біршама уақытқа қаладан кетуге мәжбүр болды. Бірнеше айдан кейін адамдар қайта оралып, өрттен қалған мүліктерін жинады. Олар үйлерін қайта салып, қала мен үкімет орталығын жаңартты. Муниципалитет қайта құрылып, қауым тұрақтанғаннан кейін, халық пен басшылар бірауыздан қаланың атын «Бунгто» (қала) дегеннен «Бинонгтуан» деп өзгертуге келісті. Бұл атаудың өзгеруі, бұл жердің бір кезде гүлденген қала болғанын, Моро қарақшыларының шабуылынан кейін тасталып, кейіннен қайта қоныстанғанын көрсету және еске алу мақсатында жасалды. Лас-Навастың тарихы бойынша зерттеулер Ұлттық мұрағаттан алынған құжаттарды көрсетті: «Errecion de los Pueblos Samar 1786 1898, Pueblos de Catubig y Binungtuan Tomo», Exp. 9, бет 149–197. 1832 жылы Самар провинциясындағы Катубиг қаласынан тәуелсіз азаматтық поселеніс ретінде Бинунгутанның құрылуы туралы мәліметтер, Манила, 20 желтоқсан 1848 жыл.
During the Spanish regime, one of the municipalities that was recognized as a town is Las Navas, formerly known as "Bungto" (meaning town). Upon recognition, a Parochial Church was constructed with a Parochial Priest as head of the town. Towards the end of the 18th century, a band of Moro pirates sailed to the river and reached the town. There, the inhabitants were robbed and the town was burned. Afraid that the pirates would return again, the people abandoned the town for a period of time. After several months, the people returned to the place and retrieved all that were left by the fire. They constructed their homes and reestablished the town and the seat of the government. As soon as the municipality was reestablished and the community was stabilized, the populace and leaders unanimously agreed to change the town's name from "Bungto" (Town) to "Binongtu–an" to emphasize and commemorate that the place was once a thriving town, was abandoned because of Moro pirates' assault, and was resettled after sometime. A research on the history of Las Navas revealed documents from the National Archives, "Errecion de los Pueblos Samar 1786 1898, Pueblos de Catubig y Binungtuan Tomo", Exp. 9, pol. 149–197. Exepediente promovido en 1832 sobre la erreccion de la visita de Binungtuan en pueblo civil independiente de su matriz Catubig en la prov de Samar, Manila, 20 de Dissiembre de 1848.
География
Лас-Навас Самар аралының орталық бөлігінде, Лас-Навас өзені (бұрынғы Катубиг өзені) бойында орналасқан. Ол қазір Катубиг аңғары деп аталатын төбелер арасындағы кең жазықтықтан тұрады. Лас-Навас өзені кең және үлкен болғандықтан, кішкентай тоннажды немесе моторлы кемелер өзеннің бастауына оңай жүзе алады. Солтүстік жағынан Катубиг, шығысынан Джипапад (Шығыс Самар), батысынан Сильвино Лубос, оңтүстігінен Матугинао және Сан-Хосе-де-Буан муниципалитеттері (Батыс Самар, Самар) шектеседі. Муниципалитеттің жалпы жер ауданы 74,5 мың гектарды құрайды. Жердің көп бөлігі ауылшаруашылық өндірісіне арналған, ал қалғаны орман қорықтары болып табылады. Топырағы негізінен құмды саз және сазды топырақтан тұрады, оның құрылымы жіңішке және суды жақсы сіңіреді. Бұл топырақ түрі құнарлы және жазық жерлерде күріш өсіруге қолайлы, бірақ таулы жерлердегі егістерге суды дренаждау қажет.
Las Navas is situated in the heart of Samar Island, lying along the Las Navas River (formerly Catubig River). It comprises a wide lowlands between hills now known as the Catubig Valley. The Las Navas river is wide and big enough that small tonnage or motored vessels can easily sail to the source of the river. It is bounded on the north by Catubig, on the east by Jipapad, Eastern Samar, on the west by Silvino Lubos, and on the south by the municipality of Matuguinao and San Jose de Buan, Western Samar (Samar). The municipality has a total land area of Most of this land is devoted to agricultural production and the rest are forest reserves. Its soil is predominantly silt and clay loam with fine texture and high water retention. This soil type is fertile and suitable for lowland rice but needs water drainage for upland crops.
Су айдындары
Өзендер, бұлақтар мен арналар бір жерден екінші жерге қарай жол жүргенде кездеседі, олар Лас-Навас өзенімен (бұрынғы Катубиг өзені) кесіліп өтеді. Лас-Навас өзені (бұрынғы Катубиг өзені) Хинага және Хагбай өзендерімен салыстырғанда басты өзен саналады.
Rivers, brooks, creeks can be found practically when hiking from one place to another and traversed by the Las Navas River (formerly Catubig river). The Las Navas River (formerly Catubig River) is considered the main river, compared to Hinaga River and Hagbay River.
Тіл
Жалпы, халық Waray Waray тілін әдеттегі тіл ретінде қолданады, ал ағылшын және филиппин тілдері мектептерде оқыту құралы ретінде және басқа да коммуникация түрлерінде ғана қолданылады.
Generally, the people speak Waray Waray language as a common dialect, while English and Pilipino is used only as medium of instructions in schools and other types of communications.
Экономика
Муниципалитет негізінен ауыл шаруашылығы аймағы болып табылады, күріш өндірісі маңызды қызметтің бірі. Дегенмен, жалпы жер аумағының тек 47,33 км² күрішпен, ал 32,75 км² кокос жаңғағымен өсірілген. Қалған жерлерге 13,32 км² абака және 5,4 км² тамырлы егістер отырғызылған. Мал және құс шаруашылығы шағын фермерлер мен олардың отбасылары үшін маңызды күнкөріс көзі болып саналады. Басқа маңызды ресурстарға ағаш өнімдері, сондай-ақ тиког пен ратан да жеткілікті, бұл ауыл шаруашылығын дамытуға және шағын және орта кәсіпорындар арқылы индустрияландыруға жақсы мүмкіндіктер ұсынады.
The municipality is basically an agricultural area with rice production as a major activity. However, of the total land area, only 47.33 km2 are planted with rice, while 32.75 km2 are devoted to coconuts. The remaining areas are planted with abaca with a total of 13.32 km2, and root crops with a total of 5.4 km2. Livestocks and poultry are considered a major source of livelihood for small farmers and their families. Other major resources include timber products, tikog and rattan are also abundant, offering such bright prospect for agricultural development and for subsequent industrialization through small and medium scale industries.
Көлік
Муниципалитетке Catubig өзені арқылы, сорғы қайықтары мен банкаларды пайдалана отырып оңай жетуге болады. Лас-Навастан Катубигке дейін сорғы қайықтары күн сайын адам басына 40.00 PhP (80 цент АҚШ доллары) тұрады. Бұл шағын қайықтар Катубиг пен Лас-Навастағы "Look" деп аталатын шағын тоқтау орындарында тоқтайды. Катубигтен Лас-Навасқа жету үшін 30 минут уақыт кетеді, ал қайықтар өзенмен күн сайын жүзеді, Лас-Навастан сағат 5:00-де шығып, шамамен сағат 5:30-да Катубигке жетеді (және кері бағытта да). Әртүрлі барангайларға моторлы қайықтар мен банкалармен барады, бірақ көптеген барангай тұрғындары Побласионға бару және қайту үшін әлі де жаяу жүреді. Бүгінде Лас-Навас ұлттық жол желісіне қосылды. Жол мен Лас-Навас көпірі 2009 жылдың 16 маусымында президент Глория Макапагал Арройо тарапынан ресми түрде ашылды.
The municipality is readily accessible through navigation along the Catubig river with the use of pump boats and bancas. The pump boats ply from Las Navas to Catubig daily at PhP 40.00 (US$0.80) per person. These small boats dock at small docking facilities called "Look" in both Catubig and Las Navas. It only takes 30 minutes to get to Las Navas from Catubig, and boats traverse the river daily, leaving Las Navas at 5:00 a. m. and arrives at around 5:30 a. m. in Catubig (and vice versa). Motorboats and bancas are used in going to the different barangays, although hiking is still practiced by many barangay folks in going to and from the Poblacion. Las Navas today is now connected to the national road system The road and Las Navas bridge was formally inaugurated by President Gloria Mcapagal Arrroyo last June 16, 2009.
Байланыс құралдары
Телекоммуникация кеңсесі мен қалалық пошта бөлімі қаладағы ең маңызды байланыс құралдары болып табылады. Екі мекеме де Жолехоле ауданындағы Ла Пурисима көшесіндегі муниципалдық кешенде орналасқан. Қашықтықтан қоңырау шалу немесе облыстан тысқары байланыс үшін тұрғындар Катарман қаласындағы байланыс қызметтерін пайдаланады. Бірақ қазір қала тұрғындары ұялы телефондарды да қолданады. Қалада екі ұялы байланыс станциясы бар: Smart және Globe. Интернетке қосылу енді Globe Tattoo арқылы мүмкін. Сигнал осы муниципалитеттегі әртүрлі барангайларға жетеді.
A Telecom Office and a municipal Post Office are the only major communication facilities of the town. Both facilities are located in the municipal compound in La Purisima St., Jolejole District. For long distance calls or calls outside the province, the residence avail of the communication facilities at Catarman – the capital town. But nowadays the town also used cellphones. The town has two cell sites, smart and globe communication. The internet connection is now available through globe tattoo. Signal reaches to different barangay in this municipality.
Сумен жабдықтау
Су құбыры жүйесі (II деңгей) Лас-Навас елді мекеніне қызмет етеді. Ал барангайлардағы үй шаруашылықтары көбінесе суды құдықтардан, бұлақтардан, жаңбыр суын жинаудан және өзеннен алады.
Water works system (Level II) serves the poblacion of Las Navas. In the barangays, individual households usually obtain water from wells, springs, rain catchment and from the river.
Білім
Білім беруге ерекше мән беріледі және муниципалитет бағдарламаларының арасында бірінші кезектегі маңызға ие. Білім беру мекемелеріне барлық деңгейдегі (1-ден 6-сыныпқа дейін) білім беретін бастауыш мектеп округі кіреді, ал 39 ауылдық бастауыш мектептер шектеулі деңгейде білім береді. Агроөнеркәсіптік технология мен негізгі академиялық талаптарды ұсынатын толыққанды орта мектеп бар. Сонымен қатар, Лас-Наваста техникалық және кәсіптік білім беретін мектеп бар, ол Солтүстік Самар провинциясының 2-ші округіндегі Техникалық білім беру және дағдыларды дамыту агенттігінің (TESDA) басқаратын жалғыз мектебі болып табылады – TESDA Las Navas агроөнеркәсіптік мектебі (TESDA LNAIS). Бұл мектеп Бірыңғай кәсіптік-техникалық білім беру тіркеу және аккредиттеу жүйесінде (UTPRAS) тіркелген он сегіз (18) техникалық және кәсіптік курс ұсынады, оны Vivian Abueva Poblete басқарады, ол мектеп директорының II дәрежесіндегі лауазымын атқарады. Лас-Наваста сонымен қатар Colegio de Las Navas атты жоғары білім беретін мектеп бар, ол Солтүстік Самардағы жалғыз қоғамдық колледж және осы муниципалитеттің жергілікті басқару органына тиесілі болып, сол орган басқарады. Бұл колледж мүмкіндігі шектеулі студенттерге тегін оқуға мүмкіндік береді. (Леонард Очино Льюс, Лас-Навас муниципалитетінің мүлікті бағалау бөлімінің көмекшісі)
Education is given emphasis and is the top priority among the programs of the municipality. Educational facilities include an elementary school district offering all levels (Grades 1 through 6), while 39 barangay primary schools offer limited levels. It has a complete secondary school which offers agro – industrial technology and basic academic requirements. Also, Las Navas has a technical vocational school that is known to be the sole Technical Education and Skills Development Authority's (TESDA) Administered School in the 2nd District of the Province of Northern Samar, the TESDA Las Navas Agro Industrial School (TESDA LNAIS) that offers eighteen (18) technical vocational courses registered under the Unified TVET Program Registration and Accreditation System (UTPRAS) being managed by Vivian Abueva Poblete, the Vocational School Administrator II. Las Navas has also a tertiary school which is the Colegio de Las Navas the only community college in Northern Samar which is owned and operated by the Local Government Unit of this municipality. This community college offers free tuition fees to those underprivileged students. (Leonard Ocino Lluz, Assistant Municipal Assessor/LGU Las Navas)
Денсаулық сақтау
Муниципалитетке көршілес Катубиг қаласындағы аудандық аурухана қызмет көрсетеді, бірақ оның Poblacion-дағы өз ауылдық денсаулық орталығы және денсаулық сақтау қызметтерін ұсыну үшін басқа да барангалық денсаулық сақтау станциялары бар. Girlie Drugstore аймақтағы жалғыз жұмыс істейтін дәріхана, ол Poblacion-дағы Ла Пурисима көшесінде орналасқан. Денсаулық сақтау кадрлары ретінде, ауылдық денсаулық орталығының бір дәрігері, ауылдық денсаулық сақтау медбикесі, санитарлық инспектор, төрт ауылдық акушер және денсаулық сақтау саласындағы еріктілер – Барангалық денсаулық жұмыскерлері (БДЖ) көмек көрсетеді. Дәрігерлік көмек, отбасылық жоспарлау, соның ішінде иммундау осы мемлекеттік ұйым арқылы іске асырылады.
The municipality is served by a district hospital of the adjacent town of Catubig, but it has its own Rural Health Center in the Poblacion and other barangay Health Stations for health services. Girlie Drugstore is the only operational pharmacy in the area, located at La Purisima Street, Poblacion. For health manpower, one rural health Physician serves the area assisted by a rural health nurse, a sanitary inspector, four rural Health Midwives, as well as volunteers for health services known as Barangay Health Workers (SHWS). It is through this government organization where health care and family planning including immunization are implemented.
Туризм
Поляция аймағынан он бес шақырым жерде, Лас-Навас өзенінің (Катубиг өзені) ағысымен жоғары қарай, муниципалитеттің басты туристік орталығы – әйгілі "Пиниписакан шарлауы" орналасқан. Ауа райы қолайлы болғанда (махурау) моторлы қайықтармен де, көлікпен де осы жерге оңай жетуге болады. "Пиниписакан шарлауы" туристік мақсатқа ресми түрде 2009 жылдың 18 тамызында ашылды, осы оқиғаға SINP DENR өкілдері қатысып, жаңа экотуристік орталықтың іргетасын қалады. "Пиниписакан шарлауынан" басқа, 3 шақырымдық аспалы көпірге жақын орналасқан әдемі Ласнавассон үңгірі мен Джинагатусан көлі де бар. Бұл жерге Лас-Навас алқабын суару үшін Лас-Навас тоғаны да қосылды. Поляциядағы жаңалық – біздің Анамыздың тууы шіркеуі мен оның пасторлық үйінің салынысы. Қазіргі уақытта шіркеудің ішкі жағын бояу жұмыстары жүріп жатыр, және Рождествоға дейін аяқталуы жоспарлануда. Бұл жобаны Қатарманнан келген инженер Ромуальдо Д. Сайсес бастады, ол Ма. Зейнеида Робисқа үйленген. Олар әдемі құрбандық тақтайын сыйға тартты, ал Рики Ло мырзаның отбасы Мәриямның мүсінін сыйлады. Хосе А. Тан мырза қабырғаларды нарра ағашымен әрлеп, құрбандық тақтайын одан да әдемі етті. Қазір Ласнавассон тұрғындары, есімдерін жария етпей, төбе жұмыстарына үлкен қаржылай көмек көрсетіп жатыр. Приходтың әкесі Клеофас Анонуево еденге плитка төсеуге де демеуші табылатынын хабарлады. Бүкіл қаланы көру үшін Лас-Навас көрініс алаңына барыңыз, таңғы сағат 5-те онда болыңыз, және бұлттар әлі де полияны жауып тұрғанда оның көркіне куә болыңыз. Las Navas, Samar Island Natural Park DENR Лас-Навас Пиниписакан шарлауы көрініс алаңын салуға қаржы бөлді. 2010 жылдың 30 наурызында "Living Asia" телеарнасы Пиниписакан шарлауына сапар жасады. Топты жазушы Санли, провинциялық туризм басқармасының қызметкері Жозета Доктор және Лас-Навастың муниципалды даму және туризм басқармасының қызметкері басқарды.
Fifteen kilometers from the poblacion area upstream Las Navas River (Catubig River), a famous falls known as the "Pinipisakan Falls" towers as the main tourist attraction of the municipality. The place is easily accessible by motor boats and vehicles if the weather is good (mahuraw). Pinipisakan Falls a tourist destination was formally inaugurated as a new tourist destination last August 18, 2009, with the SINP DENR came for the groundbreaking and inauguration making the place as an ecotourism destination. Aside from the Pinipisakan Falls, it also has the beautiful lasnavasnon cave located near the 3 km hanging bridge and also the Ginagatusan Lake. Added to the place is the Las Navas Dam for the irrigation of the Las Navas Valley. What is new to the poblacion, the ongoing construction of Our Ladys Nativity Church and its rectory. The Painting of the whole church was the concerned of Mr. Omeng Gudiaga, Right now right the ceiling works and painting is on going and scheduled to be completed before Christmas. The church development was started by Katarmananon Engr. Romualdo D. Saises, Municipal Engineer, married to Ma. Zenaida Robis donated a beautiful altar and the family of Mr. Ricky Lo the statue of the Virgen. Mr. Jose A. Tan also completed the walling with narra woods makes the altar more beautiful. Right now lasnavasnon without giving their names donated a large amount of money for the ceiling and the parish priest Fr. Cleofas Anonuevo that there is also a donor for the completion of the floor tiles. For you to see the whole town, proceed to the Las Navas View Deck, be there at 5 a. m. and witness the place while the fog is still covers the poblacion. Las Navas with Samar Island Natural Park DENR provided an amount for the construction of Las Navas Pinipisakan Falls View Deck. Living Asia Channel visited Pinipisakan Falls last March 30, 2010. The group was headed by Sunly, writer, Josette Doctor, provincial tourism officer, Municipal Development and Tourism Officer of Las Navas.