Кіріспе

Сан Исидро, ресми түрде Сан Исидро муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Солтүстік Самар провинциясындағы 4-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 27 867 адамды құрайды. Бұл қала солтүстік жағынан Викториямен шектеседі.

Тарих

Сан-Исидро бастапқыда Солтүстік Самар облысы Аллен муниципалитетінің құрамында болған. Оның тарихы испан отарлау дәуіріне дейін жетеді, сол кезде филиппин халқы құлдықтан және испан билігінің зұлымдықтарынан қашу үшін жасырынуға қолайлы, шұғыласыз жерлерді іздеп, үнемі көшіп-қонып жүрген. 19 ғасырдың соңында Калагундиан жағалауына алғаш рет келген ержүрек биколано, бохолано, лейтенос және себуано пионерлері болды. Олар “velus” деп аталатын қарапайым қайықтармен керемет сапарлар жасап келді. Кейін, осы кезеңде, жақын маңдағы аралдық провинциялардан және Бикол аймақтарынан иммигранттар топтары Калагундианның жағалау жазықтарына тартылды. Осы отбасылар Ла Гранья (қазіргі Аллен) қаласының бір бөлігі – Барио Калагундианның ядросын құрады. Олар негізінен балық аулау және егін шаруашылығымен айналысып, күнкөріс көзін табуға тырысты. Уақыт өте келе, Сан-Антонио, Капуль, Сан-Висенте, Алмагро, Тагапуль және тіпті Масбате сияқты алыс аймақтардан келген адамдар Калагундианға жақсы өмір іздеу үшін қоныстанды. Баррио ретінде Калагундиандықтар, әр түрлі жерден келгенімен, әр түрлі көзқарастары мен идеялары, әдет-ғұрыптары мен дәстүрлеріне қарамастан, өзара достық және үйлесімді қауымдастық құрып, тіпті өздерін бір отбасы деп санады. Бұл Калагундиан халқының ерекшелігі – саяси бірлікке жету үшін табандылық, біріккендік және ұйымдасқандық болды. Соңғы жылдар бойы аналық қаласы Алленнен тәуелсіздік алу үшін саяси күрес жүргізгеннен кейін, Сан-Исидро муниципалитеті 1954 жылдың 20 маусымында жарық көрген Республикалық заң №1187 бойынша Солтүстік Самар облысын құрайтын жиырма төрт муниципалитеттердің біріне айналды. Муниципалдық үкімет орналасқан Побласион бұрын Барио Калагундиан деп аталған. Атауының өзгеруі муниципалитет құрылған кезде болды. Республикалық заң №1187 бойынша муниципалитетке кіретін бастапқы бариолар жеті болды: Калагундиан, Эренас, Каагуит-Итан, Паланит, Сан-Хуан, Верьято және Сан-Роман. Бұл бариолар Аллен муниципалитетінен бөлініп, жаңа муниципалитеттің ядросын құрады. Осыдан бес жылдай кейін, 1959 жылдың 16 мамырында Сан-Исидро үшін жеті қосымша барио құру туралы №2214 Республикалық заң қабылданды. Олар: Сан-Рок, Сабелия, Бақытты аңғар, Аседилло, Алегрия, Сальвасион және Мабухай. Алайда, 1968 жылдың 27 сәуірінде Виктория муниципалитеті құрылғаннан кейін Эренас, Аседилло және Сан-Роман бариолары Сан-Исидродан бөлініп, Викторияның құрамына кірді. Осы арада, 1972 жылдың 21 қаңтарында қалалық кеңес №02 қаулыны бекітіп, Барангай Эладио Т. Балитті Барангай Алегриядан бөліп шығарды. Кейіннен Побласион екіге бөлініп, Барангай Побласион Норте және Барангай Побласион Сур құрылды. Қазіргі таңда Сан-Исидрода он төрт Барангай бар. Аллен, Солтүстік Самардан бөлек шіркеу құруды армандаған шіркеудің 1959 жылдың 31 қазандағы жарлығы осы арманды іске асырды. Осылайша, жаңадан құрылған приходқа Исаның Ең Қасиетті Жүрегінің Приходы деген заңдық атау берілді. Оның қасиетті қамқоршысы – Сан-Исидро де Лабрадор, оның мерекесі әр жылдың 15 мамырында тойланады. Сан-Исидро муниципалитет ретінде 48 жылдан бері және приход ретінде 40 жылдан бері тыныш өмір сүріп келеді. Бұл жеті муниципалды мэрдің бастамасымен және Францискан және Епархиялық ордендердің отыздан астам Рим католик діни қызметкерлерінің ұжымдық күш-жігерінің нәтижесінде мүмкін болды. Олар Сан-Исидроның құрметтілігін сақтауға моральдық және рухани қолдау көрсетті.

Климат

Қалалық округте анық құрғақ және жаңбырлы маусымдар жоқ. Жаңбырлы күндердің саны сәуір және мамыр айларында 12-ге дейін, ал қараша айында 26-ға жетеді, яғни айына орташа 16,6 жаңбырлы күн болады. Керісінше, ең көп күн сәулесі мамыр айында – 8,7 күн, ал ең аз күн сәулесі қаңтар айында – 4,9 күн, орташа есеппен айына 6,8 күн.

Халық саны

Ұлттық Статистика Бюросының халық санағының ресми есебіне сәйкес, муниципалитеттің 2000 жылғы мамыр айына қарайғы жалпы халқы 22 847 адамды құрайды. Бұл 1995 жылғы санақ бойынша есептелген 22 991 адамнан 144 адамға немесе шамамен 0,63%-ға азайғанын көрсетеді. Муниципалитет халқы провинцияның жалпы халқының 4,56%-ын құрайды.

Орташа өсу қарқыны

1970 жылғы халық санағының мәліметтері бойынша, соңғы он жылда халық өсімі 2,99% құрады. 1970 жылдан 1975 жылға дейін бұл көрсеткіш 3,64% дейін үдеді. Дегенмен, 1975-1980 және 1980-1990 жылдар аралығындағы халық санау кезеңдерінде өсім тиісінше 1,05% және 1,38% дейін күрт төмендеді. 1990-1995 жылдар аралығында муниципалитет халқының өсімі жылына 4,61% құрады. Бұл 1980-1990 жылдар аралығындағы орташа өсім көрсеткішінен 3,23 проценттік тармаққа жоғары. Алайда, 1995-2000 жылдар аралығында муниципалитет халқының саны айтарлықтай азайды, өсім 0,13% болды. Халық санағының өсім қарқынындағы алғашқы маңызды төмендеу 1975 және 1980 жылдар аралығында тіркелді.

Жыныстық құрам

1995 жылдың 1 қыркүйегіне қарай муниципалитеттегі ерлер саны 11 875 адамды құрады, бұл әйелдер санынан (11 116 адам) 759 адамға көп. Дегенмен, 1990 жылдан 1995 жылға дейін жыныс арақатынасы өзгерді. 1995 жылғы халық санауы 100 әйелге 107 еркек шақтарын көрсетті. 1990 жылғы халық санауында бұл көрсеткіш 108 болған.

Тығыздығы

2000 жылдың 1 мамырына қарай муниципалитеттің жалпы аумағы 255,9 шаршы километрді, ал жалпы халқы 22 847 адамды құрайды. Осыған сәйкес, муниципалитетте бір шаршы километрге 89 адамнан шамамен халық тығыздығы орналасқан.

Өлім-жітім көрсеткіші

Қалалық денсаулық сақтау басқармасының тізілімінде 1995 жылға дейін өлім-жітімнің жалпы саны 6,8%-ға тең немесе 157 адамды құрады деп көрсетілген.

Үй шаруашылықтарының саны

Филиппин статистикасы органының 2000 жылғы санағы бойынша муниципалитеттегі үй шаруашылықтарының жалпы саны 4 184-ке жетті. Ал 1995 жылғы санақта муниципалитет 4 202 отбасыны тіркеді, бұл 1990 жылғы санақтағы 3 591 отбасыдан 611 отбасыға (17% өсім) көп.

Үй шаруашылығының көлемі

1995-2000 жылдар аралығында үй шаруашылығының орташа мүше саны 5,5 (немесе 6) адамды құрады, бұл 1990 жылғы 5,1 адамнан жоғары. Яғни, әр 100 үй шаруашылығындағы мүшелер саны 40 адамға артты.

Туу көрсеткіші

Қалалық денсаулық сақтау тізілімі бойынша 1995 жылға дейін тіркелген туған балалардың жалпы саны 526 немесе 2,29% құрады.

Тіл

Филиппин статистикасы агенттігінің деректеріне сәйкес, муниципалитеттегі үй шаруалықтарының көп бөлігі (50,59%) бала кезінде негізінен уарая тілінде сөйлеген. Қалған 49,41% себуан тілінде (46,32%), абакнон тілінде (1,43%) және басқа диалектілерде (1,66%) сөйлеген.

Дін

Дінге қатыстылық. 1990 жылы жалпы 118 352 үй шаруасының халқының ішінде рим-католиктері 5667 адамды құрады. Бұл жалпы санының шамамен 85,37% болды. Филиппиннің Біріккен Христиан шіркеуі 477 адамнан немесе 8,07% құрады. Iglesia ni Cristo үшінші орында 582 жақтасымен немесе шамамен 3,17% көрсетті. Жетінші күнгі адвентистер 230 адамнан немесе 11,25% құрап төртінші орында тұрды. Қалған 2,16% Ехоба куәгерлеріне (0,62%), Жаңадан туған христиандарға (0,57%) және басқа діни секталарға (0,97%) жатады. Діни ұйымдар. Аймақта рим-католиктер мен басқа діни секталардың өкілдерінен құралған көптеген діни ұйымдар белсенді қызмет етеді. Олардың арасында Колумб ордені, Париялық Пасторальдық Кеңес, Мәсіх үшін жұбайлар, Мәсіх үшін әйелдер, Францискан жастары (YOUFRA) және тағы да басқалары бар.

Еңбек күші

15 жастан асқан 10 911 адамның ішінде бар болғаны 5 989 адам, яғни шамамен 54,89% экономикалық жағынан белсенді немесе еңбекке қабілетті халық құрады. Бұл көрсеткіш еңбекке қабілетсіз халықтан (4 922 адам) 1067 адамға артық. Еңбекке қабілетті халықтың 40,57% ер адамдарды құрады. Ал еңбекке қабілетсіз халықтың ең үлкен үлесін (34,63%) әйелдер құрады. 5 989 экономикалық белсенді адамның (еңбекке қабілеттілердің) 5 400-і (49,49%) жұмыс істейді, бұл жұмыссыздардан (589 адам немесе 5,4%) 4 811 адамға көп. Еңбекке қабілетті халықтың арасында жұмыспен қамтылғандардың үлесі ер адамдарда (38,58%) әйелдерге қарағанда (10,91%) жоғары. Керісінше, жұмыссыздардың үлесі әйелдерде (3,41%) ер адамдарға қарағанда жоғары.

Көлік

Муниципалитет Даанг Махарлика тас жолы бойында орналасқан және Сан-Антонио мен Сан-Висенте аралдық қалалары, Калбайог қаласы және Катарман астанасы арасындағы байланыс пункті болып табылады. Барангай Сальвасионда орналасқан паром терминалының арқасында, ол Лузонға қақпа ретінде де қызмет етеді. Он екі жағалаудағы барангайға құрлық және теңіз көлігімен жетуге болады. Даанг Махарлика тас жолы осы барлық барангайлар арқылы өтеді. Жеті төбе және Бақытты аңғар Балиттегі барангайлар арқылы өтетін барангай жолымен қолжетімді. Барнагай Бақытты аңғар, муниципалитеттегі ең ішкі барангай, ішкі аймақтар арқылы өтіп, Барангай Даво, Окуендо ауданы, Калбайогпен байланысты.

Білім

Сауаттылық деңгейі: 1990 жылғы санақ нәтижесінде 10 жастан асқан 13 217 үй шаруашылығының халқының 85,4 пайызы сауатты, ал 14,6 пайызы немесе 1 929 адам сауатсыз болып тіркелді. Сауаттылық деңгейі ерлер арасында 6 833 немесе 51,62 пайызды құраса, әйелдер арасында 6 394 немесе 48,38 пайызды көрсетті. Осыған салыстырғанда, сауатты ауылдық халықтың саны 7 376 адамды құрады, бұл қалалық халықтың 5 841 сауатты азаматынан 1 535 адам артық. Аяқталған ең жоғары сынып: 7 жастан асқан 14 610 халықтың ең көп бөлігі (60,81%) бастауыш білімді оқыған немесе бітірген. Орта мектепті бітіргендердің үлесі 22,03 пайыз немесе 3 219 адамды құрады. Ал, академиялық дәрежесі барлардың саны 7 жастан асқан үй шаруашылығы халқының 328 немесе 2,25 пайызын құрады.

Бастауыш мектептер

Қазіргі уақытта Побласионда және муниципалитет аумағындағы әртүрлі барангайларда 13 бастауыш мектеп табылады. Бұл мектептер бастауыш және жоғарғы бастауыш сыныптардан құралған.

Орта мектептер

Муниципалитетте бес орта мектеп бар. Үшеуі – ұлттық лицейлер: біреуі Алегрия барангайында, екіншісі Верато барангайында, ал үшіншісі – Побласионда орналасқан. Төртіншісі – Сан-Исидро агроөнеркәсіптік мектебі, ол Сан-Роке барангайында орналасқан және Сальвасион барангайында филиалдары бар. Бесіншісі – Тан Тинг Бинг атындағы мемориалдық колледждерінің жеке мектебі.

Кәсіптік мектептер

Жергілікті орта мектептерді бітірген түлектердің білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында 1998-2001 оқу жылында Сан-Исидро агроөнеркәсіптік мектебінде TESDA арқылы екі жылдық орта білімнен кейінгі курстар ұсынылды. Бірақ, тұрғындардың, әсіресе ата-аналар мен студенттердің төрт жылдық курсқа қатысты талаптарына байланысты, 2001 жылдың маусым айында сол мектепте Шығыс Филиппин университетінің филиалдық бағдарламасы арқылы ауыл шаруашылығы білімі бакалавры дәрежесі ашылды. Қазіргі таңда аталған курс әлі де жалғасуда және бұл аймақтағы көптеген студенттерге пайда келтіргені анық. Tan Ting Bing Memorial Colleges, Inc. жеке мектебі де түрлі қысқа мерзімді курстар мен бакалавриат бағдарламаларын ұсынады.