Кіріспе

Американдық әдеби сыншы, өмірбаян жазушы және тарихшы Ван Уайк Брукс (16 ақпан 1886 – 2 мамыр 1963) – американдық әдеби сыншы, өмірбаян жазушы және тарихшы.

Өмірбаян

Брукс 1886 жылы Нью-Джерси штатының Плейнфилд қаласында дүниеге келді және 1908 жылы Гарвард университетін бітірді. Оқу кезінде ол өзінің алғашқы кітабын – досы Джон Холл Уилокпен бірлесіп жазған «Екі студенттің өлеңдері» атты өлеңдер жинағын жариялады. Брукстің ең танымал еңбегі – 19-ғасырдағы американ әдебиетінің дамуын баяндайтын «Жасаушылар мен Табушылар» (Makers and Finders) атты бес томдық зерттеулер сериясы (1936–1952). Брукс анекдоттық прозаға толы, егжей-тегжейлі биографиялық деректерді енгізді. «Жаңа Англияның гүлденуі, 1815–1865» (1936) үшін ол Америка кітап сатушылар қауымдастығының беймәлім әдебиет саласындағы екінші Ұлттық кітап сыйлығын және 1937 жылғы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Бұл кітап сондай-ақ «Life» журналының 1924–1944 жылдардағы 100 үздік кітап тізіміне енді. Брукс Коннектикут штатының Бриджвотер қаласында ұзақ жылдар тұрды, және оның құрметіне қалалық кітапханаға қосымша қанат салынды. Он жылдық қаражат жинау науқаны 1972 жылы тоқтатылғанымен, Бриджвотермен ешқандай байланысы болмаған Лос-Анджелестік Чарльз Э. Пиггот кітапханаға ақша қалдырып, қала тұрғындарын таң қалдырды. 210 000 доллар жиналған соң, кітапханаға қосымша ғимарат 1980 жылы салынды. Оның еңбектерінің ішінде «Марк Твеннің сынағы» (1920) кітабы Сэмюэл Л. Клеменстің әдеби дамуын талдайды және оның кемшіліктерін Клеменстің анасы мен әйеліне байланыстырады. 1925 жылы ол Леон Базалжетттың 1920 жылғы Генри Дэвид Тороның өмірбаянының француз тілінен аудармасын – «Генри Торо, Табиғат бакалавры» деген атпен жариялады. Оның 1918 жылғы «Пайдалы өткенді жасау туралы» ықпалды эссесінде АҚШ-тың біртұтас мәдени өнер дәстүрінің жоқтығы айтылды. Тарихшы Констанс Рурк оның бұл тұжырымын қабылдап, бірегей американдық дәстүрді көрсетуге кірісті. 1944 жылы Брукс «Time» журналының мұқабасында болды. Ол 1963 жылы Коннектикут штатының Бриджвотер қаласында қайтыс болды.

Марапаттар мен құрметтер

Брукс 1939 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. 1949 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясына сайланды.

Оның есімімен аталған жерлер

Ван Уайк Брукс тарихи ауданы, оның туған қаласы Плейнфилдтегі ескі Виктория және Екінші француз империясы стиліндегі ғимараттарымен әйгілі, оның құрметіне аталған.