Наполеон соғыстары кезіндегі теңіз шайқасы

Кіріспе

Наполеон соғыстары кезіндегі шағын теңіз шайқасы

1806 жылдың 25 қыркүйегіндегі шайқас – Наполеон соғыстары кезінде Францияның Бискай порты Рошфорт жанында болған теңіз шайқасы. Француз Вест-Индиясына жабдықтамалар мен күштер жеткізіп бара жатқан бес фрегаттан және екі корветтен тұратын француз эскадрильясы, 1806 жылғы Атлантика кампаниясының бір бөлігі ретінде портты тығыз блокадалап тұрған британдық алты кемелік эскадрильямен кездесті. Коммодор Сэр Сэмюэл Худ басқаратын британдық кемелер 25 қыркүйек күні таңертең француз конвойын байқады, француздар порттан кеткеннен кейін бірнеше сағат өткен соң, олар дереу қуалауға кірісті. Француз кемелері қашып кетуге тырысқанмен, олар әскерлер мен жабдықтамалармен ауыр жүктелген еді, сонымен қатар, күшті желдер үлкен кемелерге көмектесті, олар бес сағаттық қуғыннан кейін француз конвойын қуып жете алды, бірақ қуғын барысында бір-бірінен бөлініп қалды. Сағат 05:00-де жетекші британдық кеме, қашықтыққа жетіп, француз эскадрильясына атыс ашты, ол екіге бөлінді. Бір фрегат солтүстікке қарай бет алып, оны тоқтатып алды, ал екіншісі екі корветпен бірге оңтүстікке бұрылып, қашып құтылуға үміттенді. Француз күштерінің басым бөлігі бірігіп, «Монарх» және британдық флагманның шабуылына қарсы тұрды. Британдық эскадрильядан сандар жағынан және класы жағынан кем болса да, француз кемелері ерлікпен шайқасты, алдыңғы қатардағы британдық кемелерге зақым келтіріп, коммодор Худты ауыр жарақаттады. Ақырында британдық эскадрильяның күші басым болды, француз кемелерінің қаһармандық қарсылығына қарамастан, олар бірінен соң бірі капитуляциялады, британдықтар эскадрильядағы жеті кемеден төртеуін басып алды.

Өмірбаян

1806 жылғы теңіз науқанының басты оқиғасы Атлант мұхитында болды. Бұл шайқас екі үлкен француздық эскадрильясының британдық сауда жолдарына жасаған шабуылынан кейін басталды, олардың назары әсіресе Кариб теңізіне аударған. Француз Кариб аймағының қауіпсіздігі соғыс жылдарында күрт төмендеді, себебі Корольдік теңіз күштері аймаққа басымдық құрып, француз кемелерінің аралдар арасында және Батыс Үндістан мен Франция арасындағы қозғалысын шектеді. Бұл басымдық қатаң блокада арқылы сақталды, онда британдық кемелер француз әскери және сауда кемелерінің Еуропадағы және француз колонияларындағы порттарға кіруіне немесе шығуына жол бермеуге тырысты. Кариб бассейнінде бұл стратегия француз Батыс Үндістан аймақтарының экономикасын және рухын жоюға бағытталған, бұл британдық экспедициялық күштерінің шабуылына дайындық болды. Бұл стратегияға қарсы тұру үшін француз үкіметі азық-түлік, әскери жабдықтар және күшейтулермен француздық Кариб аралдарына конвойлер мен жеке соғыс кемелерін қайта-қайта жіберді. Бұл жабдықтау шаралары шағын корветтерден бастап үлкен эскадрильяларға дейін жетті және мүмкіндігінше қақтығыстан аулақтауға бұйрық берілді. Бұл бұйрықтарға қарамастан, көптеген кемелер британдық блокада күштерінің торына түсті, Кариб бассейнінде немесе француз жағалауында. Наполеон соғыстары кезіндегі ең ірі француздық жабдықтау операциясы контр-адмирал Корентин Урбайн Лейсег басқаратын эскадрилья болды. Олар 1805 жылдың желтоқсанында Санто-Домингоға әскер мен жабдықтар жеткізді. Вице-адмирал Жан Батист Вилломез басқаратын екінші эскадрильямен бірігіп, бұл күшке британдық сауда жолдарына шабуыл жасау және Атлант мұхитында британдық сауда кемелерінің қозғалысын бұзуға бұйрық берілді. Вилломез эскадрильясының таралып кеткенін білмей, британдық теңіз билігі олардың Еуропаға оралуын тоқтатуға тырысты. Олардың ең маңызды нысаналарының бірі – Рошфорт қаласы, қуатты француз теңіз күштері орналасқан, мықты бекіністері бар порт болды. Вилломез оған қайтып оралуға тырысса, оны күзету үшін алты Корольдік теңіз кемесінен тұратын эскадрилья тағайындалды. Тамыз айында блокадалық эскадрильяның басқаруы өте тәжірибелі теңіз командирі коммодор Сэр Сэмюэл Худқа берілді. Жабдықтар мен күшейтуді тасымалдау үшін "Солей" кемесі жеті кемемен жабдықталды: 40 зеңбірекке есептелген төрт үлкен, заманауи фрегат, бірақ іс жүзінде 44-46 зеңбіректі тасыған, 36 зеңбіректік кішірек және ескі фрегат және әрқайсысы 16 зеңбіректік екі кішкентай корвет. Кемелердің барлығы ауыр жүкпен толы болды, әрқайсысында 650-ге жуық адам болды, бірақ олардың өлшемі мен жылдамдығы оларға өздерінен кішірек кемелерді жеңуге және үлкендерінен қашуға мүмкіндік береді деп үміттенді. Худтың алғашқы реакциясы желкендер француздық кемелер эскадрильясына тиесілі болуы керек деген болды және кемелеріне шайқасқа дайындалу үшін желі құруға бұйрық берді. Алайда, сигнал көтерілген кезде, "Монарх" бақылаушылары бейтаныс кемелердің фрегаттар екенін анықтады және Худ бұрынғы бұйрықтарын қайтарып алып, конвойді жоюға сенімді болғандықтан, жалпы қууға бұйрық берді. "Солей" өзінің байқалғанын білгенде, британдық эскадрильядан қашықтықты арттыру үшін кемелеріне оңтүстік-батысқа қарай мүмкіндігінше жылдам жүзуге бұйрық берді. Алайда, оның конвойының барлығы ауыр жүкпен толы болғандықтан, олар әдеттегіден баяу болды, ал қатты толқын мен күшті жел желісінің үлкен кемелеріне қолайлы болды. Өзінің қарсаңындағы британдық күшті сезіне отырып, "Солей" кемелерін бөліп жіберді, "Тетисті" және корветтер "Линксті" және "Сильфті" оңтүстікке, ал "Инфатигаблды" солтүстікке жіберді. Бұл ұрысты бөлудің қажетті әсерін беруде шектеулі сәттілікке жетті, капитан Уильям Лукин британдық желісінен шығып, "Инфатигаблды" қуып жетеді, ал баяу кеме үш оңтүстікке бағытталған кемеден кейін жіберілді, бірақ Корольдік теңіз күштері эскадрильясының негізгі бөлігі өз бағытында қалды. Бірнеше минуттан кейін "Монарх" "Армидамен" және "Минервпен" қатысты, бірақ капитан Ли өзін нашар жағдайда тапты: қуғын кезінде кемесіне қолайлы болған қатты толқын судың кіруінен сақтану үшін төменгі зеңбіректерді ашуға кедергі келтірді. Оңтүстікке қарай "Виндзор қамалы" француз кемелерінен кішірек кемелерді ұстау үшін тым баяу болды, олар екінші деңгейден оңай өтіп, қашып кетті. Барлық төрт фрегат үлкен, жаңа кемелер болды және олар бірден Корольдік теңіз күштерінде қызмет ету үшін сатып алынды, "Глоир" және "Армида" өз аттарын сақтап қалды, ал "Инфатигабл" HMS "Имморталите" деп аталды, ал "Минерв" HMS "Алсесте" аталды. Худ пен оның адамдары сол кезде мақталып, кейіннен тарихи назар француздық экипаждардың басым күшке қарсы ұзаққа созылған ерлігіне ауды. Уильям Джеймс 1827 жылы француз кемелерінің "батыл мінез-құлқы" туралы жазды, ал Уильям Лэрд Клоуз 1900 жылы "француздардың осындай басым күшке көрсеткен қарсылығының әр түрлі жағынан сенімді болғанын" айтты. Оқиғадан кейін бірнеше күн өткен соң Худ контр-адмирал дәрежесіне көтеріліп, жылына 500 фунт стерлингтік зейнетақы алды, бірақ жарақатына қарамастан, ол қызметін жалғастырып, 1807 жылы Балтық теңізіндегі ресейлік кемелермен айтулы шайқасқа қатысты және кейіннен Пиреней соғысының басында испан жағалауында жұмыс істеді. Француздардың Батыс Үндістан колонияларын жабдықтауға жасаған әрекеттері келесі үш жыл бойына жалғасты, британдық блокадада жоғалған кемелер мен адамдардың көп шығынына әкелді. 1808 жылға қарай француз Кариб аймағындағы жағдай нашарлап, француздық конвойлер көбейді, 1808 жылдың соңы мен 1809 жылдың басында күшейту шараларында бес фрегат пен бір желілік кеме жоғалды. Әлсіреген колониялар британдық шабуылға қарсы тұра алмады, координацияланған шабуылдар 1809 жылдың қаңтарында Мартиниканың, ал бір жылдан кейін Гваделупаның, сондай-ақ Кайенна мен Санто-Домингоның британдық, испандық және португалдық күштеріне түсуіне әкелді.

The principal naval campaign of 1806 was fought in the Atlantic Ocean, following a raid by two large French battle squadrons on British trade routes, focused particularly on the Caribbean. The security of the French Caribbean was under severe threat during the wars, as the Royal Navy dominated the region and restricted French movements both between the islands and between the West Indies and France itself. This dominance was enforced by rigorous blockade, in which British ships attempted to ensure that no French military or commercial vessel was able to enter or leave French harbours both in Europe and in the French colonies. In the Caribbean, this strategy was designed to destroy the economies and morale of the French West Indian territories in preparation for attack by British expeditionary forces. To counter this strategy, the French government repeatedly sent convoys and individual warships to the French Caribbean islands with supplies of food, military equipment and reinforcements. These resupply efforts ranged from small individual corvettes to large battle squadrons and were under orders to avoid conflict wherever possible. Despite these orders, many were intercepted by British blockade forces, either in the Caribbean or off the French coast itself. The largest French resupply effort of the Napoleonic Wars was a squadron under Contre Admiral Corentin Urbain Leissègues, sent to Santo Domingo in December 1805 with troops and supplies. In conjunction with a second squadron under Vice Admiral Jean Baptiste Willaumez, this force was then ordered to raid British trade routes and disrupt the movement of British merchant shipping across the Atlantic. Unaware of the dispersal of Willaumez's squadron, the British naval authorities sought to block its return to Europe by stationing strong battle squadrons off the principal French Atlantic ports. One of their most important targets was the city of Rochefort, heavily fortified port in which a powerful French naval force was based, and a squadron of six Royal Navy ships of the line was assigned to watch it in case Willaumez attempted to return there. In August, command of the blockade squadron was awarded to Commodore Sir Samuel Hood, a highly experience naval commander. To carry the supplies and reinforcements, Soleil was provided with seven ships: Four large modern frigates rated at 40 guns but actually carrying 44–46, a smaller and older frigate of 36 guns and two small corvettes of 16 guns each. All of the ships were heavily laden, each carrying as many as 650 men, but it was hoped that their size and speed would allow them to defeat anything smaller than they were and to escape anything larger. Hood's immediate reaction was that the sails must belong to a squadron of French ships of the line, and ordered his ships to form a line of battle in anticipation. Even as the signal was raised however, lookouts on Monarch identified the strangers as frigates and Hood abandoned his previous orders and raised a new signal ordering a general chase, confident that his ships could destroy the convoy even without the power and defensive capability of a line of battle. As soon as Soleil realised that he had been spotted he gave orders for his ships to sail to the southwest as fast as possible, hoping to outdistance the British squadron. However his convoy were all heavily laden and were therefore slower than they would normally be, while the heavy swell and strong winds favoured the large ships of the line. Recognising that he was facing an overwhelming British force, Soleil split his ships, sending Thétis and the corvettes Lynx and Sylphe southwards and Infatigable to the north. This had limited success in achieving the desired effect of dividing the pursuit, with Captain William Lukin taking out of the British line in pursuit of Infatigable while the slow was sent after the three south bound ships, but the main body of the Royal Navy squadron remained on course. Within minutes Monarch was heavily engaged with Armide and Minerve but Captain Lee found himself at a disadvantage: the heavy swell that had suited his ship during the chase also prevented him from opening his lower gunports in case of flooding. To the south, Windsor Castle had proven far too slow to catch the smaller French ships, which had easily outrun the second rate and escaped. All four of the captured frigates were large new vessels that were immediately purchased for service in the Royal Navy, Gloire and Armide retaining their names while Infatigable became HMS Immortalite and Minerve became HMS Alceste. Although Hood and his men were commended at the time, subsequent historical focus has been on the bravery of the inexperienced French crews in resisting an attack by an overwhelming force for so long. William James wrote in 1827 of the "gallant conduct on the part of the French ships" and William Laird Clowes, writing in 1900 stated that "The resistance offered by the French to a force so superior was in every way credible". Within days of the action Hood had been promoted to rear admiral and awarded a pension of £500 a year, but despite his wound he continued in service, fighting a notable action with Russian ships in the Baltic Sea in 1807 and later operating off the Spanish coast in the early Peninsular War. French efforts to resupply their West Indian colonies continued throughout the next three years, costing a heavy toll of men and ships lost to the British blockade. By 1808, the situation in the French Caribbean had become desperate and the French increased their supply convoys, losing five frigates and a ship of the line in failed reinforcement efforts during late 1808 and early 1809. The weakened colonies were unable to resist British attack, and co ordinated invasions forced the surrender of first Martinique in January 1809 and Guadeloupe a year later, Cayenne and Santo Domingo also falling to British, Spanish and Portuguese forces.

Жарыс реті

Комодор Худтың эскадрильясы Кеме Сынып Қару Әскери-теңіз күші Командирі Зардаптар туралы жазбалар Қайтыс болғандар Жарақат алғандар Барлығы Үшінші сынып 74 Капитан Ричард Ли 6 18 24 Жабдықтау мен мачталарға ауыр зақым келтірілді. Үшінші сынып 74 Коммодор сэр Сэмюэл Худ 3 4 7 Жабдықтау мен мачталарға ауыр зақым келтірілді. Үшінші сынып 74 Капитан Уильям Лукин 0 0 0 Жабдықтау мен корпусқа жеңіл зақым келтірілді. Екінші сынып 98 Капитан Чарльз Бойлс 0 0 0 Шайқаста қатыспады. Үшінші сынып 74 Капитан Ричард Кинг 0 0 0 Шабыста қатыспады. Үшінші сынып 74 Капитан сэр Джон Гор 0 0 0 Шабыста қатыспады. Бриг 16 Командир Джон Оре Масфилд 0 0 0 Шабыста қатыспады. Қайтыс болғандар: 9 адам, жарақат алғандар: 29 адам, барлығы: 38 адам. name=notea
Комодор Соллейдің эскадрильясы, бірақ барлық басқа деректерде Тетис капитан Жак Пинсумның басқаруында деп көрсетілген. Бесінші сынып 36 Капитан Жак Пинсум Белгісіз Шабыста қатыспады. Линкс Корветі 16 Лейтенант Фаргенель Белгісіз Шабыста қатыспады. Сильф Корветі 16 Белгісіз Шабыста қатыспады. Барлық зардап шеккендер: белгісіз, бірақ ауыр деп есептеледі.