Кіріспе

1999 жылы Роберт Стиннетттің "Алаяқтық күні: Ф.Д.Р. мен Перл-Харбор туралы шындық" атты кітабы жарық көрді. Кітапта Франклин Рузвельт пен оның әкімшілігінің Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауына қасақана себепкер болғаны және АҚШ-ты Екінші дүниежүзілік соғысқа тартуға жол бергені туралы айтылады. Стиннетт шабуылдаушы флоттың радио және барлау арқылы анықталғанын, бірақ бұл ақпарат сол кездегі Тынық мұхиты флотының қолбасшысы адмирал Хасбэнд Э. Киммельден қасақана жасырылғанын мәлімдейді. Алғаш рет 1999 жылдың желтоқсанында жарық көрген кітап The New York Times газетінде жан-жақты талданды және алдын ала білім теориясын қолдаушылар жиі сілтеме жасайды. Дегенмен, сол кезеңнің тарихшылары көбінесе оның тұжырымын қабылдамайды, бірнеше маңызды қателіктерге және сенімсіз дереккөздерге сүйенуін атап көрсетеді. Кітапта Тынық мұхитындағы жағдай талқыланып, жапондық қауіпке қарсы бағытталған сегіз іс-қимылдың тізімімен аяқталады. Стиннетт бұл іс-қимылдарды "провокация" деп сипаттайды және МакКоллумның F тармағына ("Қазіргі уақытта Тынық мұхитындағы АҚШ флотының негізгі күшін Гавай аралдарының маңында ұстау") жапондықтарды шабуыл жасауға итермелеу мақсатында болғанына сенім білдіреді. Стиннетт, жалпы мақсаттың Рузвельтке Ұлыбританияны қолдап, Германиямен қақтығысқа түсуге мүмкіндік беретін соғыс актісін тудыру болғанын айтады. Уолтер Шорт пен Киммельге жапондықтарға қарсы қорғаныс позициясын сақтауға бұйырық берілді. Стиннетт оларға барлау мәліметтерінің қасақана жасырылғанын, осылайша тиімді қорғану мүмкіндігінен айырылғанын мәлімдейді. Ол сондай-ақ, Гавайиге жақындаған флоттың радио байланысы ұсталып, оның қозғалысын бақылауға мүмкіндік бергенін, бірақ қорғаушылардың дайынсыз болуын қамтамасыз ету үшін ақпарат жасырылғанын айтады. Стиннетт, барлық іс-әрекеттер Ақ үйден, Рузвельттің білімімен және оның тапсырысымен жүзеге асырылғанын мәлімдейді.

Қабылдау

Стиннеттің көптеген мәлімдемелерінің негізсіз екеніне қарамастан, сыншылар оның мәлімдемелерін жалпы алғанда жоққа шығарды. Salon журналының мақаласында ЦРУ тарихшысы Дональд Стьюридің сөздері келтірілген: «Стиннет бұл теорияны негізінен ойлап шығарды. Оның дереккөздерін тексеруге мүмкіндік алғандар да оның әдістемесін бірауыздан айыптайды. Негізінде, автор өзінің дереккөздерін жасады; егер ол дереккөзді жасамаса, онда ол дереккөздің не айтқаны туралы өтірік айтады. Сонымен қатар, МакКоллумның жеке куәлігі де бұл жайтты жоққа шығарады. Филипп Зеликоу Foreign Affairs журналында жазған хатында Стиннеттің сол кезде жапондық әскери-теңіз кодын оқылып жатқанын (JN 25 коды шабуылдан аз уақыт бұрын өзгертілді және 1942 жылдың мамырына дейін қайта шифрланбады) деген пікіріне қарсылық білдірді. Джон Толанд өзінің 1986 жылғы кітабында «Теңізші Z» деп атаған. Ог Толандтың келтіргенін жоққа шығарады. 1995 жылы Пентагонның шабуыл туралы зерттеуіне жазған жазбаларында Фредерик Борх пен Дэниел Мартинес, USS Arizona Memorial бас тарихшысы, бұл мәлімдемелермен де келіспейді және оның мәлімдемелерін «толық жалған» деп атайды. Стиннеттің «ұстап алулар» туралы мәлімдемесін жапондық куәлік теріске шығарады, олар ешқандай да болмағанын және тіпті жедел топтағы кемелердегі радиолардан хабар таратушы кілттер алынып тасталғанын анық айтады. (Стиннеттің «төмен қуатты радио» қажеттілігі туралы мәлімдемесі радио үндеусіздік, жалау немесе мигаторды пайдалану кезінде стандартты флоттық тәжірибені елемеді.) Оның үстіне, оның «ұстап алулары» оның мәлімдемесінің керісінше бағытты табуға жатпайды, ал оның құжатында бұл жоқ подшипниктердің сызбасы көрсетілгені туралы ештеңе жоқ. «Егер бұл кең көлемді және үлкен заговор болса», онда оның мүшелері жүздеген адамнан құралған болуы керек. Олардың арасында 7 желтоқсан күні таңертең әуежайға ұшып келе жатқан ұшақтың радарлық байланысы туралы хабарланған және операторларға оны ұмытып кетуді айтқан лейтенант Кермит Тайлер де бар. Осылайша үш сағаттан астам ескертуді жоғалтамыз. Оның үстіне, ол 26 қарашада шығарылғаннан кейін «бірде-бір» Кидо Бутайдан шыққан жоқ. Дэвид Кан бұл кітапқа «негізгі фактілік қателіктер» және «басқаша түсініксіз түсіндірмелер» бар екенін және «әдеттегідей шалаң кітап» екенін айтты. Мысалы, Стиннеттің жапондық кодты дөңгелектерге қатысты түсініктемесі, ол жоқ, және 15 5 41 деп жазылған күнді 1941 жылдың 5 желтоқсаны деп қате оқыды. Стиннетт сонымен қатар Жапонияны басқа мемлекетке қарсы соғыс актісіне итермелеу Осістік үшжақты келісімнің өзара көмек көрсету ережесін іске қосады деп қате сенді. Тарихшы Гордон Пранж бұдан бұрынғы еңбегінде АҚШ пен Жапония арасындағы соғыс Рузвельттің Германияға қарсы күресте Ұлыбританияға көмектесуге деген қалауына және премьер-министр Черчилльдің «басқа соғыс» болмай қалуына қайшы келетінін атап өтті. Перл-Харбор шабуылға қатысты ең жетекші маманы Пранж, сөз байласу теориясын «абсурд» деп сипаттады. Британдық тарихшы Джон Киган Стиннеттің сөз байласу туралы айыптаулары «логикаға қарсы шығады» деп жазады және Рузвельт АҚШ армиясының бастығы Джордж Маршалл мен АҚШ әскери-теңіз флотының бастығы Гарольд Старкты сөз байласуға қалай әкелгенін көрсете алмады. Британдық тағы бір тарихшы Рональд Левин Стиннеттің теориясын «аққу құсы» деп атайды. Әскери барлау тарихшысы Роберта Вулштеттер Стиннетттің Германияға қарсы соғыс бастау үшін катализатор ретінде қызмет ететін оқиғаға деген ФДР-дің тілегін, сондай-ақ мұндай оқиғаның Жапониямен соғысқа әкелетінін алдын ала білгенін біріктіргенін жазды. Президент тарихшысы Джозеф Э. Персико Пёрл-Харбор шабуылдан бір түн бұрын Ф.Д.Р. Жапония императорына бейбітшілік туралы үндеу жасағанын анықтады, бұл тарихшы Герви Хоглер Жапониямен соғыс жасағысы келген адамның әрекеті бола алмайды деді.