Кіріспе

Мите түрі

Varroa jacobsoni – Азия бал араларын (Apis cerana) паразиттік ететін мите түрі. Алдыңғы, көп зиян келтіретін Varroa destructor бұрын V. jacobsoni деген атпен белгіленген, бірақ екі түрді митохондриялық ДНК-дағы цитохром оксидаза I генінің ДНК тізбегі бойынша ажыратуға болады.

Биогеографиялық

Соңғы зерттеулерге дейін V. jacobsoni біртектес деп есептелді; алайда, қазіргі зерттеулер генетикалық маркерлерді пайдалану арқылы популяциялар арасындағы генетикалық әртүрлілікті анықтады. Бұл жағдай V. jacobsoni-дің Америкаға бірнеше рет әкелінген деген сенімге алып келді. А. cerana (шығыс) және А. mellifera (батыс) арасындағы иегер ауысуы V. jacobsoni-дің патологиялық таралуын кеңейтетін басты фактор болып табылады. V. jacobsoni Австралия және Орталық Африканы қоспағанда, бүкіл әлемге тараған.

Эволюция

Кем дегенде 30 құрттар тұқымы аралармен бірге тіршілік етуге бейімделген. Көптеген ара ұяларымен байланысты құрт түрлері сапрофаг немесе клептофаг болып табылады. Сапрофаг құрттар ұядағы қалдықтарды, әсіресе саңырауқұлақ өскен бөліктерді жейді. Клептофаг құрттар аралар жинаған тозаң мен басқа да қоректік заттарды жейді. Паразиттік тіршілікке көшкен аз ғана түрлердің, жыртқыш құрттардан пайда болғандығы байқалады. Лаэлапидтер тұқымдасы 12 туысты қамтиды, олар тіссіз араларды (Meliponinae) жейді. Осылайша, бал араларының (Apinae) жұмыртқа паразиттері (Varroidae) Лаэлапидтерден пайда болған болып есептеледі.

Өмірлік цикл

А. cerana-дағы V. jacobsoni тіршілік циклі пісіп жетілген жұптасқан аналықтың бал арасының дернәсіл жасушасына кіруімен басталады. Жасуша қақпақталғаннан кейін, ересек аналық талпан дернәсілдің тамағының жанындағы жасушаның түбінде бес күн жасырынып тұрады. Шамамен бес сағаттан соң, талпан тамақтан босап, қожайынның гемолимфасымен қоректене бастайды. 60 сағат өткен соң, ересек аналық талпан жасуша қабырғасына алғашқы жұмыртқасын салады. Ұрықтанбаған жұмыртқалардан еркек ұрпақтар туады, олар аналық ұрпақтармен жұптаса алады. Содан кейін жұптасқан аналық, арамен бірге жасушадан шығады. Талпандар қоршаған ортаға шыққаннан кейін, тығыз байланыс арқылы басқа араларға таралады. Ересек аналық талпандар бал арасының гемолимфасын сегменттер аралық мембрана арқылы сорып алады. Осылайша цикл аяқталады.

Акарицидтерге химиялық төзімділік

Акарицидтер – Акари тобының мүшелерін, оның ішінде кенелер мен қоңыздарды өлтіретін пестицидтер. Акарицидтер бір кезде бал араларында V. jacobsoni таралмасын реттеудің тиімді тәсілі болды, бірақ акарицидтерге төзімді штаммдардағы қалдықтардың жиналуы бал араларындағы кенелермен күресудің тиімділігін азайтты. Қолданылатын акарицидтердің қатарында акринатрин, амитраз, бромпропилат, хлордимеформ, кумафос, флуметрин және флувалинат бар. Флувалинат – ең тиімді акарицид.