Араның балауызы: құрамы, қасиеттері және қолданылуы

Кіріспе

Апис туысына жататын бал аралары өндіретін табиғи балауыз.

Ара шамы (сонымен қатар cera alba деп те аталады) – Апис туысына жататын бал аралары өндіретін табиғи балауыз. Шамы жұмысшы аралардың ішкі денесіндегі сегіз безден қабықшалар түрінде бөлінеді, олар оны ұяда немесе оның маңында тастап кетеді. Ұядағы аралар оны жинап, бал сақтауға және личинкалар мен қуыршақтарды қорғау үшін ұяшықтар жасауға пайдаланады. Химиялық құрамында ара шамы негізінен май қышқылдарының эфирлерінен және түрлі ұзын тізбекті спирттерден тұрады. Ара шамы ежелгі заманнан бері алғашқы пластик ретінде, майлау және су өткізбейтін зат ретінде, металдар мен шыныны құю кезінде, ағаш пен былғарыны жылтырату үшін, шам жасауға, косметика құрамына және энкаустикалық сурет салудағы көркемдік құрал ретінде қолданылып келеді. Ара шамы жеуге жарамды, өсімдік шамына ұқсас аз зиянды, және көптеген елдерде, соның ішінде Еуропалық Одақта тағамдық өнім ретінде Е901 кодымен мақұлданған. Дегенмен, адамның ас қорыту жүйесінде ыдырамайтындықтан, оның қоректік құндылығы жоқ. Бұл бездердің мөлшері жұмысшы араның жасына байланысты, және көптеген ұшулардан кейін олар біртіндеп тоқырап қалады. Жаңа шамы бастапқыда мөлдір және түссіз болады, шайналғаннан кейін мөлдірлігін жояды, ал ұядағы аралардың тозаңымен ластануынан және тозаң майлары мен прополис қосылуынан сары немесе қоңыр түске айналады. Шамы қабықшаларының мөлшері шамамен және қалыңдығы , ал 1 грамм шамы жасау үшін шамамен 1100 қабықша қажет. Жұмысшы аралар ара шамын ұяшықтар салу үшін пайдаланады. "Ара шамының өндірісі, жинау, өңдеу және өнімдері" кітабында, балды сақтау үшін ара шамының жеткілікті екендігі айтылған. Тағы бір зерттеуде, шамамен шамы балды сақтай алатыны анықталды. Балдың қанттары ара бездеріндегі май клеткаларында ара шамына айналады. Аралардың шамы өндіру үшін жұмсайтын бал мөлшері нақты анықталмаған, бірақ Уиткомбтың 1946 жылғы тәжірибесіне сәйкес, балдан шамамен шамы алынады. Табиғи ара шамы суық болғанда сынғыш, ал сынықтары құрғақ және ұсақ бөлшекті болады. Бөлме температурасында (шамамен 20°C) ол жабысқақ, ал адам денесінің температурасында (37°C) одан да жұмсарады.

Beeswax (also known as cera alba) is a natural wax produced by honey bees of the genus Apis. The wax is formed into scales by eight wax producing glands in the abdominal segments of worker bees, which discard it in or at the hive. The hive workers collect and use it to form cells for honey storage and larval and pupal protection within the beehive. Chemically, beeswax consists mainly of esters of fatty acids and various long chain alcohols. Beeswax has been used since prehistory as the first plastic, as a lubricant and waterproofing agent, in lost wax casting of metals and glass, as a polish for wood and leather, for making candles, as an ingredient in cosmetics and as an artistic medium in encaustic painting. Beeswax is edible, having similarly negligible toxicity to plant waxes, and is approved for food use in most countries and in the European Union under the E number E901. However, due to its inability to be broken down by the human digestive system, it has insignificant nutritional value. The sizes of these wax glands depend on the age of the worker, and after many daily flights, these glands gradually begin to atrophy. The new wax is initially glass clear and colorless, becoming opaque after chewing and being contaminated with pollen by the hive worker bees, becoming progressively yellower or browner by incorporation of pollen oils and propolis. The wax scales are about across and thick, and about 1100 are needed to make a gram of wax. Worker bees use the beeswax to build honeycomb cells. For the wax making bees to secrete wax, the ambient temperature in the hive must be
The book Beeswax Production, Harvesting, Processing and Products suggests of beeswax is sufficient to store of honey. Another study estimated that of wax can store of honey. Sugars from honey are metabolized into beeswax in wax gland associated fat cells. The amount of honey used by bees to produce wax has not been accurately determined, but according to Whitcomb's 1946 experiment, of honey yields of wax. When natural beeswax is cold, it is brittle, and its fracture is dry and granular. At room temperature (conventionally taken as about 20 °C (68 °F)), it is tenacious and it softens further at human body temperature (37 °C (99 °F)).

Химиялық құрамы

Бал шашының шамамен химиялық формуласы C15H31COOC30H61 болып табылады. Оның негізгі құрамында ұзын тізбекті (30–32 көміртегі) алифалық спирттердің пальмитат, пальмитолеат және олеат эфирлері бар, ал екі негізгі құрамдас бөлігі – триаконтанил пальмитат CH3(CH2)29O CO (CH2)14CH3 және церотик қышқылы CH3(CH2)24COOH арақатынасы 6:1-ге тең. Бал шашын әдетте еуропалық және шығыс типтеріне жіктеуге болады. Еуропалық бал шашының сабындылану саны төмен (3–5), ал шығыс типтерінде жоғары (8–9). Анализдік сипаттаманы жоғары температуралы газ хроматографиясы арқылы жүргізуге болады.

Бал ағаш шамының бұрмалануы

Бал ара шамы нарықта көптеген жеткізушілердің болуына байланысты қиындықтарға тап болады, сондықтан нағыз бал ара шамын, жалғандан ажырату қиын. Лас бал ара шамы көбінесе парафин және басқа да зиянды қоспаларды қамтиды, бұл денсаулыққа қауіпті және таза бал ара шамының хош иісті бал дәмінен айырылады. Жалған бал ара шамы, әдетте, домалақ пішінде болады, тегіс, жабысқақ және майлы сезіледі, бұл қосылған парафин екенін көрсетеді. Жалған бал ара шамын анықтау үшін тұтынушыларға түсіне, иісіне, сезіміне және текстурасына назар аудару ұсынылады. Бал өндірушілерден табиғи жолмен алынған нағыз бал ара шамы әртүрлі түстерде, күшті бал хош иісімен және қатты, бірақ иілгіш болып келеді.