Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бал арасын өсіретін адам
Person who keeps honey bees
Ара шаруашысы – бал арасын өсіретін адам, бұл кәсіп ара шаруашылығы деп аталады. Ара шаруашылары бал өсіруші, апиарист немесе сирек кездесетін апикультуристтер деп те аталады (екісі де латын тілінен алынған "apis" – ара сөзінен; қараңыз: аралық). Ара шаруашысы – бал арасын ара ұяларында, қораптарда немесе басқа да ыдыстарда өсіретін адамды білдіреді. Ара шаруашысы осы жандарды бақыламайды. Ара шаруашысына ұялар мен оларға қатысты жабдықтар тиесілі. Аралар өздеріне қалауынша жем іздеуге немесе ұшып кетуге (шоғырлануға) болады. Аралар көбінесе таза, қараңғы және қорғалған ара ұясына қайта оралады.
A beekeeper is a person who keeps honey bees, a profession known as beekeeping. Beekeepers are also called honey farmers, apiarists, or less commonly, apiculturists (both from the Latin apis, bee; cf. apiary). The term beekeeper refers to a person who keeps honey bees in beehives, boxes, or other receptacles. The beekeeper does not control the creatures. The beekeeper owns the hives or boxes and associated equipment. The bees are free to forage or leave (swarm) as they desire. Bees usually return to the beekeeper's hive as the hive presents a clean, dark, sheltered home.
Бал араларының құны
Бал аралары бал, бал шабы, тозаң, прополис және патшалық желе сияқты тауарлар өндіреді. Кейбір ара өсірушілер басқа шаруаларға сату үшін, сондай-ақ ғылыми қызығушылықты қанағаттандыру мақсатында патшайымдар мен басқа да араларды өсіреді. Ара өсірушілер бал араларын жеміс-жидек және көкөніс өсірушілерге тозаңдау қызметтерін ұсыну үшін де пайдаланады. Көптеген адамдар ара өсіруді хобби ретінде ұстайды. Ал басқалары оны қосымша табыс көзі ретінде немесе коммерциялық кәсіп ретінде айналысады. Бұл факторлар ара өсірушінің ұстап тұрған ара ұяларының санына әсер етеді.
Honey bees produce commodities such as honey, beeswax, pollen, propolis, and royal jelly. Some beekeepers also raise queens and other bees to sell to other farmers, and to satisfy scientific curiosity. Beekeepers also use honeybees to provide pollination services to fruit and vegetable growers. Many people keep bees as a hobby. Others do it for income either as a sideline to other work or as a commercial operator. These factors affect the number of colonies maintained by the beekeeper.
Тауар
Бал арасын өсірушілер сату үшін тауарлар (шаруашылық өнімдер) өндіре алады. Бал – бал арасын өсірушілер сататын ең құнды тауар. Бал өндірушілер балдың мол нектарга ие аймақтарда ара ұяларының максималды күшін сақтап қалуға тырысады. Олар сұйық бал және кейде бал ұяларын өндіріп сатады. Бал арасын өсірушілер өз тауарларын бөлшек сауда арқылы, өзі сатушы ретінде немесе коммерциялық қаптаушылар мен дистрибьюторлар арқылы сата алады. Балауыз, тозаң, маткалық сүт және прополис те маңызды кіріс көзі болуы мүмкін. Мысалы, Тайвань бал арасын өсірушілері патшалық сүттің көп тонналарын экспорттайды, ол патшалық араға берілетін жоғары құнды тағамдық қосымша. Көбінесе заманауи бал арасын өсірушілер балауыз өндіру үшін ғана бал арасын ұстамайды. Балауыз балмен бірге жиналады және сату үшін тазартылады.
Beekeepers may produce commodities (farm products) for sale. Honey is the most valuable commodity sold by beekeepers. Honey producer beekeepers try to maintain maximum strength colonies of bees in areas with dense nectar sources. They produce and sell liquified honey and sometimes honeycombs. Beekeepers may sell their commodities retail, as self brokers, or through commercial packers and distributors. Beeswax, pollen, royal jelly, and propolis may also be significant revenue generators. Taiwanese beekeepers, for example, export tonnes of royal jelly, the high nutrition food supplement fed to queen honeybees. Modern beekeepers seldom keep honeybees exclusively for beeswax production. Beeswax is harvested along with honey and rectified for sale.
Аңтану
Кейбір ара бағушылар басқа фермерлерге тозаңдау қызметін көрсетеді. Мұндай ара шаруашылықтарында сатуға арналған бал өндірілмеуі мүмкін. Тозаңдаумен айналысатын ара бағушылар жеміс-жидек пен көкөністердің максималды өнім беруі үшін жеткілікті тозаңдаушы жәндіктер болуын қамтамасыз ету мақсатында түнде көптеген бал арасы ұяларын жылжытады. 2016 жылы АҚШ-тағы тозаңдау қызметтеріне жұмсалған шығындардың 86%-ы бадамға тиесілі болды. Бадам, алма, шие, көкжиек, қарбыз, қабақ сияқты дақылдарға күшті ара ошақтарын жеткізіп, оларды күтіп бағу үшін бұл ара бағушыларға әдетте ақшалай сыйақы төленеді.
Some beekeepers provide a pollination service to other farmers. These beekeepers might not produce any honey for sale. Pollination beekeepers move vast quantities of honey bee hives at night so fruits and vegetables have enough pollinating insects available for maximum levels of production. In 2016, almonds accounted for 86% of all U. S. expenditures on pollination services. For the service of maintaining strong colonies of bees and moving them into crops such as almonds, apples, cherries, blueberries, melons, and squash, these beekeepers are usually paid a cash fee.
Қыздар тұқымдасы
Артқы арық шаруашылығымен айналысатын мамандар – басқа арық шаруашылықтары үшін ана арықтарды өсірушілер. Олар жоғары сапалы тұқымдық қасиеттерімен ерекшеленетін таңдаулы ана арықтарды ұстайды және көбінесе араларын ерте көктем болатын аймақтарда өсіреді. Бұл арық шаруашылықтары жаңа кәсіп бастауға немесе шаруашылықтарын кеңейтуге ниеттенген арық шаруашыларына (бал өндірушілер, тозаңдаушылар немесе хобби деңгейінде айналысатындарға) қосымша аралармен көмектесе алады. Ана арық өсірушілер көптеген ана арықтарды жылдам және тиімді өндіру үшін Jenter жиынтығын пайдаланады.
Queen breeders are specialist beekeepers who raise queen bees for other beekeepers. The breeders maintain select stock with superior qualities and tend to raise their bees in geographic regions with early springs. These beekeepers may also provide extra bees to beekeepers (honey producers, pollinators, or hobby beekeepers) who want to start new operations or expand their farms. Queen breeders use Jenter kits in order to produce large numbers of queen bees quickly and efficiently.
Әуесқой ара шаруашылығы
Көптеген ара шаруашылары хобби деңгейінде айналысады. Бұл адамдар көбінесе бірнеше ғана ара ұясын ұстайды немесе жұмыс істейді. Олардың басты қызығушылығы – экология және табиғатты зерттеу ғылымдары. Бал – осы хоббидің қосымша өнімі. Шағын ара шаруашылығын құру үшін айтарлықтай қаржы жұмсау қажет, сондай-ақ аралармен және бал өндіру жабдықтарымен жұмыс істеуге ондаған сағат уақыт кетіп, көбінесе пайда табу қиын. Еуропадан тыс аймақтарда органикалық ара өнімдерінің жетіспеуі жеке өндірілген балға сұранысты арттырғандықтан, хобби-ара шаруашылығы көбінесе тиімді емес. Ара шаруашылығы хобби немесе мансап ретінде өз ара ұяларын ұстауға қызығушылық танытқан адамдар үшін арналған қызмет. Ара шаруашылары бал, бал ұясы және балауыз сату арқылы табыс табады. Балға сұраныс жоғары; (KBC News hour) мәліметінше, балдың құны мұнайдан да асып түседі. Жалпы алғанда, ара шаруашылығы адамдарға қосымша табыс табуға мүмкіндік береді, сонымен қатар тиімді тозаңдану арқылы қоршаған ортаға да пайда келтіреді. Дегенмен, ара шаруашылығын бастау үшін белгілі бір шығындар бар. Бастапқы инвестициялар қымбат, өйткені көбінесе алғашқы жылдың табысы бастапқы инвестицияны жабу үшін қолданылады. Пайданы екінші немесе үшінші жылдан кейін күтуге болады. Егер адамдар өз бақшасында ара ұясын ұстауға ниеттенсе, олар осы іс-әрекеттің заңдық жағын да ескеруі керек, себебі әртүрлі қалаларда ара ұяларын пайдалануға қатысты заңдар әртүрлі болады.
Most beekeepers are hobby beekeepers. These people typically work or own only a few hives. Their main attraction is an interest in ecology and natural science. Honey is a by product of this hobby. As it typically requires a significant investment to establish a small apiary and dozens of hours of work with hives and honey equipment, hobby beekeeping is seldom profitable outside of Europe, where the lack of organic bee products sometimes causes buoyant demand for privately produced honey. Beekeeping as a hobby/career is an activity for people who are interested in having their own beehives. Beekeepers create profit by selling honey, honeycomb, and wax. Honey is high in demand; according to the (KBC News hour) honey is worth more than oil. Overall, beekeeping has potential to create not only a way for people to make extra money, but it also benefits the environment due to providing efficient cross pollination. However, there is a cost for starting a beekeeping business. Initial investments are expensive, as typically the first year's profits are used to pay off the initial investment. Profit should be expected only after the second or third year. People who seem interested in having beehives in their backyard must also consider the legal aspect of the practice, as different cities have different laws regarding the use of beehives.
Қосалқы жұмыс істейтін ара шаруашылығы
Қосалқы арашылар ара ұстау арқылы табыс табуға тырысады, бірақ негізгі табыс көзі басқаша болады. Олар жылына 10–20 тоннаға дейін бал өндіретін, құны ондаған мың АҚШ долларына жететін 300-ге дейін ара ұясын ұстай алады.
A sideline beekeeper attempts to make a profit keeping bees, but relies on another source of income. Sideliners may operate up to 300 colonies of bees, producing 10–20 metric tons of honey worth tens of thousands of US dollars each year.
Коммерциялық ара бағушылар
Коммерциялық ара бағушылар жүздеген немесе мыңдаған ара ұяларын басқарады. Ең ірілері 50 мыңға дейін ара ұясының иесі және операторы болып табылады, олар миллиондаған фунт бал өндіреді. Бірінші ірі коммерциялық ара шаруашылығын XIX ғасырдың басында 6600 ара ұясымен айналысқан украиналық Петр Прокопович жүргізді. Мұса Куинби АҚШ-тағы алғашқы коммерциялық ара шаруашылығында 1840 жылдары 1200 ара ұясымен айналысты. Кейін (1960-1970 жылдары) АҚШ-тың Айдахо штатындағы Джим Пауэрс 30 000 бал өндіретін ара ұясын құрды. Мексикалық Артуро Вульфрат пен Хуан Спек серіктестігімен жұмыс істейтін Миел Карлота 1920 жылдан 1960 жылға дейін кем дегенде 50 000 бал арасы ұясын басқарды. Бүгінде Оңтүстік Дакотадағы (АҚШ) Ади Бал Фермасы (80 000 ара ұясы) және Жаңа Зеландиядағы Комвита (30 000-нан астам ара ұясы) әлемдегі ең ірі ара шаруашылығы кәсіпорындарының қатарына кіреді. Әлемде коммерциялық ара бағушылар ара ұстаушылардың шамамен 5% құрайды, бірақ әлемдік бал өнімінің 60% өндіреді. Коммерциялық ара шаруашылығы өсіп келеді, әсіресе Солтүстік Америкадағы тозаңдау және Жаңа Зеландиядағы бал өндірісі (әсіресе Манука балы) сияқты жоғары құнға ие нарықтарда.
Commercial beekeepers control hundreds or thousands of colonies of bees. The most extensive own and operate up to 50,000 colonies of bees, and they produce millions of pounds of honey. The first major commercial beekeeper was Petro Prokopovych from Ukraine, operating 6600 colonies in the early 19th century. Moses Quinby was the first commercial beekeeper in the US, with 1200 colonies by the 1840s. Later (1960s 1970s), Jim Powers of Idaho, USA, had 30,000 honey producing hives. Miel Carlota operated by partners Arturo Wulfrath and Juan Speck of Mexico operated at least 50,000 hives of honey bees from 1920 to 1960. Today, Adee Honey Farm in South Dakota, USA, (80,000 colonies) and Comvita in New Zealand (30,000+ colonies) are among the world's largest beekeeping enterprises. Worldwide, commercial beekeepers number about 5% of the individuals with bees but produce about 60% of the world's honey crop. Commercial beekeeping is on the rise, especially in high value markets such as pollination in North America and honey production (especially Mānuka honey) in New Zealand.