Тубод: Тарихы мен мадениеті

Кіріспе

Солтүстік Суригао провинциясының, Филиппиннің муниципалитеті

Тубод, ресми түрде Тубод муниципалитеті (Суригаоно: Lungsod nan Tubod), Филиппиннің Солтүстік Суригао провинциясындағы 5-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша, халқы 15 043 адамды құрайды.

Тарих

Тубод – бұл мамануа тайпасының, жергілікті тұрғындарының, табиғи, жасыл орман. Тайпа көшпелі болып, Тубодтың шет аймақтарынан саяхаттап, өзен жағасында тұратын. «Маманва» сөзі «адам» дегенді, ал «бануа» сөзі «орман» дегенді білдіреді. Демек, маманва – «орманда өмір сүретін адам». Тайпа әлі де Тубодтың шет аймақтарында, әсіресе Кавилан және Моторпул ауылдарында қоныстанған. Олар туборандықтар үшін үй салуда және муниципалитеттің дамуында маңызды рөл атқарады. Аугустин Мендес – Тубодтың негізін қалаушы батыры және орманды ашқан алғашқы христиан қоныс аударушысы ретінде танылған. Бохол провинциясының Убай қаласынан келген ол Тубодты дамыта бастады және қаланы Суригао-дель-Норте картасына енгізді. Ол сондай-ақ алғашқы Cabeza de Barangay-ті ұйымдастырды, ол алғашқы Sitio-ны құрды. Бастапқы Туборанон Cabeza de Barangay құрылтайшы мүшелері: Аугустин Мендес, Донато Пакатанг, Флоренсио Галленеро, Габриэль Сумания, Исаия Каламба, Марциано Дапар, Галанида, Базиль, Лумаяг және Барро. Мендес Cabeza de Barangay тобын басқарды, ал жас Галанида олардың хатшысы болды. Қалғандары Кабеза кеңесінің мүшелері ретінде белгілі болды. Жаңа құрылған Sitio-ның атын беру үшін Мендес Карраскальдан, Суригао-дель-Сурдан дін қызметкерін шақырды, бірақ сол кездегі көлік құралы – каякпен Пласерге жету болғандықтан ол келе алмады, ал Пласерден Тубодқа – жылқымен, Тимамана ауылы арқылы сапар жасау қажет болды. Алайда, Тубодтың негізін қалаушы Аугустин Гано Мендес армандауын тоқтатқан жоқ. Ол Жабуангадағы (Агусан-дель-Норте) дін қызметкерінен көмек сұрады. Олар Тубод өзенімен Сабанға, Майнит көліне дейін Sitio-ға жетіп, Тубодтың құрылуын тойлады. Христиан қоныс аударушылары негіз қалау кезінде алғашқы христиандық мисса өткізудің маңызды екенін сенді. Осы күні жаңа Sitio-ның аты да белгіленді. Әулие Сандидад әкесі 3 сәуірде алғашқы миссаны өткізіп, жаңа Sitio-ны өз атымен «Sitio Union Sanidad» деп атады. Sitio Union Sanidad-та қиын жолдар мен бірнеше адам қоныстанған nipa үйлері болды. Оның дамуы Пласердегі Тимамана ауылынан басталды, онда Аугустин Мендес алғашқыда тұрып, күнделікті ауыл шаруашылығымен айналысты. Кейіннен ол отбасымен Тубодтың Побласион ауылына көшіп келді. Кейіннен, биліктің бұйрығымен, Sitio Union Sanidad Тимамана ауылынан тәуелсіз деп жарияланды және 1908 жылы Тубод ауылы деп аталды. Ауылды басқарған Аугустин Мендес оның бірінші басшысы және негізін қалаушысы (баррио лейтенанты) болды және жергілікті диалекттегі «туборан» сөзінен – «су көзі» деген мағынада «Тубод» деп атады. Тубод ауылының халқы шамамен 100 адамды құрады, олардың көпшілігі Бохол, Себу, Лейте, Камигуин және Суригаодан келген қоныс аударушылар еді. Оның негізгі әлеуметтік-ауылшаруашылық кіріс көздері – абака, кофе, күріш, сондай-ақ убе, камота және калибр сияқты тамырлы дақылдар. Ауылдың дамуымен қатар, ол копраның ірі көзіне айналды және көп ұзамай суармалы күріш шаруашылығын бастады. Тубод ауылы таулы жерлермен, төбелермен және әйгілі Манияо тауымен қоршалған, ол қалаға қарап тұр. Таулы аймақтардың болуы, алтын, күміс, мыс, хромат және темір сияқты табиғи кен орындары мен минералды ресурстар туборандықтар үшін бүгінгі күнге дейін құнды сыйлықтар. Мендес Тубод Рим-католик шіркеуіне жер учаскесін және әулие Петр мен Пауылдың екі (2) қатты ағаштан жасалған мүсіндерін сыйлады, олардың мерекесін жыл сайын 28-29 маусымда тойлайды. Тубодтың негізін қалаушы Аугустин Мендестің мұрасы муниципалитетке және Рим-католик шіркеуіне жасалған бірнеше сыйлықтарды қамтиды. Оның еңбегін мойындап, 1989 жылғы муниципалдық қаулыда Аугустин «Устинг» Мендес муниципалитетке қоныс аударуға итермелеген жерлердің бір бөлігінен жасалған бірнеше сыйлықтар үшін туборандық жергілікті батыр ретінде танылды. Саясатты да Мендес басқарды, Тубодты Тубодтың қалалық мұрағаттарында табылған тағайындалған және сайланған лауазымды тұлғалармен құрды. Бұрын Тубод Манит муниципалитетінің құрамында болған. Ол 1957 жылғы 18 қыркүйектегі № 269 жарлық бойынша құрылған.

Tubod was a virgin forest where native inhabitants, the Mamanwa Tribe, had been living. Nomadic in nature, the tribe traveled from the hinterland of Tubod and stayed near riverbanks. Derived from words "Man" meaning people, and “Banwa,” meaning jungle A Mamanwa simply means 'a man living in the jungle.' The tribe still occupies the hinterlands of Tubod particularly in Barangays Cawilan and Motorpool. They are very significant in building homes for the Tuboranons, and the eventual development of municipality. Agustin Mendez is recognized as Tubod's Founding Hero and the first Christian settler who discovered the woods. An immigrant from Ubay, Bohol Province, he began to develop Tubod and put the town in the map of Surigao del Norte. It was him who also organized the first Cabeza de Barangay that created the first Sitio. The Original Tuboranon Cabeza de Barangay founding members were Agustin Mendez, Donato Pacatang, Florencio Gallenero, Gabriel Sumania, Isaias Calamba, Marciano Dapar, Galanida, Basil, Lumayag and Barro. Mendez led the Cabeza de Barangay bloc and young Galanida was their Secretary. The rest were known as Cabeza Council members. To create the name for the newly founded Sitio, Mendez commissioned a priest from Carrascal, Surigao del Sur but was not able to come as the means of transportation that time was only through the use of a Kayak to reach Placer, nearest location to Tubod, from Carrascal, then via horses to Barangay Timamana. However, Tubod Founding Hero Agustin Ganot Mendez did not stop dreaming. He requested and sought service of a clergyman in Jabonga, Agusan del Norte. They cruised along Tubod River to Sabang, Lake Mainit to reach the Sitio and celebrate Tubod's founding. Christian settlers believed it was important for a First Christian mass to be celebrated during foundation. This was also the day when the new Sitio's name was conceived. Rev. Father Sanidad officiated the first Mass and declared the new sitio after his name “Sitio Union Sanidad” on the 3rd of April. Sitio Union Sanidad consisted of rough roads and community nipa houses where only a few people settled. Its progress began with Barangay Timamana in Placer, where Agustin Mendez first established residence and cultivated farmlands day in and out. He then later transferred his family to Barangay Poblacion, Tubod. Later, through an order from constituted authorities, Sitio Union Sanidad was declared independent from Barangay Timamana and was called Barangay Tubod by 1908. With Agustin Mendez leading the barangay, he became its First Leader & Originator (Barrio Lieutenant) and named the woods "Tubod" from the local dialect "Tuboran" that meant 'source of water.' Barangay Tubod had a population of roughly 100 people, mostly immigrants from Bohol, Cebu, Leyte, Camiguin and Surigao. Its main socio agricultural sources of income were from abaca, coffee, rice, as well as root crops such as ube, camote and calibre. As the barangay's progress continued, it became a big source of copra and soon began its own irrigated rice farming. Barangay Tubod is surrounded by mountainous terrains, hills and the famous Mt. Maniayao standing overlooking the town. With mountain ranges, the presence of natural deposit and mineral resources like gold, silver, copper, chromate and iron are all blessings to the Tuboranons to this day. Mendez donated Tubod Roman Catholic Church Lot and two (2) solid wood sculptures of patron saints Peter and Paul, and celebrates their feast day that falls on June 28–29 each year. Tubod's Founding Hero Agustin Mendez's legacy includes several donations made to the Municipality and Roman Catholic Church settlement. Recognizing his efforts, a Municipal Resolution in 1989 asserted Agustin “Usting” Mendez as Tuboranon Local Hero for his work including a series of donations from portions of lands that enticed people to live in the municipality. Politics were also led by Mendez establishing Tubod with appointed and elected officials found in Tubod's Municipal Archives records. Tubod was previously part of the Municipality of Mainit, Surigao del Norte. It was created by virtue of Executive Order No. 269 dated September 18, 1957.

География

Тубод Суригао-дель-Норте құрлық бөлігінің түбегінің ортасындағы аймақта, шығысы мен батысында төбелер мен таулармен қоршалған. Батыс төбелерінде Сонгкой бұлағы орналасқан – жаңбырлы орманнан мөлдір су ағып шығып, табиғи ойысқа жиналады, ол жергілікті тұрғындардың танымал жүзу орны. Аймақтың төменгі бөлігіндегі ауылдық жерлерде ауыл шаруашылығы басым, ал төбелер кокос плантацияларымен, жаңбырлы ормандармен және алтын кендерімен жабдықталған. Тубодтың оңтүстігінде Суригао-дель-Норте және Агусан-дель-Норте арасындағы шекарада Маинит көлі жатыр. Махарлика тас жолы Тубодтың орталығынан өтеді және қаланы солтүстіктегі Суригао қаласының ірі орталығымен байланыстырады. Ең жақын әуежай Суригао қаласында орналасқан, ондан Себу және Манилаға рейстер бар. Суригао қаласындағы паромдар материкті Суригао-дель-Норте аралдарымен және көршілес Оңтүстік Лейте провинциясымен байланыстырады.

Демография

Суригаон тілі – аймақтың негізгі тілі, ал себуано, филиппин және ағылшын тілдері де сөйленіп жүреді.