Кіріспе

Экологияда түрлерді табу қисығы (кейде түрлерді жинақтау қисығы немесе коллекционерлік қисық деп те аталады) – белгілі бір ортада тірі организмдердің түрлерінің жиынтық санын, оларды іздеуге жұмсалған жиынтық күш-жігердің функциясы ретінде көрсететін график (әдетте адам-сағаттармен өлшенеді). Бұл қисық түрлердің аумағы қисығымен байланысты, бірақ олар бірдей емес. Түрлерді табу қисығы міндетті түрде өседі және әдетте теріс үдеумен (яғни, өсу қарқыны баяулайды) сипатталады. Қисықтың графигін салу арқылы, одан әрі іздеу жұмыстарымен қанша қосымша түр табылатынын бағалауға болады. Бұл әдетте қисыққа белгілі бір функционалдық форманы, көзбен немесе сызықтық емес регрессия әдістерін қолдану арқылы орнату арқылы жасалады. Көбінесе қолданылатын функционалдық формаларға логарифмдік функция және теріс экспоненциалдық функция жатады. Теріс экспоненциалдық функцияның артықшылығы – ол шексіз күш-жігер жұмсалған жағдайда табылған түрлердің санына тең асимптотаға жақындайды. Дегенмен, кейбір теориялық тұжырымдар логарифмдік қисықтың дұрыс болуы мүмкін екенін көрсетеді, яғни түрлерді табу күш-жігер артқан сайын баяуласа да, толығымен тоқтамайды, сондықтан асимптота болмайды және шексіз күш-жігер жұмсалса, шексіз көп түрлер табылады. Функцияның асимптотаға жақындамауы күтілетін мысал – генетикалық тізбектерді зерттеуде, онда жаңа мутациялар мен тізбектегі қателер шексіз көп варианттарға алып келуі мүмкін. Түрлерді табу процесін алғаш рет Фишер, Корбет және Уильямс (1943) жариялаған классикалық мақаласында зерттеді, бұл Малайяда жасалған көптеген көбелектердің жиынтығына негізделген. Проблема бойынша теориялық статистикалық жұмыстар жалғасуда, мысалы, Чао мен Шеннің (2004) соңғы мақаласын қараңыз. Бұл теория Зипф заңымен байланысты. Осы тәсіл көптеген басқа да салаларда қолданылады. Мысалы, этологияда, жануарлар түрінің мінез-құлқын зерттеудегі жиынтық күш-жігердің функциясы ретінде ашылатын ерекше тұрақты іс-қимыл үлгілерінің санына қолданылуы мүмкін; молекулалық генетикада қазір табылған ерекше гендердің санына қолданылады; ал әдебиеттануда, жазушының жазылған шығармаларының берілген үлгісінен оның жалпы сөздік қорын бағалау үшін қолданылуы мүмкін (Эфрон және Тистед, 1976 қараңыз).