Кіріспе

Жарыққа сезімтал газбен толтырылған немесе вакуумдық түтік

Фототүтік немесе фотоэлектрлік жасуша – жарыққа сезімтал газбен толтырылған немесе вакуумдық түтік түрі. Бұл түтікті фотоэмиссиялық жасуша деп атау дұрыс, оны фотовольтаикалық немесе фотоөткізгіш жасушалардан ажырату үшін. Фототүтіктер бұрын кеңінен қолданылған, бірақ қазір көптеген қолданыстарда қатты күйдегі фотодетекторлармен алмастырылды. Фотокөбейткіш түтігі – ең сезімтал жарық детекторларының бірі және физикалық зерттеулерде әлі де кеңінен қолданылады.

Жұмыс істеу қағидалары

Фототүтіктер фотоэлектрлік эффект заңы бойынша жұмыс істейді: кіріп келетін фотондар фотокатодқа түсіп, оның бетінен электрондарды шығарып, анодқа тартылады. Осылайша ток кіріп келетін фотондардың жиілігі мен қарқындылығына байланысты. Фотокөбейтуші түтіктерден өзгеше, күшейту болмайды, сондықтан құрылғы арқылы өтетін ток көбінесе бірнеше микроамперге жуық болады. Құрылғының сезімтал болатын жарық толқындарының ұзындық диапазоны фотоэмиссиялық катодқа қолданылған материалға байланысты. Цезий-антимон катоды күлгін мен ультракүлгін аймақта өте сезімтал құрылғыны қамтамасыз етеді, ал қызыл жарыққа сезімталдығы жоққа шығады. Окистенген күмістегі цезий инфрақызылдан қызылға дейінгі жарыққа өте сезімтал катодты қамтамасыз етеді, көк түске қарай сезімталдығы төмендейді, бірақ толығымен жоқ емес. Вакуумдық құрылғыларда анод кернеуіне шаққандағы белгілі бір жарықтандыру деңгейінде анод тогы шамалы өзгереді. Газ толтырылған құрылғылар сезімтал, бірақ модуляцияланған жарықтандыруға жиіліктік жауап вакуумдық құрылғыларға қарағанда төмен жиіліктерде нашарлайды. Вакуумдық құрылғылардың жиіліктік жауабы көбінесе электрондардың катодтан анодқа өту уақытымен шектеледі.

Қолданбалар

Фототүліктің маңызды қолданыстарының бірі – көрсетілетін фильмдердегі оптикалық дыбыс жолдарының оқылуы болды. Фототүтіктер түрлі жарық сезгіш қолданыстарда фоторезисторлар мен фотодиодтармен ығыстырылғанша пайдаланылды.