Кіріспе

Шотланд футболшысы және менеджері

Грейм Маршалл Шарп (16 қазан 1960 жылы туған) – шотландтың бұрынғы кәсіби футболшысы және менеджері. Шарп «Дамбартон», «Эвертон», «Олдхэм Атлетик» және «Бангор Сити» клубтарында шабуылшы ретінде ойнады. Ол «Эвертонмен» үлкен жетістіктерге қол жеткізді, оларға 1985 және 1987 жылдары Англия лигасының чемпиондығын, 1984 жылы Англия кубогын және 1985 жылы Еуропа Кубок иелері кубогын жеңіп алуға көмектесті. Шарп Шотландия құрамасы сапында 12 рет халықаралық матчтарда ойнады және 1986 жылғы әлем чемпионатына шақырылды. 1991 жылы Шарп «Олдхэм Атлетикке» ауысты және жаңадан көтерілген клубтың үш маусым бойы жоғары лигада қалуына көмектесті. 1994 жылғы қарашада «Олдхэмнің» ойыншы-менеджері болып тағайындалды, бірақ 1997 жылғы наурызда клуб үшінші дивизионға түсудің алдында қызметтен кетті. Содан кейін Шарп бір жыл бойы Уэльстің «Бангор Сити» клубының ойыншы-менеджері болды. Одан бері ол футбол туралы баяндамалар жасап, «Эвертон» клубының өкілі ретінде жұмыс істеп келеді.

Эвертон

Шарп Глазго қаласында дүниеге келген. Ойыншылық карьерасын «Дамбартоннан» бастап, 1980 жылы 120 000 фунт стерлингке «Эвертонға» ауысты. «Гудзисон Паркте» бірден тұғырлы ойыншы бола алмады, 1980–81 маусым соңында клуб сапында лигада бар болғаны алты матч өткізді. Бірақ жаңа бас жаттықтырушы Говард Кендалл Шарпты тұрақты шабуылшы ретінде таңдады және осы шешімі үшін лайықты сыйақы алды – Шарп 29 лига ойынында 15 гол соқты. Алдағы тоғыз маусымда голдары үздіксіз түсе берді. Шарптың ең үлкен жетістіктері 1984 жылы ФА кубогын жеңген «Эвертон» командасының құрамында болды (финалда алғашқы голды соқты), 1985 және 1987 жылдары Англия Футбол Лигасының бірінші дивизионында жеңіске жетті, сондай-ақ 1985 жылы Еуропа Кубок Иелерінің кубогын ұтты. 1984 жылғы қазан айында «Эвертонның» 1970 жылдан бергі Анфилдтегі алғашқы жеңісіне жалғыз гол соқты. 1986 және 1989 жылғы ФА кубогы финалдарында жеңіліске ұшырады, екеуі де «Эвертонның» қауырт қарсыласы «Ливерпульдің» жеңісімен аяқталды. Осы алтын дәуірдегі маңызды рөлі үшін клубтың 125 жылдығына арналған дауыс беру нәтижесі бойынша «Эвертонның» «Ең ұлы командасына» енді. 1986 жылы Гари Линекер «Барселонаға» кеткеннен кейін Шарптың шабуылдағы серіктестері ауысып тұрды. Алдымен Пол Уилкинсон, Адриан Хит (сонымен қатар жартылай қорғаушы) және содан кейін Уэйн Кларкпен бірге ойнады, ал 1988–89 маусымының басында 2 миллион фунтқа бағаланған Тони Котти келді. Осы маусымда «Эвертон» екі Уэмбли финалында жеңіліске ұшырады – алдымен Толық мүшелер кубогының финалында «Ноттингем Форестке» 4:3 есебімен ұтылды (онда Шарп гол соқты), содан кейін төрт маусым ішінде екінші рет Мерсисайд ФА кубогының финалында «Ливерпульге» 3:2 есебімен есе жіберді. Бір жылдан кейін Майк Ньюэллдің келуіне қарамастан, Шарп 1989–90 маусымда 33 матч өткізіп, алты гол соқты, үш футболшыдан тұратын шабуылда тұрақты ойыншы болып қала берді. Бір кезде Шарп 1989 жылдың күзінде лигада көшбасшы болған «Эвертонмен» тағы бір титул жеңісіне жақын тұрғандай көрінді, бірақ олар титулдық талаптарын сақтап қала алмады және «Ливерпуль» 18-ші лига титулын жеңіп алғанда алтыншы орынға шұғылданды. 1990–91 маусымда да тұрақты ойыншы болды, бірақ 27 лигалық матчында бар болғаны үш гол соқты. Бас жаттықтырушы Говард Кендаллдың (Эвертоннан кеткеннен кейін үш жылдан астам уақыт өткен соң, 1990 жылдың қарашасында оралған) Дин Саундерспен келісімшартқа отыратыны туралы қауесеттер тарады, Шарптың «Гудзисон Парктегі» күндері санаулы екені көрінді. Шарп Кендаллдың болашақ жоспарларына кірмейтіндей болды және 1991 жылдың шілдесінде бұрынғы «Эвертон» ойыншысы Джо Ройл басқаратын «Олдхэм Атлетикке» кетті, бұл жаңа қосылыс Питер Бирдслиге, сондай-ақ Тони Котти мен Майк Ньюэллге 1991–92 маусымда «Эвертонның» шабуыл шебі ретінде бастауға мүмкіндік берді. Шарп әуеде жақсы ойнайтын, допты жақсы ұстап, оны өзі үшін емес, басқаларға көбірек гол соғу мүмкіндігін беретін етіп таратып беретін. Энди Грей, Адриан Хит және Гари Линекермен сәтті серіктестік құрды. 1984–85 маусымында Шарп 54 матчта 30 гол соқты. «Эвертон» сапында өткізген 426 матчында (21-і қосымша уақытта) 159 гол соқты, соғыс аяқталғаннан кейінгі «Эвертонның» ең үздік гол соққан ойыншысы атанды, бұл көрсеткіш әлі де бұзылмады. Тек Дикси Дин (Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін) Шарптан көп гол соққан. Екі лига титулын, Еуропа Кубок Иелерінің кубогын және «Эвертонмен» ФА кубогын жеңіп (әрі ФА кубогында үш жүлдегер медалін және Лига кубогында тағы біреуін алды), Шарптың жетістіктері 1987 жылғы қазан айында «Саутгемптонда» 4:0 есебімен жеңіске жеткен лигалық ойында төрт гол соғуы, 1986 жылғы желтоқсанда «Ньюкасл Юнайтедке» қарсы үйде 5:2 есебімен жеңіске жеткен ойында алғашқы «Эвертон» хет-тригі, 1988 жылғы қаңтарда «Шеффилд Уэнсдейге» қарсы ФА кубогының төртінші раундындағы жеңістегі хет-тригі және соңғы Мерсисайд маусымында Лига кубогында «Врексэмге» қарсы хет-тригін қамтыды.

Олдхэм Атлетик

Олдем Атлетик 68 жылдық үзілістен кейін Бірінші дивизионға көтерілгеннен кейін Шарп үшін 500,000 фунт стерлинг төледі. Ол 1991–92 жылдары команданың 17-орынға қол жеткізуіне көмектесті, осылайша олардың жаңа Премьер-лигаға қатысуын қамтамасыз етті. 1992–93 жылдары гол айырмасымен құлдыраудан сақтауға көмектесті және бір жыл өткен соң ФА Кубогының жартылай финалына жетті, бірақ 1993–94 маусымның соңында жаңа Бірінші дивизионға түсіп қалды. 1994 жылы қарашада Джо Ройл Олдем Атлетик бас жаттықтырушы лауазымынан кетіп, «Эвертонға» басшылық еткенде, Шарп «Баундери Парк» стадионында ойыншы-бас жаттықтырушы болды. Олар 1994–95 маусымында ортаңғы көрсеткіштерді көрсетті – бұл Премьер-лигада құлдыраған және ФА Кубогының жартылай финалына жеткен командасының негізгі ойыншыларының барлығын (Майк Миллиганды қоспағанда) сақтап қалған команда үшін көңіл көншітпейтін нәтиже болды. 1995–96 маусымында Олдем 18-орынға түсіп, тағы да көңіл көншітпеді, ал Шарп 1996–97 маусымының наурыз айында Олдем Атлетик Екінші дивизионға түсудің алдында тұрғанда лауазымынан кетті.

Бангор қаласы

Ол «Олдхэм Атлетик» командасын жаттықтырғаннан кейін Шарп бір маусым бойы Уэльс лигасындағы «Бангор Сити» клубының бас жаттықтырушысы болды және 1998 жылдың мамыр айында клубты Уэльс кубогында жеңіске жеткізді.

Халықаралық мансап

Шарп 1985-1988 жылдар аралығында Шотландия ұлттық құрамасы сапында 12 рет ойнады. Оның ішінде 1986 жылғы әлем чемпионатына қатысып, Уругваймен 0:0 есебімен тең түскен бір ойын бар.

Басқа қызмет түрлері

Sharp қазір Ливерпульдегі жергілікті баспасөз қызметінде және Англияның солтүстік-батысындағы Radio City радиосында жұмыс істейді. Иан Снодин мен Грэм Стюартпен қатар ол «Эвертон» клубының елшісі болып табылады. 2022 жылдың қаңтарында ол клуб директорларының бірі болып тағайындалды.