Кіріспе

Магаланг муниципалитеті, ресми түрде Магаланг муниципалитеті (;) – Филиппиннің Пампанга провинциясындағы бірінші класс муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 124 188 адамды құрайды.

Тарих

Магаланг 1598 жылғы 29 желтоқсанда жақын орналасқан Араят қаласына сапармен келгені туралы деректер бар. 1605 жылғы 30 сәуірде августиндіктер оны Араяттан бөліп, бадо де ла кампана жүйесі арқылы қалашық мәртебесіне көтерді. Августиндіктер бірінші пастор ретінде ә. Гонсало де Салазарды (OSA) тағайындады. Магаланг бастапқыда Магало деп аталған, бұл атау Капампанган тіліндегі "Гало" сөзінен шыққан. "Гало" сөзі Паруа өзенінің құйылысы мен ағысының толқынды және қиындығын сипаттайды. Қаланың орталық бөлігі Макапсада орналасқан, бірақ 1660 жылы испандықтарға қарсы Андрес Малонг пен оның қолбасшысы Мелхор де Вера басқарған табиғи апаттар мен көтерілістер салдарынан тасталды. 1734 жылы Сан-Бартоломеге көшірілді, бірақ 1863 жылы Паруа өзенінің тасып кетуінен зардап шегіп, қирады. 1863 жылғы 13 желтоқсанда Сан-Педро Талимундюк ауылындағы қазіргі орнына көшірілді. Көшіруді приходтық пастор ә. Игнасио Манзанарес (OSA) және сол кездегі Магаланг губернаторы Пабло М. Лучано сияқты принципалия мүшелері басқарды. 1885 жылы La Granja Modelo de Luzon ауыл шаруашылығы эксперименттік станциясы Сан-Исидродан (Нуэва-Эсиха) Араят тауының етегіне көшірілді, ол қазіргі Пампанга мемлекеттік ауыл шаруашылығы университетіне айналды. 1898 жылғы 12 маусымда генерал Франсиско Макабулос пен полковник Лоренцо Д. Камайя басшылығымен революциялық үкімет жергілікті билікті басып алды. Сол кезде Магаланг, Араят тауында орналасқан революциялық штаб-пәтерге жақындығынан Пампангадағы революциялық орталықтардың бірі болды. Генерал-майор Сервильяно Акиноның әскері 1899 жылғы 5 қарашада генерал-майор Артур Макартур мен полковник Джейкоб Х. Смит басқарған америкалықтарға қарсы Магалангты қорғады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық әскерлер майор Хельмерт Дюстерхоф пен капитан Рассел В. Волкман басқарған игорот әскерлерінен құралған филиппин-американдық күштерін жеңіп, 1942 жылғы 1 қаңтарда Магалангты басып алуға жағдай жасады. 1945 жылғы 25 қаңтарда АҚШ армиясының 37-ші дивизиясының 148-ші жаяу әскері Хукбалахаптың көмегімен оны азат етті. 1954 жылы көтеріліс басылғанға дейін Магаланг Хукбалахап көтерілісінің ошағы болды. 1963 жылғы 28 желтоқсанда қала әкімі Бенедикто Т. Дейрит қала алаңындағы түнгі кеште командир Сумулонның адамдары деп саналатын адамдармен өлтірілді. 1968 жылы мэр Дэниел Т. Лаксон 1986 жылы өкілеттігі аяқталғанға дейін Магаланг қаласының мэрі болып ант берді. 1993 жылғы желтоқсанда мэр Дэниел Лаксон кіші өзінің саяси қарсыласы Эльпидио Лакандуламен ауыстырылды, ол Анжелес қалалық аймақтық соты 1992 жылғы сайлауда жеңімпаз деп жариялағаннан кейін, 1992 жылғы 28 желтоқсанда Лаксон мен оның жақтастары наразылық білдірді. Мэр Пастор З. Гуяоның кезеңінде Магаланг Филиппиндегі ең таза муниципалитеттердің бірі деп танылды. 2016 жылғы 30 маусымда Мария Лурдес П. Лаксон Магалангтың бірінші әйел мэрі болып ант берді. 2015 жылғы 23 желтоқсанда Филиппин Ұлттық мұражайы "Магаланг муниципалды залын" маңызды мәдени мүлік (Филиппин) деп жариялады.

Гелиограф мұнаралары

2017 жылдың 21 тамызында Барнайс Сан-Исидро мен Санта-Крустағы Карияна монастырының аумағындағы "Гелиограф мұнаралары" 2016 жылғы 14 қаулы бойынша Филиппин Ұлттық мұражайының маңызды мәдени мүлігі (Филиппин) деп жарияланды. Олар 2021 жылдың 27 мамырында Филиппин Ұлттық мұражайынан жергілікті әкімшілік бірлігіне ресми түрде тапсырылды. "Торре" "имбурнал", "борнал" немесе "батияван" деп аталды, себебі олар ертедегі бұқалармен жұмыс істейтін қант диірмендерінің ("кабиаван" немесе "трапич") түтін шығару құрылғылары болды. Бұл күн телеграфтары ұсақ ларюдан (қызыл кірпіш) және кесілген үлкен тас пен вулкани туфтан жасалған. Олар "күн жазушылар" ретінде қолданылды (көктің сәулесін шағылыстырып, алыс станцияға Морзе кодымен хабар жіберуге арналған айналы байланыс құрылғылары). 1896 жылғы сипаттамада былай делінген: "Гелиограф немесе күн телеграфы деп аталатын, көлденең және тік осьтерде бұрылатын шағын айналардан тұратын, үш аяқты тұғырға орнатылған және жарықтардың жылдам пайда болуын және жоғалуын қамтамасыз ететін құрал әскерде шектеулі түрде қолданылды; оның көмегімен хабарлар тулар немесе факелдерге қарағанда әлдеқайда жылдам жіберілуі мүмкін, сонымен қатар оны ұзақ қашықтықта да пайдалануға болады. Оны электр телеграфына ұқсас кілтпен басқаруға болады. Айнамен сигнал беруді алғаш рет Солтүстік Америка үндістері қолданды."

1863 жылы соғыс коменданты генерал Дон Рикардо Моне и Карретеро салған мұнаралар испан армиясы үшін хабарлар мен сигналдарды жылдам жеткізуге арналған байланыс станциялары ретінде, сондай-ақ генерал Франсиско Макабулос басқарған Арайат тауындағы Камансидегі революциялық күштерді жою үшін пайдаланылды. 1898 жылдың 8 мамырында Моне Лузонның Орталық Командиранциясына Араят тауында орналасқан Каманси жасағының қызметін тоқтату туралы хабарлады, оны Магалангте салынған блокхаусқа айналдырды, ал 10 қаладан (Магаланг және Консепсьон, Тарлак) құрылған гелиографтық мұнаралар 20 метр биіктіктегі инженерлік корпустың басшылығымен салынды. Бастапқыда үш "батиуан" немесе қарауыл мұнарасы салынған, бірақ олардың екеуі ғана (Санта-Круз және Сан-Исидро) сақталды және жаулардың келуін бақылау үшін де қолданылды. Кейін бұл мұнараларда мусковадо қанты мен паноца өндірілді.

Демография

2020 жылғы санақта Магаланг, Пампанганың халқы 124 188 адамды құрады, халық тығыздығы болды.

Дін

Рим католиктері халықтың 85% құрайды; Магалангта сондай-ақ, Құдайдың халықаралық шіркеуінің мүшелері немесе "Ескі Жол" (Ang Dating Daan) шіркеулері де бар. Басқа ірі діни топтарға Iglesia ni Cristo (халықтың 3% жатады), евангелистік христиандар және басқалары кіреді. Католик шіркеулерінен өзге, қалада Біріккен методистік шіркеуі бар. 1908 жылы протестантизм енгізілді, ал Висенте Нагут алғашқы сенуші болды.

Сан-Бартоломе шіркеуі

Қасиетті Бартоломей шіркеуі (Сан-Фернандо Рим-католик архиепископиясы, Жақсы көрілген Иоанн викариаты) 1605 жылғы 30 сәуірде августиндіктермен құрылды. Қазіргі ғимарат 1866 жылы Рамон Сарриондиа, OSA әкесімен салынды. Үш дәлізді шіркеу тас және ағаштан тұрғызылған. Оның ұзындығы 55 метр, ені 21 метр, биіктігі 7 метр. Басты кіреберістегі, есіктердегі, нишалардағы, фронтондар мен терезелердегі, соның ішінде қоңырау мұнараларындағы және жақын орналасқан монастырдағы аркалардың үйлесімділігі барокко стилінің іздерін көрсетеді.

Сан-Агустин шіркеуі

Бұл шіркеу Дапа, Сан-Агустин, Магаланг қаласында орналасқан; осы жерде Сан-Агустиннің керемет бейнесі сақталған. Испан кезеңінде бұл бейне Арайат тауының жанындағы қарақшылардың бірімен жасалған деп есептелген. Сан-Агустиннің кішкентай бейнесі Дапаға әкелінді, және сол жерде ол біртіндеп үлкейіп, керемет қасиеттерге ие болды. Бұл бейне көптеген ауруларды емдеді және баласыз жұбайларға бала берді. Шіркеу жұма күндері мен Ұлы аптада ашық болады.

Сан-Падре-Пио-Пиетрелчина шіркеуі

Бұл шапель Магалангтың Сан-Францискодағы Mabato Bato жерінде орналасқан. 2017 жылы осы шапельде Әулие Падре Пио Пиетрелцинаның шашынан алынған бірінші дәрежелі қасиетті нәрсе сақталды. Падре Пиоға сенетін адамдар осы шапельге барып, оның көмегін тілеп, жеке ниеттерін жеткізеді. Шапель жұма күндері сағат 8:00-ден 19:00-ға дейін ашық. Айдың үшінші жұмасында қасиетті мисса өткізіледі, содан кейін қасиетті нәрсеге құрмет көрсетіледі.

"Құдайдың ашылуы" шіркеуі

Бұл Магаланг қаласы, Сан-Франциско ауданындағы Анхелес Магаланг тас жолында орналасқан приход шіркеуі 1996 жылы құрылған. 2016 жылы шіркеуде Ассиздік Франциск қасиеттісінің сүйектерінен және оның таяғынан тұратын бірінші дәрежелі қасиетті жәдігері орналастырылды. Қасиетті жәдігерге құлшылық ету сейсенбі күндері ашық. Сол күні сағат 18:00-де қасиетті мисса өтеді. Қасиетті миссадан кейін қасиетті жәдігерге құлшылық ету және Франциск қасиеттісінің майымен майлау рәсімі өткізіледі.

Ассизидің Святая Клара шіркеуі

Бұл шапель Магалангтың Сан-Францискодағы Тамбакан жерінде орналасқан. Шапельде Ассизилік Святая Клераның екінші дәрежелі қасиетті нысаны сақталған. Бұл қасиетті нысан – әулие қолданған шапанның кішкентай бөлігі. Шапель жұма күндері ашық.

Банал а Бундюк, Далан нинг Крус

Бұл танымал орын Магаланг қаласының "Сороптимист Интернешнл" ұйымының күш-жігерінің нәтижесінде дүниеге келді. Орын Магалангтың Аяла ауылындағы Окард шағын ауданында, Арайат тауының төменгі беткейлерінде орналасқан. Бұл орында 14 қадамдық Крест жолының толық мөлшердегі суреттері бейнеленген. Бұл қасиетті аптада саяхатшылар мен діндарлардың ең сүйікті бағыттарының бірі.

Экономика

Пампангадағы балық шаруашылықтарының иелері тікшелерді (тилапия) осы қаладағы өндірушілерден алады. Бұл қала өзінің қанттық өнімдерімен (тәмділіктерімен) әйгілі, әсіресе ешбір нәрсемен салыстыра алмайтын пастилья де лечесімен – ол сыйлық ретінде берілетін танымал зат және мерекелер мен әлеуметтік жиындардағы үстелдегі десерт. Магалангтың тәттілері ерекше дәмімен көзге түседі, себебі олардың дайындалуына қаланың ауылшаруашылық бөлігіндегі жаңа суарылатын жайылымдарда өсетін жасыл шөппен қоректенетін су бұқасының (карабао) сүті қолданылады. Жердің көп бөлігі жүгері немесе күріз егісімен жабылған.

Үкімет

Магаланг – Пампанга облысының 1-ші округінің құрамына кіреді.

Жергілікті билік

Филиппиннің басқа қалалары сияқты Магалангты да үш жыл мерзімге сайланатын мэр мен вице-мэр басқарады. Мэр – атқарушы басшы болып табылады және қалалық бөлімдерге Санггуниянг Баянның қаулыларын орындау және халыққа қызмет көрсетуді жақсарту бойынша жетекшілік етеді. Вице-мэр кеңесшілерден тұратын заң шығарушы кеңестің төрағасы болып табылады.

Денсаулық сақтау

2012 жылдың 10 қаңтарында губернатор Лилия Пинеда Барангай Сан-Паблода 35 миллион песолық Андрес Лучано аудандық ауруханасының (АЛДХ) ашылу салтанатын өткізді.