Жан Луи Макс ван Хейеноорт: Математикалық логик және Троцкийдің хатшысы
Jean van Heijenoort
Жан Луи Макс ван Хейеноорт – математикалық логика тарихшысы, Леон Троцкийдің хатшысы (1932-1939). Өмірі, биографиясы, және отбасы тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Луис Максим ван Хейенорт /v//æ//n// /'/h//aɪ//.//ə//n//ɔːr//t/ (van ɛjɛnɔʁt; 23 шілде 1912 – 29 наурыз 1986) – математикалық логика тарихшысы. 1932 жылдан 1939 жылға дейін Леон Троцкийдің жеке хатшысы болды, ал 1947 жылға дейін американдық троцкист болды.
Jean Louis Maxime van Heijenoort /v//æ//n// /'/h//aɪ//.//ə//n//ɔːr//t/ (van ɛjɛnɔʁt; July 23, 1912 – March 29, 1986) was a historian of mathematical logic. He was also a personal secretary to Leon Trotsky from 1932 to 1939, and an American Trotskyist until 1947.
Өмір
Ван Хейенорт Францияның Крейль қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы оның тууына дейін Нидерландыдан көшіп келген. Ван Хейенорт екі жасқа толғанда әкесі қайтыс болды, соның салдарынан отбасы қаржылық қиындыққа тап болды. Осы қиындықтарға қарамастан, ол білімін жалғастырып, француз тілін жақсы меңгерді. Өмірі бойы Франциядағы туыстарымен және достарымен байланысын үзбеді, 1958 жылы американдық азаматтық алғаннан кейін әр екі жылда бір рет Францияға барып тұратын.
Van Heijenoort was born in Creil, France. His parents had immigrated from the Netherlands before his birth. When van Heijenoort was only two years old, his father passed away, leaving his family in financial hardship. Despite these challenges, he pursued his education and became proficient in French. Throughout his life, he maintained strong connections with his extended family and friends in France, making biannual visits after he obtained American citizenship in 1958.
Саяси көзқарастар
1932 жылы ван Хейеноортты Иван Крайпо троцкистік қозғалысқа қосылуға шақырды. Сол жылы ол Коммунистік лигаға мүше болды. Троцкий жер аударылғаннан кейін, ол ван Хейеноортты француз, орыс, неміс және ағылшын тілдерін жетік меңгергендіктен хатшы және күзетші ретінде жұмысқа алды. Ван Хейеноорт Троцкийдің үйінде жеті жыл өтті, ол аудармашы болып қызмет етті, Троцкийге бірнеше кітап жазуға көмектесті және бірнеше тілде кең ауқымды интеллектуалдық және саяси хат алмасу жүргізді. 1939 жылы ван Хейеноорт екінші әйелі Беатрис "Банни" Гюйермен бірге болу үшін Нью-Йоркке көшіп барды. Ол 1940 жылы Троцкийдің өліміне әкелген жағдайларға қатысы болмады. Нью-Йоркте ол Социалистік жұмысшылар партиясында (АҚШ) (SWP) жұмыс істеді және американдық троцкистік баспасөзге және басқа да радикалдық басылымдарға бірқатар мақалалар жазды. 1940 жылы ол Төртінші Интернационалдың хатшылығына сайланды, бірақ Феликс Морроу мен Альберт Голдман тарапынан қолдау көрсеткен соң, олар SWP-дан қуылғанда, ол қызметтен кетті. (Голдман кейіннен АҚШ жұмысшы партиясына қосылды, ал Морроу басқа партияға немесе топқа қосылмады.) 1947 жылы ван Хейеноорт та SWP-дан шығарылды. 1948 жылы ол "Ғасырдың есебі" деген мақала жариялады, онда ол "пролетариатты" революциялық класс ретінде қарастыратын марксизмнің сол бөлігін сынады. Ол марксизмнің басқа аспектілерін дұрыс деп санай берді. Ван Хейеноорт Маккартизмнің қысымынан құтылды, өйткені ол троцкистік басылымдарда қолданған оннан астам псевдонимдердің бірімен жарияланды. Феферманның (1993) сөзіне сүйенсек, логик ван Хейеноорт өзінің троцкистік жастығы туралы көп айтқан жоқ және саясат талқыламады. Дегенмен, ол өмірінің соңғы он жылдығына дейін троцкистік қозғалысқа үлес қосты, 1978 жылы "Көшпенділіктегі Троцкиймен" атты монографиясын және 1980 жылы Троцкийдің хаттарының жинағын жазды. Ол Гарвард университетінің Хоутон кітапханасындағы мұрағатшыларға кеңес берді және олармен бірлесіп жұмыс істеді, онда Троцкийдің көшпенділік жылдарына қатысты көптеген құжаттары сақталған.
In 1932, van Heijenoort was recruited by Yvan Craipeau to join the Trotskyist movement. He joined the Communist League in the same year. After Trotsky was exiled, he hired van Heijenoort as a secretary and bodyguard, primarily because of his fluency in French, Russian, German, and English. Van Heijenoort spent seven years in Trotsky's household, during which he served as a translator, helped Trotsky write several books and carried on an extensive intellectual and political correspondence in several languages. In 1939, van Heijenoort moved to New York City to be with his second wife, Beatrice "Bunny" Guyer. He was not involved in the circumstances leading to Trotsky's murder in 1940. In New York, he worked for the Socialist Workers Party (US) (SWP) and wrote a number of articles for the American Trotskyist press and other radical outlets. He was elected to the secretariat of the Fourth International in 1940 but resigned when Felix Morrow and Albert Goldman, with whom he had sided, were expelled from the SWP. (Goldman subsequently joined the US Workers Party while Morrow did not join any other party or grouping.) In 1947, van Heijenoort too was expelled from the SWP. In 1948, he published an article, entitled "A Century's Balance Sheet", in which he criticized that part of Marxism which saw the "proletariat" as the revolutionary class. He continued to hold other parts of Marxism as true. Van Heijenoort was spared the ordeal of McCarthyism as everything he published in Trotskyist publications appeared under one of over a dozen pen names he used. According to Feferman (1993), Van Heijenoort the logician was quite reserved about his Trotskyist youth, and did not discuss politics. Nevertheless, he contributed to the Trotskyist movement until the last decade of his life, when he wrote his monograph With Trotsky in Exile (1978), and an edition of Trotsky's correspondence (1980). He advised and collaborated with the archivists at the Houghton Library in Harvard University, which holds many of Trotsky's papers from his years in exile.
Академиялық жұмыс
1949 жылы Дж. Дж. Стокердің жетекшілігімен Нью-Йорк университетінде математикадан докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, Ван Хейеноорт Нью-Йорк университетінде математикадан сабақ беруді бастады, бірақ Георг Крейзельдің ықпалымен логика мен математика философиясына көшті. Ол философиядан сабақ берді, алдымен Колумбия университетінде жартылай штат бойынша, содан кейін 1965 жылдан 1977 жылға дейін Брандейс университетінде толық уақытты. Өмірінің соңғы онжылдығының көп бөлігін Стэнфорд университетінде өткізіп, сегіз кітап жазып, редакциялады, оның ішінде Курт Гёдельдің жинақталған еңбектерінің бөліктері де болды. «Фрегеден Гёделге дейін: Математикалық логикадағы дереккөздер кітабы» (1967) – логика тарихы мен математика негіздері туралы аудармалардың антологиясы. Ол Фрегенің 1879 жылғы «Бегрифсшрифт» еңбегінің алғашқы толық аудармасымен басталады, содан кейін 1889 және 1931 жылдар аралығында жарық көрген математикалық логика мен аксиоматикалық жиын теориясы бойынша 45 қысқа мақала келеді. Антология Гёдельдің Пеано арифметикасының толық еместігі туралы маңызды еңбегімен аяқталады. «Фрегеден Гёделге дейін: Математикалық логиканың бастапқы кітабы» кітабының мазмұнының көп бөлігі тек Солтүстік Американың бірнеше университет кітапханаларында ғана қолжетімді болды (мысалы, тіпті Конгресс кітапханасы 1964 жылға дейін «Бегрифсшрифт» көшірмесін алған жоқ), ал төрт мақаладан басқа барлығы алты еуропалық тілден аударылды. Мүмкін болған жағдайда, түпнұсқа мәтіндердің авторлары аудармаларды қарап, түзетулер мен толықтырулар енгізді. Әр мақала редакторлық түсіндірмелермен және кіріспемен (көбінесе Ван Хейеноорттың, бірақ кейбіреулері Уиллард Куин мен Бертон Дребеннің) жабдықталды, сілтемелер жан-жақты библиографияда біріктірілді, баспа қателері, сәйкессіздіктер мен қателер түзетілді. «Фрегеден Гёделге дейін: Математикалық логиканың дереккөздер кітабы» қазіргі заманғы логиканың «Бегрифсшрифт»пен басталатыны және оған сүйенетіні туралы көзқарасты дамытуға үлкен үлес қосты. Граттан Гиннес (2000) логика тарихына осы көзқарас дұрыс емес деп санайды, себебі Фреге ерекше нотация қолданды және Пеанодан кем оқылды. Иронияға орай, ван Хейеноорттың (1967) еңбегі логика мен математикаға қатысты модельдік көзқарасты ұнататындармен жиі сілтеме жасалады. Бұл көзқарастың жетекші өкілдері Джордж Буль, Чарльз Сандерс Пирс, Эрнст Шредер, Леопольд Лёвенхайм, Торальф Сколем, Альфред Тарски және Яакко Хинтикка болып табылады, және олар туралы Брейди (2000) зерттеуінде айтылған. «Фрегеден Гёделге дейін: Математикалық логиканың дереккөздер кітабы» Де Морган, Буль, Пирс және Шредердің алгебралық логикасын жеткілікті бағаламады, бірақ Фрегеден басқа ешкімге қарағанда Сколемге көбірек орын берді және модель теориясының негізін қалаушы Лёвенхаймның (1915) мақаласын қамтыды.
After completing a Ph. D. in mathematics at New York University in 1949 under the supervision of J. J. Stoker, Van Heijenoort began to teach mathematics at New York University, but moved to logic and philosophy of mathematics, largely under the influence of Georg Kreisel. He started teaching philosophy, first part time at Columbia University, then full time at Brandeis University from 1965 to 1977. He spent much of his last decade at Stanford University, writing and editing eight books, including parts of the Collected Works of Kurt Gödel. From Frege to Gödel: A Source Book in Mathematical Logic (1967) is an anthology of translations on the history of logic and the foundations of mathematics. It begins with the first complete translation of Frege's 1879 Begriffsschrift, followed by 45 short pieces on mathematical logic and axiomatic set theory, originally published between 1889 and 1931. The anthology ends with Gödel's landmark paper on the incompleteness of Peano arithmetic. Nearly all the content of From Frege to Gödel: A Source Book in Mathematical Logic had only been available in a few North American university libraries (e. g., even the Library of Congress did not acquire a copy of the Begriffsschrift until 1964), and all but four pieces had to be translated from one of six continental European languages. When possible, the authors of the original texts reviewed the translations, and suggested corrections and amendments. Each piece was supplied with editorial footnotes and an introduction (mostly by Van Heijenoort but some by Willard Quine and Burton Dreben); its references were combined into a comprehensive bibliography, and misprints, inconsistencies, and errors were corrected. From Frege to Gödel: A Source Book in Mathematical Logic contributed to advancing the view that modern logic begins with, and builds on, the Begriffsschrift. Grattan Guinness (2000) argues that this perspective on the history of logic is mistaken, because Frege employed an idiosyncratic notation and was significantly less read than Peano. Ironically, van Heijenoort (1967) is often cited by those who prefer the alternative model theoretic stance on logic and mathematics. Much of the history of that stance, whose leading lights include George Boole, Charles Sanders Peirce, Ernst Schröder, Leopold Löwenheim, Thoralf Skolem, Alfred Tarski, and Jaakko Hintikka, is covered in Brady (2000). From Frege to Gödel: A Source Book in Mathematical Logic underrated the algebraic logic of De Morgan, Boole, Peirce, and Schröder, but devoted more pages to Skolem than to anyone other than Frege, and included Löwenheim (1915), the founding paper on model theory.
Жеке өмір
Ван Хейеноорттың төрт әйелінен екі баласы болды. Троцкиймен Койоаканда бірге тұрғанда, ван Хейеноорттың бірінші әйелі Троцкийдің әйелімен дауласып, оны тастап кетті. 1986 жылы ол Мексика қаласында өзінің төртінші әйелі Анн Мари Заморамен кездесті, ол оны өлтіріп, содан кейін өз-өзіне қол жұмсады. Ван Хейеноорт Фрида Калоның махаббаттарының бірі де болды; «Фрида» фильмінде оның рөлін Фелипе Фулоп ойнады.
Van Heijenoort had children with two of his four wives. While living with Trotsky in Coyoacán, van Heijenoort's first wife left him after an argument with Trotsky's spouse. In 1986, he visited his estranged fourth wife, Anne Marie Zamora, in Mexico City where she murdered him before taking her own life. Van Heijenoort was also one of Frida Kahlo's lovers; in the film Frida, he is played by Felipe Fulop.