Кіріспе

Қытай иезуит діни қызметкері Доминик Тан Йи-мин (жеңілдетілген қытай тілінде: 邓以明; дәстүрлі қытай тілінде: 鄧以明; пиньинь: Dèng Yǐmíng; Уэйд-Джайлс: Teng I ming; 13 мамыр 1908 – 27 маусым 1995) – қытай иезуит діни қызметкері. 1951 жылы епископ, ал кейіннен Кантон архиепискобы болып тағайындалды. Католик шіркеуіне адалдығы үшін жиырма екі жыл түрмеде отырды және АҚШ-та жер аударылып қайтыс болды.

Иезуит және епископ

Ол Гонконгта дүниеге келді және 1930 жылы тамызда Испанияда иезуит жаңашылдарының үйіне (novitiate) қабылдануға шешім қабылдады. Қытайға оралған соң, ол Шанхайда католицизмді оқыды. 1941 жылы 31 мамырда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 33 жасында дін қызметкері (прист) болып тағайындалды. Тағайындалғаннан кейін ол шіркеудің пастыры, бастауыш мектеп директоры және Гуанчжоу шіркеу провинциясында әлеуметтік жәрдем жұмыстарын атқарды. Кейін, дені салмауына байланысты, ол Гонконгқа қатерлі ісікке (рак) операция жасату үшін Қытай Халық Республикасынан шығуға рұқсат алды. Архиепископ Тан ешқашан сотқа тартылмады, демек, ешқандай қылмысқа кінәлі деп табылған жоқ. Азаттыққа шыққаннан кейін, ол 22 жыл түрмеде өткеніне қарамастан, ешқандай ашу-ыза көрсетпеді, тіпті Қытай үкіметі одан кешірім де сұрамады.

Кейінгі жылдар

1981 жылы 26 мамырда 73 жасында Кантон (Гуанчжоу) архиепискобы болып тағайындалды, бірақ Қытай бұл тағайындалуды бірден қабылдамады. 1987 жылы ол «Оның жолдары қаншалықты түсініксіз!» деген кітабын жариялады. Онда ол 22 жыл түрмеде өткен кездегі көзқарасын былай баяндады:

«Түрмеде мен әрдайым Құдайдан жақсы қасиеттерге ие болуға, мысалы, көңіл тоқтық пен бағынуға мүмкіндік беруін тіледім. Мен тек дінімнің қағидаларына қайшы келмейтін ережелерді ғана сақтадым. Басқаларға мейірімді және жақсылықпен қарағым келеді, ешқандай жамандыққа наразылық білдірмеймін; бақылап, маған қиындық тудырғанда да шағымданған емеспін. Түрмеде ізгілікке жете беруге көптеген мүмкіндіктер бар». «Семинарияда оқып жүргенде Құдайдың еркін орындауға үйрендім. Құдайдың еркі түрмеде жақсы қасиеттерімді дамытуды талап етті. Бұл – Құдайдың маған деген мейірімі». Ол 87 жасында Коннектикут штатының Стэмфорд қаласында дүниеден өтті және Калифорния штатындағы Санта-Клара де Асис миссиясында жерленді.