Орокиета қаласы: Мисапис Окcидентал провинциясының астанасы

Кіріспе

Мисамис-Оксидентаның астанасы Орокиета, (бұрын Лайаван деп аталған), ресми түрде Орокиета қаласы – Филиппиннің Мисамис-Оксидента провинциясының 4-санатты құрамдас қаласы және астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 72 301 адамды құрайды.

Этимология

Кейбір дереккөздер қаланың атын Испаниядағы бариодан алғанын көрсетеді, онда алғашқы приход пасторы әке Томас Касадо және Орокьета шайқасының батыры генерал Доминго Морионес и Мурильо дүниеге келген. Тағы бір нұсқа бойынша, Орокиета өз атын "оро" (алтын) және "квита" немесе "кита" (табу) деген сөздерден алған, бұл өзен бойында алтын тапқан алғашқы тұрғындарға сілтеме жасайды.

Тарих

Лайаван – 1861 жылдан 1879 жылға дейін Мисамис провинциясындағы барио болған Орокиетаның бастапқы атауы. Бұл барионың алғашқы қоныстанушылары бохоланолар болды. Олар өзен бойында көптеген қаңғыбас жануарларды кездестіргендіктен, бұл жерге Лайаван деп ат қойды, яғни «қаңғыбас жануарлар мекені» деген мағынаны білдіреді. Кейін Мисамис екі провинцияға – Батыс және Шығыс Мисамисқа бөлінді. 1880 жылы Лайаван қала құрылып, атын Орокиетаға өзгертті. Американдық оккупация кезінде аумақ 1903 жылға дейін сақталды, сол кездегі біртұтас Мисамистегі муниципалитеттер саны 21 қазанда шығарылған №951 заң арқылы азайды. Бірақ генерал-губернатор Фрэнсис Бертон Харрисонның 1916 жылғы №67 жарлығымен төрт барио жаңа Алоран муниципалитетіне біріктірілді. Орокиета 1930 жылдың 6 қаңтарында астана (кабесера) атанды. Астана ретінде, көршілес провинциялардан адамдар келіп, балық аулау, егіншілік, сауда және басқа да кәсіптер арқылы күнкөріс жасады. Осыдан кейін, халық санының өсуімен бірге кірісі де артты, бұл Лусон мен Висаядан аймаққа оңтүстікке қарай көші-қонның нәтижесінде болды. 1942 жылы Орокиета танылған партизандар, содан кейін Филиппин одақтас армиясының әскерлері үшін еркін Филиппиннің астанасы болды. (Кейінен қайтыс болған әкім Висенте Бланкомен жеке сұхбат, Жапон оккупациясы кезіндегі муниципалдық әкім). Осы уақытта президент Мануэль Л. Кесон, Серхио Осменья аға, күзетші және майор Мануэль Нието аға Коррегидордан Австралияға эвакуацияланғаннан кейін Орокиетаға келді. Сол кездегі еркін Филиппин үкіметінің орны – Капитолий ғимараты болды. Бұл кезде Филиппиннің еркін үкіметі Мисамис Оксиденталға арналған шұғыл банкноталар шығарды. Президент Кесон Орокиетаның еркін Филиппиннің астанасы болғанын және қалада шұғыл банкноталар басылып жатқанын білгеннен кейін Минданаоға арналған шұғыл банкнота басылуына рұқсат берді.

Layawan was the original name of Oroquieta, which was a barrio in the province of Misamis since 1861 until 1879. The early settlers then of the barrio were Boholanos. They found so many stray animals along the river, thus they named the place Layawan, which means a place of stray animals. A little later, Misamis was divided into two provinces, Misamis Occidental and Oriental. Then in 1880, Layawan changed its name to Oroquieta when it became a town. At the time of the American occupation, the territory was retained by 1903 when the number of municipalities in the then undivided Misamis decreased through Act No. 951, issued on October 21; but was reduced by Executive Order No. 67, series of 1916, issued by Governor General Francis Burton Harrison, where four barrios were organized into the new municipality of Aloran. Oroquieta became the capital (cabecera) on January 6, 1930. As capital town, people of various neighboring provinces came and inhabited in the place where they earn their living through fishing, farming, merchandising and other forms of businesses. Soon afterwards its income increased simultaneously with increase in population, resulting from southward migration from Luzon and Visayas to the area. In 1942, Oroquieta was made the capital of the free Philippines by the recognized guerrillas and later the ongoing troops of the Philippine Commonwealth Army. (Personal interview with the late Atty. Vicente Blanco, Municipal Mayor during the Japanese Occupation) During this time, President Manuel L. Quezon, together with Sergio Osmeña Sr., a bodyguard and Major Manuel Nieto Sr., landed in Oroquieta after their evacuation from Corregidor to Australia. The seat of government of the Free Philippines then was the Capitol. The Free Philippine Government was then issuing Misamis Occidental emergency notes. President Quezon, upon knowing that Oroquieta was made a capital of the Free Philippines and that the town was issuing emergency notes, authorized the Printing of the Mindanao emergency note.

Қалалық аудан

Орокьета қаласы 5518 нөміріндегі Республика заңына сәйкес құрылды және 1970 жылдың 1 қаңтарында жарғылық қала ретінде салтанатты түрде ашылды. Орокьета муниципалитетін қалаға айналдыратын жарғыға президент Маркос 1969 жылдың 25 маусымында, сол кездегі қала әкімі Сириако С. Пастрано, жаңадан сайланған кеңес мүшелері және басқа да қалалық шенеуніктердің куәгерлігінде қол қойды.

География

Орокьета қаласының оңтүстігінде Алоран, солтүстігінде Лопес-Хайна қалалары орналасқан. Шығыс жағында Илиган шығанағы, оңтүстік-батысында Консепсьон және солтүстік-батысында Сапанг Далага жатыр. Қаланың шығыс бөлігінде жазықтар мен жағалау жазықтары, ал батыс бөлігінде биік таулы аймақтар мен таулар көтеріліп тұр. Қаланың аумағы шамамен 47 гектарды құрайды, оның көп бөлігі Миален, Толиок және Себукаль таулық барангайларынан тұрады. Әр барангайдың орташа ауданы мың гектардан кем, ал қаланың 47 барангайы урбанизацияланған аудандарынан гөрі үлкен.

Демография

2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 72 301 адамды құрайды, ал халық тығыздығы – .

Сайланған лауазымды адамдар

Орокьета қалалық кеңесі (2022-2025) Лемуэль Мейрик М. Акоста, И. Е. Мэр Аурора Вирджиния “Jie jie” М. Алмонте Вице-мэр және Санггуниан төрағасы Джейсон П. Алмонте Мисамис Оксидентал 1-ші округінің өкілі Кеңешшілер: Винсент Дж. Гуантеро Жоел Б. Аклао Соль Джуде Д. Гамалинда, С. Е. Отставкадағы полковник Исайас “Jun” У. Кларос Jr., ПА Жоел А. Фернандес Джесси “Jecjec” С. Амбоанг Айлин “Ai ai” М. Таладуа, RPh Артур К. Энанория, DMD Ноэль Б. Ундаг Sr. Диосибель М. Магинай Наниет Маерл С. Бандала Акоста (ABC президенті) Джеймс Энтони Н. Си (SK федерациясының президенті) Жолли Т. Гумолон (IPMR)

Орокьета қалалық кеңесі (2019-2022) Лемуэль Мейрик М. Акоста, И. Е. Мэр Атторней Хорхе Т. Алмонте Вице-мэр және Санггуниан төрағасы Диего "Nonoy" С. Тай, С. Е. Мисамис Оксидентал 1-ші округінің өкілі Кеңешшілер: Соль Джуде Д. Гамалинда, С. Е. Джесси "Jecjec" С. Амбоанг Жоел Б. Аклао Донна Р. Ийог Отставкадағы полковник Исайас “Jun” У. Кларос Jr., ПА Винсент Дж. Гуантеро Артур К. Энанория, DMD Ноэль Б. Ундаг Sr. Айлин “Ai ai” М. Таладуа, RPh Диосибель М. Магинай Альфредо Й. Боллено Jr. (ABC президенті) Генрих фон Л. Гонзага (SK федерациясының президенті) Эдди Э. Саранциал (IPMR)