Озамиз қаласы: экономикалық және әкімшілік орталық

Кіріспе

Мисамис Оксиденталь, Филиппин Озамиз, ресми түрде Озамиз қаласы () – Филиппиннің Мисамис Оксиденталь провинциясындағы 3-ші сыныпты құрамына кіретін қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 140 334 адамды құрайды. Кейде ресми дереккөздерде Озамис деп жазылғанымен, Республикалық заң № 321, Озамиз қаласының жарғылық актісінде Озамиз деп жазылған. 2005 жылы қалалық қаулы № 251-05 қабылданды, ол қаланың ресми атауы Озамиз екенін, Озамис емес екенін қайта бекітті.

Демография

2010 жылы Озамиз қаласының халқы 140 334 адамды құрады.

Экономика

Озамиз табиғи ресурстары жағынан ауыл шаруашылығымен байланысты, бірақ стратегиялық орналасуының арқасында қала сауда, денсаулық сақтау, көлік және білім беру орталығына айналды. Оның орналасуы тиімді порты болуға мүмкіндік береді, себебі жергілікті порты Мисамис-Оксидентал, Замбоанга-дель-Норте, Замбоанга-дель-Сур, Магуинданао, Ланао-дель-Норте және Ланао-дель-Сур провинцияларының минералдық қоры, ауыл шаруашылығы және орман өнімдерін шығарудың басты арнасы болып табылады.

Кішігірім сауда

Озамиз қаласының орталығында бірнеше атақты сауда орталықтары бар. Gaisano Capital Mall – 2011 жылы жаңа Оңтүстік қанаты қосылып, қаладағы ең ірі сауда орталығына айналды. Novo да 2010 жылы Asia Novotel атты қонақ үймен бірге кеңейтіліп, жаңа ғимарат салды. City Public Mall, бұрын City Public Market деп белгілі болған, Солтүстік-Батыс Минданаодағы ең үлкен мемлекеттік мекеме. Ол Озамиз қалалық әкімдігінің меншігінде және басқаруында болып, 2009 жылдың 28 мамырында ашылды. Robinsons Supermarket 2012 жылдың 30 қарашасында жұмысын бастады. Puregold Ozamiz 2019 жылы ашылды, соның арқасында қала тұңғыш рет 7 Eleven желісінің қызметін көрді. Unitop Ozamiz 2012 жылы City Public Mall алдындағы ғимаратты кеңейтті. Бірақ, ол 2022 жылы жабылды.

Барангай

Озамиз саяси тұрғыдан 51 барангайға бөлінеді. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Атауы Халық саны (2015)
50-ші округ (Poblacion) 1,138
Aguada (Poblacion) 7,543
Bacolod 2,226
Bagakay 3,955
Balintawak 660
Bañadero (Poblacion) 8,000
Baybay San Roque 3,527
Baybay Santa Cruz 1,852
Baybay Triunfo 2,817
Bongbong 2,742
Calabayan 3,353
Capucao C. 652
Capucao P. 1,419
Carangan 5,223
Carmen (Misamis Annex) 6,135
Catadman Manabay 7,422
Cavinte 620
Cogon 1,417
Dalapang 636
Diguan 1,503
Dimaluna 3,020
Doña Consuelo 4,178
Embargo 863
Gala 935
Gango 5,686
Gotokan Daku 531
Gotokan Diot 413
Guimad 750
Guingona 596
Kinuman Norte 1,484
Kinuman Sur 1,172
Labinay 1,600
Labo 3,065
Lam an 2,961
Liposong 823
Litapan 898
Malaubang 7,867
Manaka 898
Maningcol 6,951
Mentering 439
Molicay 3,581
Pantaon 1,083
Pulot 4,328
San Antonio 4,353
Sangay Daku 777
Sangay Diot 445
Sinusa 1,724
Stimson Abordo (Montol) 2,246
Tabid 3,958
Tinago 10,596
Trigos 776

Ерекше оқиғалар мен мерекелер

Озамиздің Жарғы күні мерейтойы, Котта ғибадатханасындағы Кресттің Жеңісінің Анасы мерекесі және Субаян Кег Субанон фестивалі шілде айының 16-сында тойланады. Екі мереке күні де Котта ғибадатханасының жанында әсем фейерверктер көрсетіледі. Желтоқсан айының 8-і күні Таза ұғымның Анасы мерекесі тойланады. Санто-Ниньо өзендік шеруі Пангуил шығанағында қаңтар айының төртінші жексенбісінде өткізіледі.

Туризм

Фуэрте де ла Консепсьон и дел Триунфо, сондай-ақ Котта Форт деп аталады, 1756 жылы әйгілі Хосе Дукос дін қызметкері Испанияның аймақтағы бекінісі ретінде салу үшін салған форт. Форттың қабырғаларының ішінде арнайы шағын ғибадатхана салынды, ал ғибадатханада Таза ұғым Анасының бейнесі орнатылды. Форттың сыртқы қабырғасына, теңізге қарап тұрған Мәриям Ананың (Nuestra Señora de la Immaculada Concepción y del Triunfo de la Cruz de Migpangi) суреті салынған. Бұл сурет керемет түрде өсіп келеді деп есептеледі және қастерлі қажырлы орынға айналған. 2002 жылы форт жаңартылып, бастапқы дизайнына келтірілді. Букаган төбесінен қаланың, Пангуил шығанағының және Ланао-дель-Норте мен Замбоанга-дель-Сур провинцияларының әсем көріністерін тамашалауға болады. Букаган төбесінде "Әйгілі Петр", "Әйгілі Мариан", "Әйгілі Жүсіп" және "Әйгілі Михаил" деп аталатын төрт үлкен қоңырау орналасқан. Бұл қоңырауларды епископ Патрик Кронин, Д.Д., бастапқыда Метрополитендік собор үшін сатып алған. Алайда, қоңыраулардың салмағы 7 тоннаға жететін болғандықтан, оларды собордың қоңырау мұнарасына орнату мүмкін болмады. Соборға орган орнатуға кеткен шығындарды ескере отырып, қоңырауларды орнату да тым қымбатқа түсетіні айтылды. Бірақ сол кездегі қала әкімі Фернандо Т. Бернад пен Иса Ю. Вареланың күш-жігерінің арқасында қоңыраулар Букаган төбесінде орналастырылып, 1948 жылдың 16 шілдесінде салтанатты түрде ашылды. Наомидің ботаникалық бағы мен туристік қонақ үйі 12 гектар жерді алып жатыр. Бақта жергілікті және импортталған түрлі-түрлі гүлдер, өсімдіктер мен жеміс ағаштары өседі. Мейрамханада толық кондиционерленген жеке бөлмелер бар, сонымен қатар іс-шаралар залдары, теннис корты, гольф алаңы, керамика фабрикасы және нан пісіру цехы сияқты көптеген мүмкіндіктер қарастырылған. Тау. Малиндаң гольф клубы мен демалыс орталығы – Малиндаң тауының етегінде, Багакай ауылында орналасқан, соғыстан бұрынғы әскери нысаннан айналған гольф алаңы. Мәкүлсіз Тұжырымдама соборының хорында орналасқан Мәкүлсіз Тұжырымдаманың құбырлы органы Минданаодағы жалғыз құбырлы орган және Филиппиндегі санаулы органдардың бірі. Immaculate Conception соборындағы музыкаға жауапты ирландиялық Колумбиялық дін қызметкері әйгілі Шон Лавери алғаш рет орган туралы ой жазған. Құбырлы орган сатып алу үшін ақшалай қаражат жинау үшін ақшалай көмектер мен шіркеу ұйымдастырған музыкалық шаралар өткізілді. Лавери дін қызметкері органның дизайнын жасау үшін неміс дін қызметкері Херман Шаблицкидің көмегін сұрады. Ата Шатблицки Германиядағы орган жасаушыларға беру үшін өлшемдерін алу үшін Озамиз қаласына барды. Шаблицки әкесінің өзі, бір ағаш шебері мен бір электрикпен бірге алты апта ішінде органды құрастырды, ал ол 1967 жылдың 31 мамырында аяқталды. Ол 1967 жылдың 16 шілдесінде, Кармел тауындағы біздің ханымның мерекесі күні салтанатты түрде ашылды. Метрополитендік Қасиетті Босану соборы 1955 жылы жер сілкінісінен қираған шіркеудің орнында салынған. Бұл Леандро Локсиннің ұлттық сәулет өнерінің алғашқы жобаларының бірі болды. Шіркеудің сыртқы және ішкі дизайнында оның қарапайым стилі – шаршы, шеңбер және жартылай шеңберлер айқын көрінеді. Кейіннен собордың қасбетіне өзгерістер енгізілді.

Fuerte de la Concepcion y del Triunfo, also known as Cotta Fort, is a fort built in 1756 by Father José Ducos to serve as a Spanish outpost in the area. A special chapel was built inside the walls of the fort and an image of the Virgin of the Immaculate Conception was enshrined in the chapel. An image of the Virgin Mary (Nuestra Señora de la Immaculada Concepción y del Triunfo de la Cruz de Migpangi) was carved on the outside wall of the fort, facing the sea. The image is believed to be miraculously growing and has been a pilgrimage destination. In 2002, the fort was renovated and restored to its original design. Bukagan Hill has a view of the city, Panguil Bay, and the provinces of Lanao del Norte and Zamboanga del Sur. There are four great bells at the top of Bukagan Hill, named "St. Peter", "St. Marien", "St. Joseph", and "St. Michael". They were originally purchased by Bishop Patrick Cronin, D. D., for the Metropolitan Cathedral of the Immaculate Conception. However, the bells weigh 7 tons and were found to be too heavy and too large for the cathedral's belfry. Given the recent costs of installing an organ at the cathedral, it was commonly thought that the installation of the bells would prove too expensive but, through the efforts of then City Mayor Fernando T. Bernad and Jesus Y. Varela, the bells were finally given a place at Bukagan Hill, and were officially inaugurated on July 16, 1948. Naomi's Botanical Garden and Tourist's Inn sits on a 12 hectare property. The garden features a variety local and imported tropical flowers, plants, and fruit trees. The hotel has fully air conditioned private rooms, and is home to a variety of amenities, including function halls, a tennis court, a golf range, a ceramics factory, and a bakery. Mt. Malindang Golf and Country Club is a pre war army facility converted into a golf course located in Bagakay, at the foot of Mount Malindang. The Immaculate Conception Pipe Organ, found in the choir loft of the Metropolitan Cathedral of the Immaculate Conception, is the only existing pipe organ in Mindanao, and one of only a few anywhere in the Philippines. It was Father Sean Lavery, an Irish Columbian priest in charge of music at the cathedral, who first thought of the idea of an organ at Immaculate Conception. Funds were raised through donations and a musical extravaganza, organized by the parish, to buy the pipe organ. Father Lavery requested the aid of a German priest, Father Herman Schablitzki S. V. D., in designing the organ. Father Schatblitzki visited Ozamiz to take measurements to give to the organ builders back in Germany. Father Schablitzki himself, assisted by one carpenter and one electrician, assembled the organ in six weeks, and it was completed on May 31, 1967. It was inaugurated on July 16, 1967, the feast day of Our Lady of Mount Carmel. The Metropolitan Cathedral of the Immaculate Conception was built from the ruins of a church destroyed in an earthquake in 1955. It was one of the earliest designs of nationalist art for architecture Leandro Locsin. His simple style of squares, circles, and half circles are evident throughout the external and internal designs of the church. Alterations to the façade of the cathedral were performed later.

Ауа

Озамиз әуежайы, сондай-ақ Лабо әуежайы деп белгілі, 2007 жылдың 5 шілдесінде қайта ашылды. Бұл, Филиппин әуе компаниялары (PAL) әуежайдағы Fokker 50 және Sunriser ұшақтарының бастапқы қызметін тоқтатқаннан кейін 9 жыл өткен соң болды. Әуежайдың қысқа ұшу-қону жолағының ұшақтарды қабылдай алмауы салдарынан жабылуға соқтырды. Air Philippines (PAL-дың еншілес әуе компаниясы) Манила қаласындағы Ниной Акино халықаралық әуежайын алғаш пайдаланған әуе компаниясы болды, ол әуежайға қонған алғашқы реактивті ұшақ – B737 200 болды. PAL Express, PAL-дың тағы бір еншілес компаниясы, Bombardier Q400 ұшағымен Мактан-Себу халықаралық әуежайына тікелей рейстерді қайта бастады. PAL-дың бәсекелесі Cebu Pacific Air кейіннен 2008 жылдың 10 қарашасында Себуға алғашқы рейсімен, жаңа ATR72 500 ұшағын пайдалана отырып, Озамизге қызмет көрсетуді бастады. Жолаушылар мен жүк көлемінің артуына байланысты Cebu Pacific Манила бағытын Airbus A319 ұшағымен ашты, ал PAL 2009 жылдың 16 маусымында Air Philippines-тің Манилаға Airbus A319 ұшақтарымен қызметін өз мойнына алды. Air Philippines Airphil Express (қазір PAL Express) болып қайта аталғаннан кейін, 2011 жылдың 18 тамызында Airbus A320 ұшағымен Озамизден Манилаға қызметін қайта іске қосты. Бұл Cebu Pacific-ті бұрын Озамиз әуежайына қызмет көрсеткен ұшақтарын ауыстыруға мәжбүр етті, барлық ATR72 500 ұшақтарын Airbus A319 және Airbus A320 ұшақтарымен алмастырды. PAL және Cebu Pacific арасындағы қатаң бәсекеге қарамастан, PAL 2012 жылдың 25 наурызында Озамиздегі қызметін тоқтатты, ал оның серіктес компаниясы PAL Express Cebu Pacific-пен бәсекелесуді жалғастырды. Осыдан бері PAL Express пен Cebu Pacific арасындағы бәсекелестік әуежайға қызмет көрсететін дуополияға айналды. Озамиз әуежайы 300 миллион песолық кеңейту және дамыту жобасын жүзеге асырады. Жобаға ұшу-қону жолағына жарық шамдарын орнату, ұшу-қону жолағының ұзындығын қазіргі 1,9 км-ден 2,1 км-ге дейін ұзарту және жаңа жолаушылар терминалының құрылысы кіреді.

Жер

Қала ішінде көліктің басым бөлігі трисикад/педикаб және мототрициклмен жүзеге асырылады. Облыстар аралық қатынас үшін Rural Transit, Super Five, UV Express және Lotradisco сияқты қоғамдық көліктер, сондай-ақ джипнейлер кеңінен қолданылады.