Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камаринс-Сур провинциясының құрамдас қаласы, Филиппин.
Component city in Camarines Sur, Philippines
Ирига, ресми түрде Ирига қаласы (Ринконада Бикол: Syudad ka Iriga), Филиппиннің Камаринс-Сур провинциясының құрамдас қаласы болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 114 457 адамды құрайды.
Iriga, officially the City of Iriga (Rinconada Bikol: Syudad ka Iriga; ; ), is a component city in the province of Camarines Sur, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 114,457 people.
Тарих
1521 жылы 16 наурызда Фердинанд Магеллан Филиппинді ашқаннан кейін жарты ғасыр өтпеген соң, қазіргі Ирига қаласы Набуа провинциясының Амбос-Камаринес провинциясындағы шағын поселенің (визита) бөлігі болды. Набуаның қала маңындағы Побласионда жаңбырлы маусымда болатын қауіпті су тасқындарынан кейін, сол кездегі дін қызметкері Феликс де Уэртас шаруаларға «I raga» (жері бар жер) деп аталатын жерге көшіп баруды ұсынды, онда олар су тасқынының қаупінсіз егін егуге болатын. Набуаның су тасқынынан зардап шеккендері ертерек көшіп, дін қызметкерінің кеңесін орындағандар I ragaның құнарлы топырағынан мол өнім алды. Әсіресе Сумаганг тауының (қазіргі Ирига тауы, Күн Шығу тауы) етегінде егін салғандар, Ирига халқының биік мұраты мен ізгі ниеттерінің табиғаттан сыйланған символы саналды. Халық саны артып, дін тарату ісі дамыған сайын, Сумаганг тауының етегіндегі поселеңің көлемі мен байлығы артты, ал аборигендер (Агта) орманның тереңіне ығыстырылды. 1578 жылы I raga поселенісі Фрай Пабло де Исас және Фрай Бартоломе Руис басшылығымен Набуаның «визитасы» ретінде құрылды. Үш он жылдан кейін, яғни 1641 жылдың 4 қаңтарында Асог тауы (аборигендерді басқарған негрито вождісінің құрметіне аталған) немесе Ирига тауы атқылады. Бұл жарылыс қоныс аударушыларға үлкен қорқыныш әкелді, бірақ олардың мызғымас имандылығының арқасында керемет оқиға болды. Жергілікті тұрғындар куә болғандай, Инороган жеріндегі Құдай Ана мен оның ұлы Иса Мәриямның («Нуэстра Сеньора де Ангустия») көрінуі адамдарды қатты жер сілкінісі мен су тасқынынан сақтап қалды. Жарылыс Бұхи жағындағы тау бетінде үңгірлі ойысты қалыптастырды, ол жанартаудың кратеріне апаратын тік жарға құлайды.
Barely half a century after Ferdinand Magellan discovered the Philippines on March 16, 1521, Iriga, now a city, was only a visita of Nabua, Provincia de Ambos Camarines. Because of the disastrous floods that occur during rainy seasons in suburban Poblacion of Nabua, Father Felix de Huertas, the then parish priest, advised the farmers to move to I raga (donde hay tierra or where there is land) where they can plant their crops without fear of being under flooded. The flood victims of Nabua who moved earlier and followed the suggestions of their parish priest were the fortunate beneficiaries of the harvest of their agricultural plantation coming from the rich and fertile soils of I raga, more so, those who planted at the foot of Sumagang Mountain (Mountain of the Rising Sun, now Mt. Iriga) said to be nature's given symbol of the Irigueños lofty ideals and noble visions. As population spread out and evangelization progressed, the settlement at the foot of Sumagang Mountain developed in size and wealth, slowly pushing the aborigines (Agta) up to the thickness of the forest. And in 1578 the I raga settlement was established as “visita” of Nabua under Fray Pablo de Jesus and Fray Bartolome Ruiz, both Franciscans. Three decades later or on January 4, 1641, Mount Asog (named after a negrito chieftain who ruled the aborigines) or Mt. Iriga, erupted. That eruption brought much fear to the settlers but with their strong faith and belief a miracle happened and as witnessed by local folks, the apparition of the Blessed Virgin Mother and her son Lord Jesus or “Nuestra Señora de Angustia” at sitio Inorogan saved the people from terrible earthquake and flood. The eruption formed the cavernous gully on the side of Buhi leading to the steep gorge which was the crater of the “volcano”.
География
Ирига шығыстан Бухи қаласымен, батыстан Баао, Набуа және Бато муниципалитеттерімен, оңтүстіктен Альбай провинциясымен, солтүстіктен Окампо және Сангай муниципалитеттерімен шектеседі.
Iriga is bounded by the town of Buhi in the east, by the municipalities of Baao, Nabua and Bato in the west, by the province of Albay in the south, and by the municipalities of Ocampo and Sangay in the north.
Демография
2020 жылғы санақта Ирига қаласының халқы 114 457 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Iriga, was 114,457 people, with a density of .
Тіл
Ирига халқы немесе иригуэнос Ринконда Бикол тілінде сөйлейді. Аустронезиялық текті ирига халқы ирига диалектін қолданады, ал Агта немесе Негритос тайпаларының жергілікті тұрғындары тілдің Агта диалектін қолданады. Білім беру жүйесінде оқытылатындықтан филиппин және ағылшын тілдері де түсініледі және қолданылады. Католик шіркеуі мен Нага қаласындағы жергілікті телеарна қолданғандықтан Бикол Орталық тілі де Ринонада аймағында кеңінен түсініледі және қолданылады.
Irigueños or people of Iriga speak Rinconada Bikol. Irigueños of Austronesian lineage use the Iriga variant while the indigenous and aboriginal groups of Agta or Negritos use the Agta variant of the language. Filipino and English are also understood and spoken because they are taught in the education system. Bikol Central is also commonly understood and spoken in the Rinconada area as it is used by the Catholic church and the local TV station centered at Naga.
Дін
Қала тұрғындарының көпшілігі рим-католик дінін ұстанады. Касерес архиепископиясының қалада бірнеше приходтары мен шіркеулері бар. Ең үлкен шіркеу қала орталығында орналасқан (Падуандық әулие Антоний), ал Лурдес үңгірі Иригадағы католицизмнің ұзақ тарихын көрсетеді. Тынагба мерекесі – халықтық дәстүр мен католиктік қасиеттілерді құрметтеудің үйлесімі. Iglesia ni Cristo қаладағы ең ірі азшылық діні болып табылады. INC Камарин Оңтүстік-Шығыс (CSE) шіркеу округінің аудандық кеңсесі Сан-Николас ауылында орналасқан. Бұл кеңсе Камаринс-Сур облысының Ринконда және Партидо аймақтарындағы, сондай-ақ Масбате облысының Буриас аралындағы шіркеу мүшелеріне жетекшілік етеді. Сондықтан қалада көптеген Iglesia ni Cristo мүшелерін кездестіруге болады. Қазіргі таңда, Иригада Iglesia ni Cristo-ның төрт жергілікті қауымы және екі филиалы бар. Ислам қалада салыстырмалы түрде жаңа дін, және оның көп бөлігі Минданао аралынан келген көшпенділерден құралған. ЛДС шіркеуінің мүшелері де көп, сондай-ақ Ехоба куәгерлері де бар. Баптистер де қалада белсенді қызмет етеді.
The majority of the city residents are Roman Catholic. The Archdiocese of Caceres has several parishes and churches in the city. The biggest church can be found at the center of the city (Saint Anthony of Padua) and the Lourdes grotto symbolizes the long history of Catholicism in Iriga. Tinagba, a harvest festival can be seen a fusion of folk tradition and Catholic saint celebration. Iglesia ni Cristo is the largest minority religion in the city. The INC's district office of ecclesiastical district of Camarines Southeast (CSE) is located in Barangay San Nicolas. The office oversees the church members in Rinconada and Partido areas in Camarines Sur, and Burias island in Masbate. Thus, a large number of INC members can be found in the city. At present, Iglesia ni Cristo has four local congregations and two extensions in Iriga. Islam is a new religion in the city and most of its members are immigrants from Mindanao island. LDS Church members are also numerous, as well as Jehovah's Witnesses. Baptist adherents are also active in the city.
Туризм
Қаланың орталығында Ірига қалалық паркі орналасқан, ол собордың және ескі қалалық әкімдіктің жанында. Бұл жақсы жоспарланған, жапондық стильдегі саябақ, ортасында үлкен су шашыратып тұратын фонтаны бар, бірақ кейін ол коньки тебу алаңымен ауыстырылды. Рождество маусымында акация ағаштары түрлі-түсті шамдармен жарықтандырылады. Саябақтың айналасында бизнес орындары мен Лурдес үңгірі сияқты маңызды орындар бар, онда қала орталығының әдемі көрінісін тамашалауға болады. Қалада көптеген сарқырамалар мен бұлақтар кездеседі. Туристер санының өсуіне байланысты бірнеше демалыс орындары мен қонақүйлер салынды. Ескі Ибалон қонақ үйі жаңартылып, Ірига Сити Плаза қонақ үйі деп аталды. Жергілікті асханада кокос сүті мен қызыл бұрыш қосылған ет және вегетариандық тағамдар ұсынылады.
Found at the downtown Iriga is the City Park which is located near the cathedral and across the old City Hall. It is a well landscaped, Japanese themed park with a huge spurting fountain at the center but was later replaced with a skating rink. Acacia trees are lit with colored lights during Christmas season. Surrounding the park are business establishments and landmarks such as the Lourdes Grotto which offers a great view of the downtown. There is a number of waterfalls and springs found in the city. Several resorts and hotels were built to accommodate growing tourist arrivals. The old Ibalon Hotel was renovated and renamed as Iriga City Plaza Hotel. Local cuisine offering meat and vegetarian dishes with coconut milk and red chili peppers.
Инфрақұрылым
Қала орталығында Манилаға және көршілес қалаларға бағытталған автобустар, шаттлдар мен джипнилерді қабылдау үшін шағын орталық автобус терминалы салынды. Филиппин Ұлттық темір жолы және Филиппин көлік компаниясы (PHILTRANCO) Ирига қаласында станцияларын сақтайды. Қалада бірнеше аурухана қызмет етеді. Католик монастыры басқаратын Санта-Мария-Жозефа ауруханасы жақсы жабдықталған және аймақтағы үздік ауруханалардың бірі болып саналады.
A small central bus terminal was constructed in the city center to accommodate buses, shuttles and jeepneys going to Manila and neighboring cities. Philippine National Railways and Philippine Transportation Company (PHILTRANCO) maintain stations in Iriga City. Several hospitals operate in the city. A catholic convent run Santa Maria Josefa Hospital is well equipped and among the best in the region.
Энергия
Камарайн Су Электр Кооперативі (CASURECO) III компаниясы электр қуатын жеткізеді. Таулы және өзен бойындағы шалқар ауылдардың электрленуі аяқталды және қазір қаланың 100% электрмен қамтамасыз етілген.
Power is supplied by the Camarines Sur Electric Cooperative (CASURECO) III. Electrification of far villages in the mountain and river districts was completed and now, the city is 100% electrified.
Телекоммуникациялар
Ирига қаласында бірнеше ұлттық телекоммуникациялық компаниялар қызмет көрсетеді, атап айтқанда, Converge ICT, Bayantel, PLDT, Smart, Globe және Dito телефон және интернет қызметтерін ұсынады. Бұл компаниялар қалада ірі операцияларды жүргізеді. Ирига қаласы сонымен қатар RPN (Radio Philippines Network) 9-шы арнасының телерадио желісінің өңірлік базасы болып табылады. 1968 жылдан бері қаладан жұмыс істейтін RPN DZKI AM (Radyo Ronda Iriga) радиостанциясы және RPN DWKI TV 10 (қазіргі уақытта CNN Philippines эфирін көрсетеді) телеарнасы эфирде үстемдік танытты. Кейбiлдік теледидар нарығында бірнеше жергілікті кабельдік теледидар операторлары басымдыққа ие, соның ішінде GMA TV 13 Iriga (Rinconada Broadcasting Corp-тің DZAL-ға қатысты). ABS CBN корпорациясы қалада релелік станция салуды ұсынды, мүмкін UHF арнасында, ал TV5 10 кВт UHF релелік станциясын орнатуды жоспарлады. DZIJ RJTV 21-арнасы қалада ашылмақ.
Iriga City is served with several nationally operating telecom companies namely Converge ICT, Bayantel, PLDT, Smart, Globe and Dito which offer telephone and internet services. These companies maintain major operations in the city. Iriga City is also the regional base of operations of TV and radio network RPN (Radio Philippines Network) Channel 9. Since 1968, its radio station RPN DZKI AM (Radyo Ronda Iriga) and television station RPN DWKI TV 10 (currently airing CNN Philippines) which has been operating from the city has dominated the airwaves. There are a few local cable TV operators that dominate the cable TV market, including GMA TV 13 Iriga (affiliated to DZAL of Rinconada Broadcasting Corp.) ABS CBN Corporation has proposed to construct a relay station in the city, probably on a UHF channel, while TV5 planned to set up a 10 KW UHF relay station here. DZIJ RJTV Channel 21 is set to open in the city.
Білім
Қалада екі университет, бірнеше колледж және кәсіптік-техникалық училищелер бар. Сент-Антони университеті, Солтүстік-Шығыс Филиппин университеті, Ла Консоласион колледжі, STI колледжі, AMA Компьютерлік оқу орталығы және тағы да басқалары қаланың орталық бөлігінде орналасқан. Осы оқу орындарында қаладан және жақын жердегі аудандардан келген студенттер білім алады. Қала аймақтан көптеген студенттердің келуіне мүмкіндік береді.
The city is home to two universities, several colleges and trade schools. The University of Saint Anthony, University of Northeastern Philippines, La Consolacion College, STI College, AMA Computer Learning Center and many others are located right within the city proper. These schools have students from the city and nearby towns. The city is host to a big number of student migrants from the region.