Кіріспе
Сипокот муниципалитеті (; ), Филиппиннің Камаринс-Сур провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 68 169 адамды құрайды. Сипокот Пилиден және Маниладан шалқары орналасқан.
Sipocot, officially the Municipality of Sipocot (; ), is a 1st class municipality in the province of Camarines Sur, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 68,169 people. Sipocot is from Pili and from Manila.
Тарих
20 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Сипокот және Либманнан аудандары арасында жүргізілген археологиялық зерттеулер 14 немесе 15 ғасырға жататын қытайлық жерлеу артефакттарын тапты. Тарихи жағдайлар осы ауданның испандықтар келгенге дейін ежелгі және тығыз қоныстанған жерлердің бірі болғанын көрсетеді. Шын мәнінде, испандық энкомендеролардың алғашқы тобы аймаққа енген кезде Сипокотқа қарасты ауылдардың шағын топтары болған. Қазіргі Сипокотты құрайтын бұл ауылдар Сакалакванган (Калагбанган), Каанип (Аниб), Кабилинди (Хинди) және Кайсиан (Тайсан) сияқтылар еді. Алғашқыда Сипокоттың шалғай және қол жетімсіз орналасуына байланысты Либманнан мен Лупиден дамуда қалып қойды. Сипокот алғаш рет испандық карталарда 1726 жылы Либманнаннан бөлініп, тәуелсіз приходқа айналған Лупидің визитасы немесе бариосы ретінде пайда болды. Алайда, тұрақты рухани қызмет көрсету және отарлық институттарға, шіркеу мен жергілікті билікке қол жеткізу қажеттілігі болғандықтан, жергілікті тұрғындар Сипокотқа қала мәртебесі берілуін талап етті. Сол кездегі ең жақын қала - Лупи, үкімет пен шіркеудің орталығы болды. Соңында, 3 маусымда 1801 жылы генерал-губернатор Рафаэль Мария де Агилардың жарлығымен Сипокот Пуэбло және францискандық пасторлыққа айналды. Алайда, пуэбло мәртебесіне көтерілгеніне қарамастан, Сипокот баяу дамыды және испан үкіметі кезеңінде аймақтық істерден шетте қалды. Сипокоттың жай дамуына оның отарлық сауданың басты арнасынан тыс орналасқан жері және пуэбло ретінде құрылған уақыты, отарлық кезеңнің соңында болғандығы себеп болды. Шындығында, Сипокот испан үкіметі кезінде Бикол аймағында құрылған соңғы қалалардың бірі болды. 1896 жылғы испан үкіметіне қарсы филиппин революциясы Капитан Мариано де лос Сантос басқаратын Сипокоттың революциялық үкіметін құрды. Алайда, филиппин-американ соғысынан кейін Мариано де лос Сантос 1901 жылы Филиппин комиссиясы тарапынан Сипокоттың муниципалды президенті болып тағайындалды. 1905 жылдан бастап 1942 жылға дейін созылған одақтастық кезеңіне дейін Сипокоттың барлық муниципалды президенттері халықтың тікелей дауысымен сайланды. Америка үкіметінің мерзімі қырық жылдан аспағанмен, ол Сипокоттағы зайырлы және тегін мемлекеттік мектептің құрылуына, бюрократиялық агенттіктердің кеңеюіне (жас мамандарға үкіметте жұмыс істеу мүмкіндігін берді), азаматтық үкімет пен демократиялық реформалардың орнауына және экономикалық кәсіпорындар мен инвестициялар үшін табиғи ресурстарды пайдалануға маңызды үлес қосты. Жапондықтар Сипокотты 1941 жылдың 19 желтоқсанында басып алды, Легаспиден келген жапондық солдаттардың батальоны муниципалитетке жетті. Олар Импигте қару-жарақ қоймасын, Малубагода гарнизонды және Побласиондағы бірнеше үйден тұратын негізгі гарнизонды құрды, ол олардың әскерлеріне жатақ ретінде қызмет етті. Жапондықтар бастапқыда достық және дипломатиялық болғандықтан, Сипокот тұрғындары, басқа муниципалитеттердегідей емес, жапондықтарға агрессивті емес еді, тіпті олармен жақсы қарым-қатынас орнатты. Осы себепті жапондықтар жергілікті билік өкілдерін өздерінің билігімен қызмет етуге көндірді, соның нәтижесінде соғыс кезінде Сипокоттың жергілікті үкіметі жұмыс істеді. Алайда, аймақтағы партизандық қарсылық қозғалыстары әскери операцияларын күшейтіп, жаулап алған әскерлерге қарсы шабуылдар жасағанда, жапондықтар жергілікті тұрғындарға тәртіп пен ынтымақтастық орнату үшін мәжбүрлеу және зорлық-зомбылық шараларын қолданды. Жапондықтар әскери қажеттіліктері үшін мемлекеттік және жеке меншік мүліктерді тартып алды. Мектеп ғимараттары мен кампустар әскери бөлімдер ретінде пайдаланылды, бұл сабақтардың тоқтатылуына әкелді. Олар еркек саяхатшыларды ақысыз және мәжбүрлеумен қоғамдық жұмыстарға жұмыс істеуге мәжбүрледі. Осы қатал шаралардан басқа, муниципалитет "Кіші Токио" деп аталып, жапондық әскерлері Нагадан Сипокотқа тоқтағанда қысқа уақытқа ләззат алатын жер болды. Алайда, жапондық күштерге әділдік таныту үшін, көршілес муниципалитеттерден тұтқындалған партизандарды азаптау және өлтіру туралы хабарлардан басқа, жапондықтардың Сипокотта жасаған зұлымдықтары туралы хабарлар таңқаларлықтай сирек болды. Керісінше, жапондықтар Сипокотты қысқа мерзімге басып алған кезде қоғамдық жұмыстар саласында муниципалитетке оң үлес қосты. Жапон инженерлері Сипокот көпірін қайта жасатты. Олар сондай-ақ Легаспиден Манилаға дейін жалғасқан Сипокот аумағындағы теміржол жолдарын жөндеді. Алайда, бұл жобалар жергілікті халықтың есесінен емес, аймақтағы жапондық билікті консолидациялау және әскерлердің жылжуын жеңілдету үшін жүзеге асырылғанына кеңінен сенеді. 1944 жылдың 28 сәуірінде таңертең Сипокотқа американдық солдаттардың сегіз жүк көлігі келді және қаланы жапондықтардан босатып алды. Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен Сипокот тез арада қалпына келді, өйткені ол айтарлықтай адам шығынына ұшырамады және бомбалаудан сақталғандықтан және муниципалитетте ірі шайқас болмағандықтан мүліктің аз шығынына ұшырады. Бұл жақсы жағдайдан басқа, Сипокоттың біртіндеп, бірақ тұрақты дамуына бірнеше фактор әсер етті, мысалы, көліктік режимдің судан құрлыққа ауысуы; АҚШ экономикасының өркендеуі және жергілікті құрылыс индустриясының дамуы; және соғыстан кейін Сипокоттың муниципалды мэрі болып сайланған Пабло Салазардың сайлануы. Ғасырдың басында көліктік режимнің судан құрлыққа ауысуы Сипокот аумағында кесіп өтетін теміржол жүйелері мен жол желілерінің пайда болуына әкелді, осылайша ол провинцияның бірінші округіндегі басты транзиттік нүктеге және Лузонның солтүстік және оңтүстік бөліктеріне бағытталатын маңызды арнаға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын АҚШ экономикасы өскенде, оның өсуін қамтамасыз ету үшін ағашқа деген қажеттілік Камаринес Сур және Камаринес Норте облыстарының орман ресурстарын аймақтағы американдық инвестициялардың алдына шығарды. Ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалған мол орман ресурстарына ие болған Сипокот жергілікті тұрғындарға және көшпенділерге жұмыс ұсынған кеспе компанияларына бейіт болды. Кейінірек, жергілікті құрылыс индустриясы өркендегенде, әсіресе бүкіл Бикол аймағына теміржол жүйесінің кеңейтілуі, Сипокоттағы кеспе индустриясы одан да дамыды. Өзінің коммерциялық жетістігінің шарықталу нүктесінде Сипокоттағы кеспе индустриясында жүздерше жұмысшыларды жұмысқа алған кемінде бес (5) аралық фабрикасы болды және күніне 150 000 кубометрлік ағаш өндірісін қамтамасыз етті. 1950 жылдары, жылдық кірісі кемінде 35 000,00 песоны құрады, көбінесе кеспе индустриясынан түскен табыс есебінен, Сипокот соғыстан бұрынғы төртінші сынып муниципалитетінен екінші сынып муниципалитетіне қайта жіктелді. Сипокоттың соғыстан кейінгі муниципалды мэрі, мэр Салазар көреген және прогрессивті көшбасшы болды. Ол басқа муниципалитеттер мен провинциялардан, тіпті Тагалог аймағынан келген көптеген адамдарды әрбір отбасыға Сипокотқа көшіп келіп қоныстанған жағдайда бес гектарлық құнарлы және өңделетін мемлекеттік жер ұсынысымен әртүрлі жағдайларда шақырып алды. Сипокотқа көшіп келген және қоныстанған көшпенділер муниципалитеттің кең аумағындағы ормандық кеңістіктерді егістік жерлерге және тұрғын үйлерге айналдырып қана қоймады, сонымен қатар муниципалитеттің халық санының өсуіне үлкен үлес қосты. 1946 жылғы халық санауы бойынша 7 936 тұрғыны бар Сипокоттың халқы 1960 жылғы халық санауы бойынша 32 650-ге жетті. Осы жылы Сипокот Камаринес Сур провинциясының 36 қаласының арасында ең көп халқы бар алтыншы қалаға айналды...
Демография
2020 жылғы санақта Камаринс-Сур провинциясындағы Сипокоттың халқы 68 169 адамды құрады. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, Сипокоттың халқы тұрақты түрде өсіп келеді.
Sipocot has a steadily growing population according to charts.
Экономика
Қаланың экономикасы туризмге негізделген. Сусонг Дарага төбесі Барангай Импигте орналасқан және Сипокоттың ең танымал туристік орындарының бірі болып табылады, ол қаланың орталық бөлігін (Centro) көрінеді. Коммерциялық бизнес қаланың орталық бөлігінде тығыз орналасқан. Сауда аймағы Импигтен басталып, Солтүстік Центро, Оңтүстік Центро және Барангай Тараға дейін созылады. Орталық бизнес ауданы (CBD) Оңтүстік Центро аймағында орналасқан. Дегенмен, негізгі базар Солтүстік Центрода орналасқан. 1940 жылдары Камаринс-Сур провинциясының бірінші округінің қаржы орталығы Рагай муниципалитетінде болған. 1987 жылы қаржы орталығы Сипокотқа көшірілді. Осының нәтижесінде қала қарқынды дамып, Дает, Калабанга, Пили, Ирига және Тагкавайан сияқты ірі елді мекендермен тең деңгейге жетті. 2021 жылы Сипокот қала мәртебесіне ие болуға лайық деп танылды және қазіргі уақытта қаралып жатыр. Сипокоттағы банктер мен қаржы мекемелері: Филиппиннің жер банкі, Сипокоттың ауылдық банкі, Өндірушілер жинақ банкі, CARD банкі, BDO желілік банкі, BLVING несие корпорациясы, M Lhuillier, Palawan Express Pera Padala, Cebuana Lhuillier, Henry Lhuillier, Countrygold ломбарды және тағы да басқалары.
IT BPO-лар
Соңғы уақытта Сипокоттың Дает, Нага қаласы және Манила арасындағы стратегиялық орналасуына байланысты көптеген инвесторлар қалаға құйылып келеді. Сондай-ақ, колл-орталықтар мен бизнес-процестерді сырттан тапсыру (BPO) саласы да едәуір өсті. 2022 жылғы мәлімет бойынша, муниципалитетте 4 BPO компаниясы қызмет етеді. Олардың ең ірісі Барангай Тарада орналасқан, ол 300 қызметкермен тәулік бойы жұмыс істейді.
Сауда
Сипокот ұлттық тас жол бойында орналасқан, осы себепті қала дамыды. Сипокот Солтүстік-Батыс Камаринс-Сурдың сауда орталығы болып есептеледі, себебі Дель-Галлего, Рагай, Лупи елді мекендерінің халқы өз өнімдерін, әсіресе ағаш, нарықта сатады. Кабусаодан келгендер балық саудасымен айналысса, Памплона мен Либманнан келгендер күріш және жүгері сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерімен сауда жасайды.
2035-ші жылдағы көрініс
Қала әкімі Том Бокаго 2035 жылға қарай Сипокот муниципалитетін қалаға айналдыруды жоспарлап отыр. Сондай-ақ ол сол жылға қарай муниципалитеттің активтері 1 миллиард песодан асып, кедейлік деңгейі 15% төмендейтінін көздеді.
Автомобиль жолдары
Муниципалитет жаңа Андая тас жолы арқылы Маниламен байланысты, ал Филиппин ұлттық темір жолы Нага мен Легаспиге және кері күнделікті теміржол қызметтерін ұсынады. Муниципалитетте дамуды жеделдету мақсатында, Төлемдік жолдарды реттеу кеңесі 5-ші төлемдік жолды Оңтүстік Лусон тас жолының жалғасы деп жариялады. Бұл 420 шақырымдық, төрт қатарлы тас жол, қазір салынып жатқан SLEX 4 төлемдік жолының Барангай Маяодағы соңғы нүктесінен (Кесон провинциясының Лусена қаласы) Матногқа (Сорсогон провинциясы), Матног паром терминалына жақын жерге дейін созылады. 2020 жылдың 25 тамызында Сан-Мигель корпорациясы Лусенадан Матногқа дейінгі сапар уақытын 9 сағаттан 5,5 сағатқа дейін қысқартатын жобаға инвестиция салатынын хабарлады. Метро Наганы қамтитын тағы бір тас жол – Кесон-Бикол тас жолы (QuBEx), ол Лусена мен Сан-Фернандо (Камаринс-Сур провинциясы) арасын байланыстырады.
Жоғары оқу орындары
Феликс О. Альфелор ағаның қорының колледжі, Барангай Оңтүстік Орталықта орналасқан. Барангай Импигте орналасқан Орталық Бикол мемлекеттік ауыл шаруашылығы университеті (Бикол ғылым және технология институты). Бұл колледждің ауысу атаулары бар: Орталық Бикол мемлекеттік ауыл шаруашылығы университеті Сипоко (2009 – қазіргі уақытқа дейін); Камаринс Сур мемлекеттік ауыл шаруашылығы колледжі Сипоко кампусы (2003–2009); Бикол ғылым және технология институты (1992–2003); Сипокот ұлттық өнер және сауда мектебі (1972–1992); Сипокот мұғалімдер даярлайтын мектебі (1938–1972).
Central Bicol State University of Agriculture Sipocot (Bicol Institute of Science and Technology), located at Barangay Impig. This college has a transition name: Central Bicol State University of Agriculture Sipocot (2009–Present); Camarines Sur State Agricultural College Sipocot Campus (2003–2009); Bicol Institute of Science and Technology (1992–2003); Sipocot National School of Arts and Trades (1972–1992); Sipocot Normal School (1938 to 1972)
Бастауыш мемлекеттік мектептер
Әр барангайдың өз бастауыш мектебі бар. Мектептер екі ауданға бөлінеді: Сипокот Солтүстік ауданы (қаланың солтүстік бөлігіндегі мектептер) және Сипокот Оңтүстік ауданы (қаланың оңтүстік бөлігінің көп бөлігі).