Джимма қаласы: Этиопияның Оромия аймағындағы тарих және географиясы

Кіріспе

Оромия аймағындағы қала, Эфиопия.

Джимма – Эфиопияның оңтүстік-батысындағы Оромия аймағындағы ең ірі қала. Ол Оромия аймағының ерекше аймағы болып табылады және Джимма аймағымен шектеседі. 2007 жылғы халық санағына дейін Джимма әкімшілік тұрғысынан ерекше аймақ ретінде қайта құрылған.

Тарих

Қазіргі Джимманың солтүстік маңындағы Жирен қаласы 18 ғасырда Оромолар аймаққа көшіп келгенге дейін үлкен Каффа провинциясының астанасы болды. Бұрын Оромо шапқыншылығынан бұрын Хирмата деп аталған. Қаланың 19 ғасырдағы маңыздылығы Шева мен Каффа патшалығы арасындағы керуен жолында орналасқандығымен, сондай-ақ Джимма патшасының сарайынан шамамен он шақырым қашықтықта болуымен байланысты болды. Дональд Левиннің сөзіне сәйкес, 19 ғасырдың басында базарға көршілес аймақтардан мыңдаған адам келді: "Годжам мен Шоадан амхаралар, Гибе патшалықтарының барлық Оромо тайпалары және Лакустрина мен Омот топтарының көптеген өкілдері, оның ішінде Тимбаро, Кабена, Кефа, Джанджеро, Веламо, Конта және тағы да басқалар". 20 ғасырдың басында неміс саяхатшысы Оскар Нойман Сомали жағалауынан Эфиопия арқылы Суданға сапар шеккенде Джиммаға келді. Ол байқағандай, "Джимма – Абесинияның ең бай жері; тұрғындары таза, денелі Галла тайпасынан, олардың көпшілігі мұсылман, олардың патшасы Абба Джифар да сондай, өте епті адам, ол Менеликке уақтылы бағынып, соның арқасында өз елін сақтап қалды". Қазіргі қала 1930 жылдары Италия отаршылдық режимімен Авету өзенінің жағасында дамыды. Осы кезде, жергілікті эфиопиялық шіркеуді әлсірету мақсатымен, итальяндықтар Джимманы ислам ғылымының маңызды орталығына айналдыруды жоспарлады және фиқһты оқыту үшін академия құрды. Екінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс Африкадағы шайқастарында негізгі күштері жеңілгеннен кейін Джиммадағы итальян гарнизоны соңғылардың бірі болып, 1941 жылдың шілдесіне дейін қарсылық көрсетті. 1932 жылы Джимманың Абба Джифар II қайтыс болғаннан кейін Джимма Корольдігі ресми түрде Эфиопия құрамына енді. 1942 жылы провинцияларды қайта ұйымдастыру барысында Джимма Каффа провинциясының ішіне сіңірілді. Герберт С. Льюис 1960 жылдардың басында бұл "Оңтүстік-Батыс Эфиопиядағы ең ірі базар болды. Жақсы күні, құрғақ маусымда, ол 30 мыңға дейін адамды тартады". Джимма 1975 жылдың сәуір айында жер реформасынан пайда көрген жергілікті шаруаларды ұйымдастыруға жіберілген радикалды колледж студенттері (земяча) мен жергілікті жер иелерінің жағында болған жергілікті полиция арасындағы қақтығыс ошағы болды. Студенттер мен шаруалар жергілікті жер иелерін, бай шаруаларды және жергілікті полиция қызметкерлерін тұтқындады; бұл әрекет одан әрі тәртіпсіздікке әкелді, нәтижесінде Derg (биліктегі хунта) Джиммаға арнайы делегация жіберді, ол жергілікті полицияны қолдады. Нәтижесінде 24 студент қаза тапты, көптеген студенттер тұтқындалды және жергілікті земяча лагерлері жабылды. 1991 жылдың мамыр айында Эфиопия Азамат соғысы аяқталар алдында қала Эфиопия халықтарының революциялық демократиялық фронтының бақылауына өтті. 2006 жылдың 13 желтоқсанында Эфиопия үкіметі Африка даму банкінен Джимма мен Мизан Тефери арасындағы 227 шақырымдық тас жолды салуға 98 миллион АҚШ доллары көлемінде несие алғандығын хабарлады. Несие жобаға бөлінген 1 270,97 миллион бірге қаражаттың 64% -ін құрады.

What is now Jimma's northern suburb of Jiren was the capital of a large Kaffa province until the Oromos moved to the region in the 18th century. Originally named Hirmata before the Oromo invasion. The city owed its importance in the 19th century to being located on the caravan route between Shewa and the Kingdom of Kaffa, as well as being only six miles from the palace of the king of Jimma. According to Donald Levine, in the early 19th century the market attracted thousands of people from neighboring regions: "Amhara from Gojjam and Shoa, Oromo from all the Gibe Kingdoms and numerous representatives of the Lacustrine and Omotic groups, including Timbaro, Qabena, Kefa, Janjero, Welamo, Konta and several others". At the very beginning of the 20th century, the German explorer Oscar Neumann visited Jimma on his journey from the Somali coast through Ethiopia to the Sudan. As he observed, “Jimma is almost the richest land of Abyssinia; the inhabitants are pure, well built Galla; they are nearly all Mohammedans, as is their king, Abba Jifar, a very clever man, who submitted to Menelik at the right time and, therefore, retained his country”

The present town was developed on the Awetu River by the Italian colonial regime in the 1930s. At that time, with the goal of weakening the native Ethiopian Church, the Italians intended to make Jimma an important center of Islamic learning, and founded an academy to teach fiqh. In the East African fighting of World War II after their main force was defeated, the Italian garrison at Jimma was one of the last to surrender, holding out until July 1941. Following the death of Abba Jifar II of Jimma in 1932, the Kingdom of Jimma was formally absorbed into Ethiopia. During the reorganization of the provinces in 1942, Jimma vanished into Kaffa Province. Herbert S. Lewis states that in the early 1960s it was "the greatest market in all of south western Ethiopia. On a good day in the dry season, it attracts up to 30,000 people. Jimma was the scene of a violent encounter which started in April 1975 between radical college students (known as zemacha) sent to organize local peasants, who had benefited from land reform, and local police, who had sided with local landowners. Students and peasant followers had imprisoned local small landowners, rich peasants and members of the local police force; this action led to further unrest, causing the Derg (the ruling junta) to send a special delegation to Jimma, which sided with the local police. In the end, 24 students were killed, more arrested, and the local zemacha camps closed. Days before the end of the Ethiopian Civil War in May 1991, the city was captured by the Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front. On 13 December 2006, the Ethiopian government announced that it had secured a loan of US$98 million from the African Development Bank to pave the 227 kilometers of highway between Jimma and Mizan Teferi to the southwest. The loan was to cover 64% of the 1,270.97 million Birr budgeted for this project.

Климат

Джиммада салыстырмалы түрде салқын тропикалық муссондық климат (Кёппен Ам) басым. Наурыздан қазанға дейін ұзақ жаңбырлы маусым байқалады. Джиммадағы түстен кейінгі температура жыл бойы өте жылы болады, күндізгі ең жоғары температура көбінесе сақталады. Таңертеңгі температуралар одан да тұрақты, күнделікті салқыннан жағымдыға дейін өзгереді.

Қызықты орындар

Джимма патшалығынан бірнеше ғимарат сақталған, оның ішінде Абба Джифар сарайы. Қалада мұражай, Джимма университеті, бірнеше базар және әуежай (ICAO коды HAJM, IATA JIM) орналасқан. Сондай-ақ, 1968 жылы құрылған Джимма зерттеу орталығы да ерекше аталады, оны Эфиопия ауыл шаруашылығы зерттеу институты басқарады. Орталық ауыл шаруашылығы саласындағы зерттеулерге маманданған, соның ішінде кофе мен дәмдеуіштердің өнімділігін жақсарту бойынша ұлттық зерттеу орталығы болып табылады.

Спорт

Футбол Джиммада ең танымал спорт түрі. 50 000 орындық Джимма университетінің стадионы Джиммадағы ең сыйымды арена. Ол негізінен футбол ойындары үшін пайдаланылады.

Көлік

Джимма қаласын Аба Джифар (Джимма) әуежайы қызмет көрсетеді. 2015 жылы аэропорт жаңарудан өтіп, үлкен ұшақтарды және көптеген жолаушыларды қабылдауға мүмкіндік алды. Қала ішінде адамдар баджаждармен (тук-тукке ұқсас) немесе түрлендірілген шағын автобустармен, яғни "желілік таксилермен" жүреді.