Кіріспе
Нигерия штаты Йобе – Нигерияның солтүстік-шығысында орналасқан штат. Көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысатын штат, ол 1991 жылғы 27 тамызда құрылды. Йобе штаты Борно штатынан бөлініп шықты. Йобе штатының астанасы – Даматуру, ал халқы тұрғысынан ең ірі қаласы – Потискум. Жер аумағы бойынша ең үлкені – Фунэ, ал Потискум аудандық басқару аймағы фермерлер мен саудагерлердің тоғысқан жері. Африкадағы ең ірі мал базары Потискумда орналасқан.
Yobe''' is a state located in northeastern Nigeria. A mainly agricultural state, it was created on 27 August 1991. Yobe State was carved out of Borno State. The capital of Yobe State is Damaturu, and its largest city by population is Potiskum. While by the largest by land area is Fune, Potiskum Local Government Area is a place of Farmers and marketers, the largest cattle market in Africa is located in Potiskum.
География
Штат төрт штатпен шектеседі: Баучи, Борно, Гомбе және Джигава. Йобе штаты шығысында Борно штатымен шамамен 421 км, оңтүстігінде Гомбе штатымен 140 км (Гонгола өзені маңында), Баучи штатымен 188 км (117 миль) және батысында Джигава штатымен 193 км (120 миль) және солтүстігінде Нигер Республикасымен шамамен 352 км шекаралас. Солтүстік жағынан Нигердің Диффа және Зиндер аймақтарымен шектеседі. Штат негізінен құрғақ саванна аймағында орналасқандықтан, жылдың көп бөлігінде ауа райы ыстық және құрғақ болады, бірақ штаттың оңтүстік бөлігінде жылдық жауын-шашын мөлшері артық.
Климат
Йобе штатының климаты жылы, қараша айында күннің ең көп көрінетін айы, ал жаңбырлы күндер тамыз бен желтоқсан аралығында болады.
Тарих
Йобе штаты 1991 жылдың 27 тамызында құрылды. Ол Бабангида әкімшілігінің шешімімен бұрынғы Борно штатынан бөліп алынды. Йобе штатының құрылу себебі – бұрынғы Борно штатының жер аумағы Нигериядағы ең ірі штаттардың бірі болғандықтан, басқару мен дамыту үшін тым үлкен болып саналды. Бұрынғы Борно штатындағы этникалық шиеленістер де осы шешімге әсер етті.
Боко Харам
2013 жылдың 14 мамырында президент Гудлак Джонатан Боко Харамның жиһадшы террористік желісінің бүліктеріне байланысты Йобе штатында, сондай-ақ Борно және Адамава штаттарында төтенше жағдай режимін жариялады. Боко Харамның жетекшісі Абубакар Шекау Йобе штатындағы Шекау ауылында туған. Боко Харамның Йобе штатындағы шабуылдары: 2011 жылдың қарашасы, желтоқсаны және 2012 жылдың маусымында Даматуруда, 2011 жылдың желтоқсанында Гадакада, 2012 жылдың желтоқсанында, 2014 жылдың қарашасы мен 2015 жылдың шілдесінде Потискомде, 2013 жылдың шілдесінде Мамудода, 2013 жылдың қыркүйегінде Гуджбада, 2014 жылдың ақпаны мен мамырында Буни Ядиде және 2018 жылы Дапчиде болды.
Экономика
Йобе штаты ауыл шаруашылығымен айналысатын штат болғанымен, онда гипс пен каолин сияқты бай минералды кен орындары да бар, бұл Фун аудандық әкімдігінде кездеседі, сонымен қатар өте мол ауыл шаруашылығы ресурстарына ие. Штаттың ауыл шаруашылығы өнімдеріне арабика ағашының шайыры, жер жаңғағы, бұршақ және мақта кіреді. Штатта Батыс Африкадағы ең ірі мал базарларының бірі де орналасқан, ол Потискум қаласында.
Әкім
2019 жылдың 29 мамырында Май Мала Буни APC (Барлық прогрессивті конгресс) партиясынан Йобе штатының губернаторы қызметін атқара бастады, ал Иди Барде Губана штаттың вице-губернаторы болып табылады.
Этностық топтар
Йобе штатында фулани, караи-караи және канури этникалық топтары басым түрде қоныстанса, басқа этникалық қауымдарға болева, нгизим, баде, хауса, нгамо, шува, бура, марги және манга кіреді.
Нигерге бір жол
Нгуру–Гашуа–Дәмәске жолы штаттың солтүстігінен Байомари және Гедем арқылы Мэн Сороаға дейін өтеді.
Темір жолдар
1067 мм мыс өлшемімен Батыс темір жолы Канодан солтүстік-шығысқа қарай, Джигава штаты арқылы өтіп, Нгуруда жетеді.
Дін
Йобе тұрғындарының көпшілігі мұсылман, ал 2000 жылы губернатор Букар Абба Ибрагим штатта Шариғат заңын енгізді. Дегенмен, штатта христиандар да бар, бірақ Рим-католик діоцезі штаб-квартирасы штат аумағында орналаспаған.
Саясат
Мемлекеттік үкіметті демократиялық процедура арқылы сайланған губернатор басқарады. Губернатор штаттың заң шығарушы органы – Штат Ассамблеясымен тығыз жұмыс істейді. Нигерия Федеративтік Республикасының басқа штаттары сияқты, Йобе штатының сайлау жүйесі екі турлы, бірақ өзгертілген жүйе болып табылады. Бірінші турда сайлауға өту үшін кандидат көпшілік дауысқа және штаттың кемінде екі үшін бір бөлігіндегі жергілікті әкімшілік аудандарда 25%-дан астам дауысқа ие болуы керек. Егер ешбір кандидат бұл талапқа сай келмесе, екінші турда ең көп дауыс жинаған кандидат пен ең көп жергілікті әкімшілік аудандарда көпшілік дауыс жинаған кандидат арасында сайлау өткізіледі.
Табиғи ресурстар
Йобе штатында трона және гипс кен орындары бар.
Денсаулық сақтау
Мемлекеттік басқару денсаулық сақтау көрсетуді жақсартты, жұмысқа қабылдауға мораторийді жойды және қызметкерлерді сақтап қалуға ынталандыру шараларын қолданды. Тегін дәрі-дәрмек саясаты және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді жергілікті деңгейге түсіру денсаулық сақтауға қолжетімділікті арттырды, сондай-ақ денсаулық сақтауды кеңінен қолжетімді және орташа бағамен ету үшін мемлекеттің алғашқы медициналық көмек орталықтарын жаңартуға және жаңаларын салуға бағытталған бейілділігін көрсетіп тұр.
Шөлдіктену
Нигерияның солтүстігіндегі Йобе штатының тұрғындары шөлдеудің олардың өмір сүру сапасына жағымсыз әсер ететінінен алаңдап отыр.