Кіріспе

Квази-инермативтік іс-қимыл (лат. Quasi in rem - "бір нәрсеге қарсы сияқты") – юрисдикциядан тыс адамның мүліктік құқықтарына негізделген сот ісі. Американдық құқық жүйесінде мемлекет жеке тұлғаға билік ете алуы мүмкін, егер осы тұлғаның мемлекетте мүлігі болса (банк шоты, қарыз, акция, жер). Қазіргі Америка Құрама Штаттарында квази-инермативтік юрисдикцияның маңызы азайды. Дегенмен, өте нақты жағдайларда квази-инермативтік юрисдикция әлі де тиімді болуы мүмкін. Квази-инермативтік іс-қимыл көбінесе жауапкердің мемлекеттен тыс болуына байланысты, оған қатысты юрисдикцияны алу мүмкін болмаған жағдайларда қолданылады. Кез келген сот шешімі тек тәркіленген мүлікке ғана қатысты болады, себебі жеке сот төрелігін алуға мүмкіндік жоқ. Маңыздысы, сот жауапкерге қатысты жеке құзыретке ие болмауы мүмкін, бірақ жауапкердің мүлкіне қатысты құзыретке ие болады. Мүлікті тәркілеу арқылы жауапкерге қарсы талап қоюға болады. 1977 жылғы 24 маусымда Шейфферге қарсы Хайтнер ісінде (433 U. S. 186) АҚШ Жоғарғы Соты, юрисдикцияны тудыратын жағдайлардың «әділеттілік пен маңызды құқық қорғау» принципіне сәйкес болуы керек екенін, бұл талап квази-инермативтік юрисдикцияға да қатысты екенін шешті. Жоғарғы Сот квази-инермативтік юрисдикцияның пайдалылығын айтарлықтай төмендетті, себебі егер іс ең төменгі байланыс, әділеттілік және маңызды құқық қорғау талаптарына сай келсе, іс жеке юрисдикция бойынша қаралуы мүмкін. Дегенмен, квази-инермативтік юрисдикция белгілі бір сотқа іс қозғаудың тиімді жолы болып қалуы мүмкін, өйткені ол дауласушыларға мемлекеттің «ұзақ қол» заңдарының шектеулерін жеңуге мүмкіндік береді. Квази-инермативтік юрисдикцияның екі түрі бар: 1) квази-инермативтік 1 (QIM1); және 2) квази-инермативтік 2 (QIM2). QIM1-де талапкер қаралып отырған мүлікке қатысты бұрыннан бар талапты қамтамасыз ету үшін сотқа шағымданады. Мысалы, басқа біреудің мүлікке қатысты талабына қарсы тыныштандыру талабын беру туралы іс-қимылдар. QIM2-де талапкердің қаралып отырған мүлікке қатысты бұрыннан бар талабы жоқ. Яғни, меншік иесінің меншік құқығы дауға түспейді, бірақ талапкер жеке талапты өтеу үшін мүлікті талап етеді. Мысалы, басқа адамның жеріне басып кіріп, ашық шұңқырға құлаған адамның мүлікке қатысты бұрыннан талабы болмауы мүмкін, бірақ ол өзіне келген зиянды өтеу үшін QIM2 іс-қимылын бастауы мүмкін.