Кристьян Палусалу: Ұлттық батыр және екі дүркін олимпиада чемпионы

Кіріспе

Эстониялық күрескер (1908–1987)

Кристиан Палусалу (1935 жылға дейін Кристиан Троссман, – 17 шілде 1987) – эстониялық ауыр салмақтағы күрескер және Олимпиада жеңімпазы. Палусалу Олимпиада тарихында грек-рим және еркін күреспен ауыр салмақта жеңіске жеткен алғашқы және жалғыз күрескер болды. Палусалу Ляэне округінің Саулепи коммунасының Варемурру ауылында (қазіргі Маци ауылы, Ляэнерана коммунасының Пярну округі) Юри мен Лийсу Троссманның сегіз баласының бірі болып дүниеге келді. Ол 1936 жылғы Берлинде өткен жазғы Олимпиада ойындарында екі алтын медаль жеңіп алғанымен есімдеріне қалды. Оған Олимпиада стадионына Эстония туын алып шығу құрметі бұйырды. Жеңіс Эстония бойынша тойланды, Палусалу және басқа эстондық спортшылар елді аралап, теміржолмен саяхаттап, сөз сөйледі. Таллин тұрғындарының үштен бірі оны қарсы алуға келді, ал Эстония үкіметі оған шаруа қожалығын сыйлады. 1940 жылы Кеңес Одағы Эстонияны басып алғаннан кейін, Палусалу 1941 жылы Ресейдегі Котласқа мәжбүрлі еңбекке жіберілді. Ол басқа тұтқындармен бірге қашуға тырысты, бірақ бірнеше күннен кейін ұсталды. Ол қашып кеткен әріптестерімен бірге өлім жазасына кесілді, бірақ оған Финляндияға қарсы соғысқа қатысу үшін майданға бару мүмкіндігі берілді. Ол Онега көлінің солтүстік-батысында орналасқан Солтүстік Карелияда фин жағына қашып өтті. Бір фин әскериі, мырза Сууперконың айтуынша, Палусалу мен оның достары шекараны кезіп өткенде "фин жігіттері эстондықтарды атпаңыздар!" деп айқайлаған. Палусалуды тез арада фин армиясындағы спорт тарихы бар адам (Хейкки Саволайнен) таныды. Ол түрмеге қамалды, бірақ кейін неміс оккупациясы астындағы Отанына оралуға рұқсат алды. 1945 жылы Кеңес әскері қайтып келгеннен кейін ол қайтадан тұтқындалды, бірақ кейін жаттықтырушы және төреші ретінде жұмыс істеуге рұқсат берілді, сондай-ақ Эстониядағы бірнеше жарыстарға қатысты. Оны эстон халқы есінен шығармады. Эстония тарихындағы ең танымал спортшылардың бірі ретінде Кристиан Палусалу – эстон ұлтының символына айналған аз ғана адамдардың бірі. Палусалу Эллен Сайдлага үйленді. Олардың Юри Палусалу есімді ұлы болды.

Kristjan Palusalu (until 1935 Kristjan Trossmann, – 17 July 1987) was an Estonian heavyweight wrestler and Olympic winner. Palusalu became the first and only wrestler in Olympic history ever to win both the Greco Roman and freestyle heavyweight events. Palusalu was born in Varemurru village, Saulepi Parish, Lääne County (now Matsi village, Lääneranna Parish, Pärnu County) as one of eight children to Jüri and Liisu Trossmann. He is best remembered for winning two gold medals at the 1936 Summer Olympics in Berlin. He was given the honor of carrying the Estonian flag to the Olympiastadion. The triumph was celebrated across Estonia with Palusalu and other Estonian athletes touring the country by rail giving speeches. A third of the inhabitants of Tallinn turned out to greet him and the Estonian government granted him a farm. After the Soviet Union occupied Estonia in 1940, Palusalu was sent to hard labour in Kotlas, Russia in 1941. He tried to escape with other prisoners but was captured after a few days. He was then sentenced to death together with his fellow fugitives but was given the chance to go to the front line to fight against Finland in the Continuation War. He deserted to the Finnish side in Northern Karelia, northwest of Lake Onega. According to one Finnish soldier, Mr. Suuperko, Palusalu and his friends shouted "Finnish boys do not shoot Estonians", when they crossed the lines. Palusalu was soon recognized by a person in the Finnish army, who had sports background (Heikki Savolainen). He was imprisoned, but then was allowed to return to his homeland, which was then under German occupation. After the return of the Soviet army in 1945 he was arrested again, but was later allowed to work as a trainer and a referee, he also participated in some competitions in Estonia. He was not forgotten by the Estonian people. As one of the most popular sportsmen in Estonia throughout history, Kristjan Palusalu is one of the few who have become synonymous with the Estonian nation itself. Palusalu was married to Ellen Saidla. The couple had a son, Jüri Palusalu.

Мұра

Эстонияда 1988 жылдан бері грек-рим күресінен халықаралық Кристиан Палусалу еске алу турнирі өткізіліп келеді.