Кіріспе

Иран аятолласы Ахмад Жаннати (23 ақпан 1927 жылы туған) – Иранның консервативті саясаткері. Ладан, Исфахан қаласында дүниеге келген. Жаннати ЛГБТ-ға қарсы риторикасымен және секуляризмге қарсылығымен белгілі. Ол сонымен қатар Хагани ой мектебінің негізін қалаушы мүшесі. Қазіргі таңда Иран саясатында екі маңызды лауазымды иеленеді: Жоғарғы көшбасшыны сайлауға жауапты сарапшылар ассамблеясының төрағасы және Мәжіліс бекіткен заңдарды Конституция мен шариғатқа сәйкестігіне тексеріп, сайлауларда кандидаттарды мақұлдайтын Қорғаушылар кеңесінің төрағасы. Көптеген адамдар оның еліңдегі ең маңызды екі ұйымды басқаруға тым ескі екенін айтса да, Жоғарғы Басшы Әли Хаменеидің Жаннатиға деген сенімі, барлық сынға қарамастан, оны билікте ұстап тұр.

Мансап

Жаннати 1980 жылдан бері Қамқоршылар кеңесінің мүшесі және 1988 жылдан бері оның төрағасы болып табылады. 2016 жылы ол сарапшылар кеңесінің төрағасы болды, бұл кеңес Жоғарғы көшбасшыны тағайындаумен айналысады. Ол 2022 жылы бұрынғы лауазымына қайта тағайындалды.

Көзқарастар

2006 жылы 4 тамыздағы жұма намазында Жаннати «Хезболлаға қолдау көрсету» – «борыш» екенін айтты. Иракқа қатысты, 2005 жылы конституция жобасы парламентке ұсынылған шамада ол былай деді: «Иракта жылдар бойы тырысулар мен күтулерден кейін, бақытқа орай, ислами мемлекет билікке келді және конституция ислами қағидалар негізінде құрылды».

Сайлау қарсылықтары туралы

2010 жылғы 29 қаңтарда Тегеранда өткен жұма намазының уағызында Жаннати Иранның сот органдарын күні бұрын екі саяси оппозиционерді атқарғандары үшін мақтады және билік өкілдерін оппозициялық наразылықтар тоқтағанға дейін оппозиционерлерді атқарғандарын жалғастыруға шақырды. Жаннати оппозиционерлерге мейірімділік көрсетуді исламға қарсы деп есептейді. "Алла Мұхаммед пайғамбарға екі жүзділерді және өз нанымында тұрақты жаман ниетті адамдарды қатыгездікпен өлтіруді бұйырды. Құран мұндай өлімдерді талап етеді. Жер бетіндегі бұзықтарға мейірімділік көрсеткендерге Алла кешірім жасамасын". Иранның сот жүйесінің басшысы Жаннати сияқты дін қызметкерлерінің жазаларды жеделдетуіне қатысты қарсылығын білдіріп, мұның шариғатқа және Иран заңдарына қайшы екенін айтты: "Саяси божомолдор сот тергеуіне әсер етуі керек емес, себебі асығыс қимыл салдарынан кінәсіз адам жазаланса, біз Алла алдында жауап бере алмаймыз".

Хиджаб кию

Жаннати әйелдерге міндетті хиджаб, яки жамылуды қатты қолдайды. 2010 жылғы маусымда ол Иран президенті Ахмадинежадты Иранда міндетті хиджабқа қатысты салғырттығы үшін сынады. Ахмадинежад полиция шараларының орнына "мәдени науқан" ұсынғаннан кейін, Жаннати: "Есірткі сатушылар дарға асылады, террористер атқыланады және тонаушылар қылмыстары үшін жазаланады, бірақ Алланың заңы адам құқықтарынан жоғары тұрғанда" кейбір адамдар "мәдени бағдарламалар туралы айта береді де, амалсыз отырады".

Қоғамдық имидж

2016 жылдың наурыз айында Information and Public Opinion Solutions LLC (iPOS) компаниясы Иран азаматтары арасында жүргізген сауалнама бойынша, Жаннатидың қолдау деңгейі 21%, қарсылық деңгейі 31% және нәтижесінде -10% таза халыққа танымалдылығы бар. Ал 36% ирандық оның есімін білмейді. Кейбірлер Жаннати Иранда жасқа қатысты стереотиптердің құрбаны болды дейді. Дегенмен, оның жасы 97-ге жеткендіктен, зейнетке шығуының қашан тиімді болатыны туралы сұрақтар туындап жатыр, өйткені Жаннати бірнеше жыл бұрын елдегі маңызды лауазымдарды "жас революционерлер" атқаруы керек деген пікір білдірген. Бұл мәлімдеме оған көп сын тудырды.

Санкциялар

2020 жылдың ақпан айында АҚШ Қаржы министрлігі Джанатиді "Иранда еркін және әділ сайлаулардың өткізілуіне кедергі келтіргені" үшін санкциялады.

Жеке өмір

Жаннатының әйелі Седике Мазахери болды, одан оның төрт ұлы болды. Ол 2015 жылы қайтыс болды, сосын ол қайтадан үйленді. Оның ұлы Хосейн Жаннати Иран Халық моджахедтерінің мүшесі болды және 1981 жылы Ислам Республикасының қауіпсіздік күштерімен болған көшедегі шайқаста қаза тапты. Ол Мәдениет министрі қызметін атқарған Әли Жаннатидің де әкесі.