Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1991–1992 жылдары Хорватияның шығысында өзін-өзі жариялаған серб облысы – Хорватиядан бөлінген нысан.
1991–1992 self proclaimed Serb oblast in eastern Croatia
the entity that split from Croatia
Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмия Серб Автономиялық Облысы (САО) – Югославия соғыстары кезінде құрылған, Хорватияның шығысындағы өзін-өзі жариялаған серб автономиялық облысы. Бұл Хорватия аумағында жарияланған үш САО-ның бірі болды. Облысқа Дунай өзенінің хорват бөлігі бойындағы Поддунавье аймағындағы Славония, Баранья және Сырмия географиялық аймақтарының бір бөлігі кірді. Бұл нысан 1991 жылғы 25 маусымда құрылды, сол күні Хорватия Социалистік Республикасы 1991 жылғы Хорватияның тәуелсіздігі туралы референдумнан кейін Югославиядан шығу туралы шешім қабылдады. Хорватияның Тәуелсіздік соғысының бірінші кезеңінде, 1992 жылы, облыс Сербиямен тікелей шекаралас Сербия Крайина Республикасының (РСК) бір бөлігі ретінде қосылды. Этникалық тұрғыдан біртекті емес аймақ болғандықтан, аймақта этносаралық зорлық-зомбылық пен этникалық тазалау жоғары деңгейде болды, нәтижесінде этникалық хорваттардың көп бөлігі және көптеген басқа серб емес тұрғындар қуылды. Бұл аймақ, сонымен қатар, Хорватияның басқа аймақтарына қарағанда жергілікті көтерілісті бастауға және қолдау көрсетуге сыртқы күштердің ықпалы зор болған аймақ еді. 1995 жылы «Дауыл» операциясы кезінде РСК-ның батыс бөлігі құлағаннан кейін, бұл эксклав Хорватияда серб көтерілісшілерінің бақылауындағы жалғыз аймақ болып қалды. Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмияның жергілікті билік органдары 1995 жылғы Ердут келісіміне қол қоюға көндірілді, бұл Біріккен Ұлттар Ұйымының Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмиядағы ауыспалы әкімшілігінің көмегімен бейбіт қайта интеграцияға мүмкіндік берді.
The Serbian Autonomous Oblast of Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia was a self proclaimed Serbian Autonomous Oblast (SAO) in eastern Croatia, established during the Yugoslav Wars. It was one of three SAOs proclaimed on the territory of Croatia. The oblast included parts of the geographical regions of Slavonia, Baranja, and Syrmia along the Croatian section of the Danube river Podunavlje region. The entity was formed on June 25, 1991, the same day the Socialist Republic of Croatia decided to withdraw from Yugoslavia, following the Croatian independence referendum, 1991. In the first phase of the Croatian War of Independence, in 1992, the oblast joined the breakaway Republic of Serbian Krajina (RSK) as an exclave and the only part of the RSK directly bordering Serbia. As an ethnically diverse area without predominant majority, the region experienced high levels of interethnic violence and cleansing with the expulsion of large majority of ethnic Croats and numerous other non Serbs. It was at the same time an area of particularly pronounced external actors involvement in the initiation of and support for the local rebellion compared to other parts of Croatia. After the fall of the western main portion of RSK in 1995 during the Operation Storm this exclave remained the only area in Croatia under the Serb rebel control. Local authorities in Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia were convinced to sign the 1995 Erdut Agreement which enabled the peaceful reintegration facilitated by the United Nations Transitional Administration for Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium.
Өмірбаян
Хорватияның батыс бөлігінен өзгеше, ұлттық серб демократиялық партиясы 1990 жылғы хорват парламенттік сайлауы алдында Хорватияның шығысында жергілікті деңгейде өкілдік етпеді, ал аймақтағы сербтер аталған партияға сын қатысты SKH SDP-ның жергілікті бөлімшесін күшпен қолдады. 1990 жылғы хорват парламенттік сайлауы хорваттар мен сербтер арасындағы этникалық шиеленіс атмосферасында өтті. Вуковар муниципалитетіндегі сайлау кезеңі ұлттық принцип бойынша қарқынды сайлау науқанымен еректелді. Сербтер SKH SDP-да жалпы халық санына қарағанда жақсы өкілдік етті. Вуковар маңындағы ауылдарда ұлттық Хорват демократиялық одағының (HDZ) күшеуіне қарсы көптеген наразылық акциялары ұйымдастырылды, олар жақын мандағы Воеводина мен Сербиядағы Слободан Милошевичтің саясатын ұстанды. SKH SDP-ның муниципалитет комитеті Югославия Коммунистер лигасының 14-ші съезінен хорват делегациясының шығуына наразылық білдірді. Жергілікті HDZ, керісінше, хорваттар тұратын ауылдарда митингтер ұйымдастырып, барлық хорваттардың өкілі ретінде танылуын жақтады, сондай-ақ муниципалитет халқының білімсіз, төменгі бөлігін ұсынып, интеллигенциядан тыс адамдардан құралған, тәжірибесіз басшылықпен, жергілікті сербтер арасында наразылық тудырды. Сайлау көбінесе бейбіт өтті, нәтижесінде SKH SDP-ның төрт мүшесі және тәуелсіз кандидат Саборға сайланды, олардың төртеуі этникалық хорваттар, ал біреуі этникалық серб болды, барлығы бейбіт өмір сүруге мүдделі екені белгілі болды. HDZ жергілікті кеңестегі ең ірі оппозициялық партия болды және хорваттар тұратын ауылдардың жергілікті басқаруларында билікке ие болды, ал SKH SDP сербтерден, басқа ұлт өкілдерінен және кейбір хорваттардан дауыс алғандықтан, қалғандарына үстемдік етті. Сайлаудан кейін сербтер 1990 жылдың маусымында Сербия демократиялық партиясының (SDS) жергілікті бөлімшесін құрды, ол HDZ-ге ұқсас, бірақ ұлтшылдыққа толы митингтер ұйымдастырды, сондай-ақ көптеген SKH SDP делегаттары партияны ауыстыру арқылы билікке келді. SKH SDP өкілі Славко Докманович, Трпиньяның сербтері, 1990 жылғы сайлаудан кейін Вуковар муниципалитетінің Ассамблеясының төрағасы болды. 1990 жылдың шілдесінде Докманович Сербиядағы SDS ұйымдастырған митингке қатысып, олардың жаңадан құрылған Сербия Ұлттық Кеңесіне (SNV) қосылды. Бұл кеңінен айыпталып, ол осы лауазымнан кетуге мәжбүр болды. Дегенмен, 1990 жылдың тамызында SDS аймақтағы сербтер тұратын ауылдарда серб автономиясын құру туралы референдум ұйымдастырды, ол көп дауыспен қабылданды.
Contrary to western parts of Croatia nationalist Serb Democratic Party was not present at the local level in eastern Croatia ahead of the 1990 Croatian parliamentary election with Serbs in the region strongly supporting local branch of the SKH SDP which was critical on the party as a whole. The Croatian parliamentary election, 1990 was organized in an atmosphere of ethnic tensions between Croats and Serbs. The election period in the Vukovar municipality was marked with intense electioneering along national lines. The Serbs were well represented in the SKH SDP, beyond their representation in the total population. In the villages around Vukovar, numerous protests were organized against the rise of nationalist Croatian Democratic Union (HDZ) on the national level, following the politics of Slobodan Milošević in nearby Vojvodina and Serbia. The municipality committee of the SKH SDP protested the Croatian delegation's withdrawal from the 14th Congress of the League of Communists of Yugoslavia. The local HDZ on the other hand organized rallies in Croat populated villages, advocated for being seen as a representative of all Croats, and represented a grass roots, less educated section of the population of the municipality, with a relatively inexperienced leadership composed of people outside the intelligentsia, which also made overtures towards reassessing the legacy of the Ustaše, causing dismay among the local Serbs. The election itself went through generally peacefully, with four members of SKH SDP and an independent elected into the Sabor, four of which were ethnic Croats and one ethnic Serb, and all five were publicly known as people interested in peaceful coexistence. The HDZ was the largest minority party in the local council, and held sway in local governments of Croat populated villages, while the SKH SDP dominated the rest, as it received votes from the Serbs, other ethnicities, and some Croats as well. After the election, the Serbs created a local branch of the Serbian Democratic Party (SDS) in June 1990, which initiated rallies converse in content to those of the HDZ but similar in the style of nationalism, and also gained power by having numerous SKH SDP delegates switch parties. SKH SDP representative Slavko Dokmanović, a Serb of Trpinja, became the President of the Municipality Assembly of Vukovar following the 1990 election. In July 1990, Dokmanović appeared on the rally organized by the SDS in Srb, and joined their newly founded Serbian National Council (SNV). This was met with widespread condemnation, and he was forced to leave that position. Nevertheless, in August 1990, SDS organized a referendum in Serb populated villages in the region about establishing a Serbian autonomy, that passed overwhelmingly.
Негізін қалау
1990 жылдың соңғы бөлігінде аймақтағы СДС қызметі мен қолдауының артуынан кейін, олар 1991 жылдың 7 қаңтарында Шидски Бановчиде өткен жиналыста Славония, Баранья және Батыс Сырмияның Серб Ұлттық Кеңесін құруды демеу етті. Бұл 1991 жылдың сәуір айында Крайина АОБ-ын құратын Хорватияның батыс аймақтарындағы оқиғалармен үйлесті. 1991 жылдың наурыз айында Пакрацтағы қақтығыстан кейін, СДС және СНВ аймақтағы сербтер арасында психоз күйін ашық түрде ынталандырып, Горан Хаджичтің олардың қуылуы алда деуінен кейін сербтер тұратын ауылдардан қашқын толқынын бастады. Сол айдың соңында Хаджич 1991 жылдың 31 наурызында Плитвице көлдеріндегі оқиғаға қатысты, ол аймақтағы сербтер тұратын ауылдардағы дағдарысқа ұласты. Горан Хаджич пен Боро Савич Плитвице көлдеріндегі оқиға кезінде тұтқындалды, Загребке тасымалдау кезінде полиция тарапынан зорлық-зомбылыққа ұшырады және түрме ауруханасына түсті. Тұтқындалғандары туралы жаңалықтар Сербияның ауылдық аймақтарында жағдайдың шиеленісуіне әкелді, Бобота, Борово, Бршадин және Негославчиде зорлық-зомбылық пен ұсақ қақтығыстар тіркелді. Горан Хаджич пен Боро Савич үш күннен кейін босатылып, Шығыс Хорватияға оралғаннан кейін жергілікті Серб Демократиялық партиясының ең белгілі басшылары болды. 1991 жылдың 31 наурызында Боровода Славония, Баранья және Батыс Сырмияның Серб Ұлттық Кеңесі отырыс өткізіп, аймақты Воеводинамен біріктіруді жариялады, Воеводина Ассамблеясы мен Сербия Ұлттық Ассамблеясының шұғыл кезектен тыс отырысын шақырып, бұл шешімді бекітуді талап етті. Екі ассамблея да өтінішті қабылдады, бірақ оған ресми шешім қабылдаған жоқ. Хаджичтің оралуы жағдайды уақытша деэскалациялады, сәуір айының бірінші аптасының соңына дейін көптеген жол кедергілері алынып тасталды. Хорватияның Социал-демократиялық партиясы, ол СКХ СДП-нің мұрагері ретінде билікте қалды, бірақ Загребтегі СДП штаб-пәтерінен алшақтады, сол кезде Серб Демократиялық партиясы мен Хорватия Демократиялық одағы Хорватия президенті Франьо Туджманға жолдаған хаттарында сынға ұшырады. Славко Докманович СНВ-дан кетуге және Серб Демократиялық партиясынан алшақтауға шешім қабылдады, бірақ сонымен бірге Югославия президенттігінің федералды органдары мен Югославия халық армиясының араласуынсыз ол өзінің ауылындағы кедергілерді ұстаушыларға қосылатынын ескертті. 8 сәуірде жағдай одан әрі шиеленісті, өйткені Борово ауылына қарай Хорватияның жоғары лауазымды шенеуніктерінің атыс салғаны туралы хабар тарады. Келесі күні Жосип Рейхл Кир Боровоға жасалған шабуыл Хорватия полициясына шабуылға жауап ретінде болғанын айтып, жағдайды деэскалациялауға тырысты, бірақ Хорватия шенеуніктерінің есімдерін атамады. Оқиғаның интерпретациясы даулы болып қалып, аймақтағы соғыстың басталуы туралы айтылымдарда маңызды рөл атқарды. 1 мамыр күні Бршадиндегі қарт серб тұрғыны мажар көршісінің қолынан қаза тапты, бұқаралық ақпарат құралдары өлтірушінің HDZ мүшесі болғанын хабарлады, бұл D55 жолының блокадасына әкеп соқты, бірақ құрбанның отбасы оған қарсы шықты. Сербиялық БАҚ құралдары құрбанның серб үш түсті туын кигенін және хорваттың өлтіргенін хабарлады, ал сол түні Боровода 2 хорват полиция қызметкері кепілге алынды, бұл келесі күні Борово Село шайқасына әкеліп соқты, нәтижесінде Югославия халық армиясы аймақтағы қақтығысқа тікелей араласты. Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмия АОБ-ы 1991 жылдың 25 маусымында жарияланды, ал 26 маусымда оның бірінші президенті Горан Хаджич болып тағайындалды.
Following a growth in activities by and support for the SDS in the region throughout the latter part of 1990, they sponsored the founding of a Serbian National Council of Slavonia, Baranja and Western Syrmia at an assembly in Šidski Banovci on January 7, 1991. This matched the developments in the western regions of Croatia, which would form the SAO Krajina in April 1991. After the Pakrac clash of March 1991, SDS and SNV publicly encouraged a state of psychosis amongst the Serbs in the region, starting a refugee wave from Serb inhabited villages, following public claims by Goran Hadžić about how their expulsion was imminent. Later the same month, Hadžić was also involved in the 31 of March 1991 Plitvice Lakes incident, which escalated into a crisis in the Serb inhabited villages in the region. Goran Hadžić and Boro Savić were arrested during the Plitvice Lakes incident when they suffered police abuse during their transport to Zagreb where they ended up in prison hospital. The news of the arrest caused escalation in rural majority Serb villages with violence and minor clashes being reported in Bobota, Borovo, Bršadin and Negoslavci. Goran Hadžić and Boro Savić were released three days later and on their return to eastern Croatia they became the most prominent leaders of the local Serb Democratic Party. On 31 of March 1991 Serbian National Council of Slavonia, Baranja and Western Syrmia organized a meeting in Borovo where the body declared unification of the region with Vojvodina calling for an urgent extraordinary meeting of the Assembly of Vojvodina and National Assembly of Serbia to confirm the decision. Both assemblies received the request but never formally decided on it. The return of Hadžić temporarily deescalated situation with most of road barricades being removed till the end of the first week of April. Social Democratic Party of Croatia, which as a successor SKH SDP remained in power but distanced from the SDP headquarters in Zagreb, was at the time was critical of both the Serb Democratic Party and Croatian Democratic Union in their letters to the President of Croatia Franjo Tuđman. Slavko Dokmanović decided to leave the SNV and distance himself from the Serb Democratic Party but at the same time he warned that without the intervention of the federal bodies of the Presidency of Yugoslavia and the Yugoslav People's Army he will also join the barricade keepers in his own village. The escalation went further, however, when on April 8, 1991 the story was published about high ranking Croatian officials shooting towards the village of Borovo. On the next day Josip Reihl Kir tried to deescalate situation by stating that the firing with launch projectiles on Borovo was a response after the attack on Croatian Police without mentioning any Croatian officials. The interpretation of the event remained controversial and relevant in narratives about the beginning of the war in the region. On 1 of May 1991 elderly Serb resident of Bršadin was killed by his Hungarian neighbour with media reporting that the murderer was a member of HDZ leading to blockade of the D55 road despite victim's family calls against it. Serbian media reported that the victim worn Serbian tricolor and was murdered by a Croat while at the same night 2 Croatian policemen were taken hostages in Borovo in the event which will next day lead to the Battle of Borovo Selo leading to the direct involvement of the Yugoslav People's Army in the conflict in the region. The SAO Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia was declared on June 25, 1991, and on June 26 its first president was declared to be Goran Hadžić.
РСК-ға енгізу
Бастапқыда ол бөлек серб автономиялық облысы (облысы) болды, бірақ кейіннен 1992 жылдың ақпан айында Серб Крайина Республикасына (СКР) қосылды. Оның шекаралары 1991 жылдың соңына қарай Хорватия Тәуелсіздік соғысының бірінші кезеңіндегі бекініп қалған майдан желісі ретінде белгіленді. 1995 жылдың тамызына дейін Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмия Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 753 қаулысына сәйкес Серб Крайина Республикасының де-факто бөлігі болды, бірақ де-юре әлі де Хорватияның құрамында болды. Аймақтың СКР-де өздік жергілікті/аймақтық басқаруы болған жоқ. Дегенмен, ол 1994 жылы ФР Югославия Серб Республикасына санкция салғаннан кейін, СКР-дің батыс бөлігінің Серб Республикасымен салыстырғанда ФР Югославия саясатына айқын бағытталды. 1995 жылғы "Флэш" операциясынан кейін Серб Республикасы мен СКР бірігу ниетін білдіргенде, Шығыс Славонияның жергілікті басшылығы бұл идеяны қабылдамай, Үйлестіру комитетін құрды, бұл қадам дағдарысты тереңдетіп, Белградтың Босниядағы бейбітшілікке жету ниетіне нұқсан келтіреді деп мәлімдеді. Книндегі СКР билігі Үйлестіру комитетінің мақсаты – Шығыс Славонияның СКР-ден бөлінуі екенін жариялады, аймақ енді Книннің емес, Белградтың бақылауында екенін мәлімдеді.
Initially, it was a separate Serb autonomous region (oblast), but it subsequently joined the Republic of Serbian Krajina (RSK) in February 1992. Its borders were established by the end of 1991 as entrenched front lines of the first phase of the Croatian War of Independence. Up to August 1995, Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia was de facto part of the Republic of Serbian Krajina, while de jure still part of Croatia, per United Nations Security Council Resolution 753. The region did not have its own local/regional administration within the RSK. It was nevertheless significantly more aligned with the policies of the FR Yugoslavia compared to western main portion od RSK alignment with Republika Srpska, particularly after FR Yugoslavia imposed sanctions on Republika Srpska in 1994. When after the 1995 Operation Flash Republika Srpska and RSK announced their intention to pursue unification, local leadership in Eastern Slavonia rejected the idea and established the Coordination Committee arguing that the move will deepen the crisis and damage Belgrade's intentions to achieve peace in Bosnia. RSK Authorities in Knin declared the goal of the Coordinating Committee to be the secession of Eastern Slavonia from RSK, claiming that the region is no more under the control of Knin but of Belgrade.
География
Бұрынғы ССРО Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмия аумағы Орталық Еуропаның Паннон алабының бір бөлігі болды. Облыстың шығыс шекарасы көбінесе Дунай өзенімен, ал батыс шекарасының шамамен үштен бірі Драва өзенімен өтті. Драва мен Дунайдың қосылған жеріне жақын орналасқан Копачки рит табиғи қорығы маңызды географиялық кедергі болды – Баранья мен аумақтың оңтүстік бөліктері арасында Сербия арқылы басқа жол немесе теміржол байланысы болған жоқ. Басқа шекаралар табиғи болған жоқ: солтүстіктегі Венгриямен шекара Сербтер, хорваттар және словендер патшалығынан бері сақталған, шығыстағы Югославиямен шекараның бір бөлігі Славония патшалығынан (Дунайда) бері болды және қалған бөлігі Югославияның СФР құрылуымен белгіленді, ал батыста және оңтүстіктегі Хорватиямен шекара Хорватия Тәуелсіздік соғысының бірінші кезеңінде майдан орналасқаннан кейін қалыптасты. Шығыс Славония көбінесе жазық аймақ, онда ауыл шаруашылығы, әсіресе бидай егісі жоғары деңгейде дамыған, сондай-ақ бірнеше орман мен жүзімдіктер бар, топырағы өте жақсы. Джелетовци мұнай кен орындары Джелетовци, Бановци және Ниемци ауылдары арасында орналасқан. Бауырластық және Бірлік тас жолы (қазіргі A3) ESBWS құрылғаннан кейін тоқтатылды. Дунай өзені арқылы су көлігі үздірілмей жалғасты. Драва өзенінде сол кезде жүзу мүмкін болмады. Загреб пен Белград арасындағы теміржол желісі, сондай-ақ Будапешт пен Сараевоға қарайтын көліктер де осы аумақтан өтуі тоқтатылды.
The territory of the former SAO Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia was part of the Central European Pannonian Basin. The eastern border of the oblast was mostly the Danube river, while approximately one third of the western border was the Drava river. The Kopački rit natural preserve located near the confluence of Drava and Danube formed a major geographical barrier there were no road or rail connections between Baranja and the southern parts of the territory, except through Serbia. Other boundaries were not natural boundaries: the border with Hungary in the north had existed since the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, the eastern border with FR Yugoslavia partly existed since the Kingdom of Slavonia (on the Danube) and was partly set with the formation of SFR Yugoslavia, while the border with the rest of Croatia in the west and south was formed after the fronts were settled in the first phase of the Croatian War of Independence. Eastern Slavonia is a mostly flat area, with the best type of soil where agriculture is highly developed, particularly on wheat fields, and it also has several forests as well as vineyards. The Đeletovci Oil fields are located between the villages of Đeletovci, Banovci and Nijemci. Traffic over the Brotherhood and Unity Highway (today the A3) was interrupted with the formation of the ESBWS. The water transport over the Danube river continued unobstructed. The Drava river was not navigated at the time. The railway line between Zagreb and Belgrade and the transport between the Budapest and Sarajevo passing through the area were also closed.
Мұра
1995 жылы тамызда РСК таратылғаннан кейін, аймақ қайтадан Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмия ретінде қайта құрылды. 1995 жылғы қарашадағы Ердут келісімінен соң, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сирмия уақытша басқаруына бағынбалы болды. Соғыстан кейін аймақтағы барлық қалалар мен муниципалитеттер ерекше мемлекеттік қамқорлықты қажет ететін аймақтар деп белгіленді. Бүгінде аймақтағы этникалық сербтердің мүдделерін муниципалитеттердің бірлескен кеңесі қорғайды.
After the RSK's demise in August 1995, the region was reconstituted again as Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia. Following the November 1995 Erdut Agreement, it was subsequently controlled by the United Nations Transitional Administration for Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium. After the war, all the towns and municipalities in the region were designated Areas of Special State Concern. Today the ethnic Serb interests in the region are advocated by the Joint Council of Municipalities.