Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кембрия, Англиядағы рим археологиялық ескертігі
Roman archelogical site in Cumbria, England
Бердосвальд римдік қамалы рим дәуірінде Бана ("шың, мүйіз" кельт тілінде) деп аталған, бұл оның географиялық орналасуын көрсетеді. Ол Кембриядағы Иртинг өзенінің кең иілімін бақылайтын, оңтүстік және шығыс жағынан тік жарлармен шектелген үшбұрышты жер тілкесінде орналасқан. Бұл Адриан қабырғасының батыс жағындағы 16 қамалдың ең жақсы сақталғандарының бірі. Сонымен қатар, ол Адриан қабырғасының ең ұзын сақталған бөлігімен жалғасқан. Кембрия округі кеңесі 1984 жылдан 2004 жылдың соңына дейін Бердосвальд қамалын басқаруға жауапты болды, содан кейін жауапкершілік English Heritage-ке жүктелді.
Birdoswald Roman Fort was known as Banna ("peak, horn" in Celtic) in Roman times, reflecting the geography of the site on a triangular spur of land bounded by cliffs to the south and east commanding a broad meander of the River Irthing in Cumbria below. It lies towards the western end of Hadrian's Wall and is one of the best preserved of the 16 forts along the wall. It is also attached to the longest surviving stretch of Hadrian's Wall. Cumbria County Council were responsible for the management of Birdoswald fort from 1984 until the end of 2004, when English Heritage assumed responsibility.
Тарих
Адриан қабырғасының батыс бөлігі 122 жылдан бастап, бастапқыда тұщы топырақтан салынған. Тас бекініс қабырға салынғаннан кейін біраз уақыттан соң, әдеттегі ойын картасы пішіндес, шығыс, батыс және оңтүстік қақпаларымен салынды. Бұл бекініс Камбогланнадан (Кастлстидс) шығысқа қарай 7,5 шақырым, ал Аэсикадан (Ұлы Честерс) 6,5 шақырым қашықтықта орналасқан. Бекіністі I Когорта Аелия Дакорум және шамамен 126 жылдан 400 жылға дейін басқа римдік қосымша әскерлері басқарды. Бирдосвальдтың екі жағындағы Адриан қабырғасының екі шақырымдық бөлігі де зор қызығушылық тудырады. Қазіргі таңда, бұл Адриан қабырғасының бастапқы тұщы топырақтан салынған бөлігінің 130-шы жылдары шамамен 50 метр солтүстікке жылжытылып, бекіністің солтүстік қабырғасымен бірқатар болу үшін тас қабырғамен ауыстырылған жалғыз белгілі бөлігі. Бұл өзгерістің себептері нақты емес, бірақ бұл сигнал беру талаптарының өзгеруімен байланысты болуы мүмкін, ал Time Team тобынан Стюарт Эйнсворт бұл өзенге құлаған тік жардың құлауына жауап ретінде жасалғанын айтты. Қалай болғанда да, екі қабырғаны тікелей салыстыруға болатын жалғыз аймақ осы болып қала береді. 2005 жылғы мәліметтерге сәйкес, бұл Адриан қабырғасында римдік кезеңнен кейін елеулі қызмет болған жалғыз орын. 1987-1992 жылдар аралығындағы қазба жұмыстары бекіністің астық сақтау қоймалары орналасқан жерде римдік кезеңнің соңынан бастап, шамамен 500 жылға дейін үздіксіз қызмет болғанын көрсетті. Астық сақтау қоймалары бес және алтыншы ғасырларда Ұлыбританияның көптеген аймақтарында табылған үлкен ағаш залдарға ұқсас екі бір-бірінен кейін салынған залдармен алмастырылды. Қазба жұмыстарының бірлескен директоры Тони Уилмотттың айтуынша, Рим үкіметінің аяқталуынан кейін бекініс жергілікті әскери топтың күш орталығы ретінде қызмет еткен, бұл топ римдік гарнизонның соңғы өкілдерінен тараған және олардың ата-бабаларының беделіне сүйене отырып, бірнеше буын бойы заңдылыққа ие болған.
This western part of Hadrian's Wall was originally built using turf starting from 122 AD. The stone fort was built some time after the wall, in the usual playing card shape, with gates to the east, west and south. It was 7.5 miles east from Camboglanna (Castlesteads) fort and 6.5 miles from Aesica (Great Chesters). The fort was occupied by Cohors I Aelia Dacorum and by other Roman auxiliaries from approximately AD 126 to AD 400. The two mile sector of Hadrian's Wall either side of Birdoswald is also of major interest. It is currently the only known sector of Hadrian's Wall in which the original turf wall was replaced, probably in the 130s, by a stone wall approximately 50 metres further north, to line up with the fort's north wall, instead of at its east and west gates. The reasons for this change are unclear, although it has been plausibly suggested that it was the result of changing signalling requirements, whilst Stewart Ainsworth of Time Team suggested it was a response to a cliff collapse into the river. At any rate, this remains the only area in which both walls can be directly compared. As of 2005, it is the only site on Hadrian's Wall at which significant occupation in the post Roman period has been proven. Excavations between 1987 and 1992 showed an unbroken sequence of occupation on the site of the fort granaries, running from the late Roman period until possibly 500AD. The granaries were replaced by two successive large timber halls, reminiscent of others found in many parts of Britain dating to the fifth and sixth centuries. Tony Wilmott (co director of the excavations) has suggested that, after the end of Roman rule in Britain, the fort served as the power base for a local warband descended from the late Roman garrison, possibly deriving legitimacy from their ancestors for several generations.
Орналасу
Оның ішінде әдеттегі тас ғимараттар, орталық штаб ғимараты (принципия), астық қоймалары (хорреа) және казармалар салынған. Қосалқы бекініс үшін ерекше жайт, оған жаттығу ғимараты (базилика экссерцитатория) да кірді, бұл Англияның солтүстігіндегі ашық жерде сарбаздарды оқытудың қиындықтарын көрсетеді. Геофизикалық зерттеулер форттың шығыс, батыс және солтүстік жақтарында әртүрлі сипаттағы (азаматтық елді мекендер) вицилерді анықтады. Иртинг өзенінің аңғарында да монша орналасқан.
Inside were built the usual stone buildings, a central headquarters building (principia), granaries (horrea), and barracks. Unusually for an auxiliary fort, it also included an exercise building (basilica exercitatoria), perhaps reflecting the difficulties of training soldiers in the exposed site in the north of England. Geophysical surveys detected vici (civilian settlements) of different characters on the eastern, western and northern sides of the fort. A bathhouse was also located in the valley of the River Irthing.
Басқа қалдықтар
Бірдосвальдтан шамамен 600 метр шығысқа қарай, жардың етегінде, Иртинг өзені арқылы Хадриан қабырғасын өткізген Уиллоуфорд көпірінің қираған қалдықтары жатыр. Ғасырлар бойы өзен арнасының батысқа қарай жылжуы көпірдің шығыс тірегін құрғақ және биік қалдырды, ал батыс тірегі эрозиядан бұзылған болуы мүмкін. Дегенмен, көрінетін, көптеген өзгерістерге ұшыраған қалдықтар өте әсерлі. 1996 жылға дейін бұл қалдықтарға форттан тікелей қол жеткізу мүмкін болмады, бірақ қазір Иртинг өзені арқылы салынған металл жаяу көпірі арқылы оларға жетуге болады. Викус (азаматтық елді мекен) форттың оңтүстік-батысында, ал зират форттың оңтүстік-шығысында, Иртинг жарының жиегінде орналасқан. Бірдосвальд форты Рим жолы арқылы солтүстікке қарай жеті миль қашықтықтағы Бьюкасл постымен байланысты болған. Екі форт арасында сигналдарды екі мұнара арқылы жіберуге болыпты.
Approximately 600 metres east of Birdoswald, at the foot of an escarpment, lie the remains of Willowford bridge which carried Hadrian's Wall across the River Irthing. The westward movement of the river course over the centuries has left the east abutment of the bridge high and dry, while the west abutment has probably been destroyed by erosion. Nevertheless, the much modified visible remains are highly impressive. Until 1996, these remains were not directly accessible from the fort, but they can now be reached by a metal footbridge over the Irthing. The Vicus (civil settlement) was immediately south west of the fort and a cemetery was south east of the fort near the edge of the Irthing escarpment. The fort at Birdoswald was linked by a Roman road to the outpost fort of Bewcastle, seven miles to the north. Signals could be relayed between the two forts by means of two signalling towers.
Қазбалар тарихы
Форт бір ғасырдан астам уақыт бойы кеңінен қазылып зерттелді, ал 20-шы ғасырдағы қазба жұмыстары 1911 жылы Ф. Г. Симпсон бастап, 1927 жылдан 1933 жылға дейін Ян Ричмондпен жалғасты. Кейін қақпалар мен қабырғалар 1949 жылдан 1950 жылға дейін Бренда Суинбанк пен Дж. П. Гилламның бақылауымен қайта қазылды. 1997-2001 жылдар аралығында TimeScape Surveys (Алан Биггинс және Дэвид Тейлор, 1999 және 2004) компаниясы магнитометрия және жер кедергісін зерттеу сияқты кең ауқымды геофизикалық зерттеулер жүргізді. Бұл зерттеулер форттағы жер асты қалдықтарының жақсы сақталғанын анықтады. 2000 жылдың қаңтарында Channel 4 телеарнасының археологиялық бағдарламасы Time Team форт пен жар аралығындағы аймақты қазып зерттеді. Қазба кезінде қабырға сыртындағы елді мекеннің (викус) белгілері табылды, бірақ бұл аймақ эрозияға бейім және викустың көп бөлігі жартастан құлап кеткен болуы мүмкін. 2021 жылы Ньюкасл университеті, Historic England және English Heritage осы жерде жаңа, ірі археологиялық қазба жұмыстарын бастады.
The fort has been extensively excavated for over a century, with twentieth century excavations starting in 1911 by F. G. Simpson and continuing with Ian Richmond from 1927 to 1933 The gateways and walls were then re excavated under the supervision of Brenda Swinbank and J P Gillam from 1949 to 1950. Extensive geophysical surveys, both magnetometry and earth resistance survey, were conducted by TimeScape Surveys (Alan Biggins & David Taylor, 1999 & 2004) between 1997 2001. These surveys established that the sub surface remains in the fort were well preserved. An area between the fort and the escarpment was excavated by Channel 4's archaeological television programme Time Team in January 2000. The excavation detected signs of an extramural settlement (vicus), but the area is liable to erosion and the majority of the vicus could have fallen over the cliffs. In 2021 Newcastle University, Historic England, and English Heritage launched a major new archaeological excavation at the site.
Бірдосвальд римдік бекінісі бүгінгі күні
Бүгінде қамалдың орны English Heritage ұйымымен "Бирдосвальд римдік қамалы" ретінде пайдаланылады. Келушілер орталығында қамалдың макеттері мен қайта жаңартулары, Рим Британиясындағы өмір туралы көрмелер, осы орынның тарихы мен 19 және 20 ғасырлардағы археологиялық жаңалықтар ұсынылады. Келушілер қазба жұмыстары жүргізілген қамалдың қалдықтары бойымен серуендеуге болады.
Today the fort's site is operated by English Heritage as Birdoswald Roman Fort. The visitor centre features displays and reconstructions of the fort, exhibits about life in Roman Britain, the site's history through the ages, and archaeological discoveries in the 19th and 20th centuries. Visitors can walk outside along the excavated remains of the fort.