Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Райтон – Англияның Тайн-энд-Уэр аймағындағы ауыл. Ол Гейтсхед метрополитендік округінің құрамында, тарихи тұрғыдан Дарем графтығының бір бөлігі. 2011 жылы Райтон, Крухилл және Стелла округінің халқы 8 146 адамды құрады. Бұл Ньюкасл-апон-Тайн қаласынан батысқа қарай 10 шақырым қашықтықта орналасқан.
Ryton is a village in Tyne and Wear, England. It is in the Metropolitan Borough of Gateshead, historically part of County Durham. In 2011, the population of the Ryton, Crookhill and Stella ward was 8,146. It is 6 mile (10 km) west of Newcastle upon Tyne.
Орналасқан жері
Райтон Кроукрук пен Блейдонның арасында, екеуі де Гейтсхед қалалық ауданында орналасқан. Жақын жердегі елді мекендерге Старгейт, Клара Вейл, Гринсайд, Стелла және Хеджфилд жатады. Старгейт Райтонның шетінде, Блейдонға қарай орналасқан. Онда балалар саябағы, балық дүкені, карьер және бау-бақшалар бар. Іргелес Крухилл қаласында бастауыш мектеп және жалпы мақсаттағы дүкен бар, оны пошта бөлімі ретінде де пайдалануға болады. Райтон Гейтсхедтің жасыл белдеуінің ішінде орналасқан, ол негізінен Гейтсхед қаласының батысы мен оңтүстік-батысында, себебі шығыстағы Оңтүстік Тайнесайд аймағы көбінесе қалалық жерлерді қамтиды.
Ryton lies midway between Crawcrook and Blaydon, both in the Metropolitan Borough of Gateshead. Nearby settlements include Stargate, Clara Vale, Greenside, Stella and Hedgefield. Stargate is on the outskirts of Ryton, towards Blaydon. It has a children's park, a fish shop, a quarry and allotments. In the neighbouring town of Crookhill there is a primary school and a general store, which can also be used as a post office. Ryton is located within Gateshead's Green Belt which mainly contains areas west and southwest of Gateshead Town because the area of South Tyneside to the east is largely urbanised.
Тарих
Дәстүрлі түрде Райтон экономикасы ауыл шаруашылығы мен көмір өндіруге негізделген. Кейбіреулер бұл аймақта римдік дәуірде көмір қазу болғанын айтады, бірақ 1239 жылы Генрих III қабырғалар сыртында көмір өндіруге рұқсат бергенде ғана кен өндіру кеңінен дамыды. 1367 жылы Винлатоннан Лондонға көмір жіберілгені туралы жазбалар бар. Райтонның ауыл шаруашылығы аралас сипатта болды, мал шаруашылығы мен егін шаруашылығын қамтыды. Райтонның Шотландия шекарасының оңтүстігінде және Адриан қабырғасының жанында орналасқандығы оны шотландықтардың шабуылына ұшыратты, ал 1297 жылы Уильям Уоллес оны өртеп кеткені айтылады. 1346 жылы Шотландияның Давид II тағы бір шабуыл жасады, оның кезінде шіркеу тоналды. Көмір өнеркәсібімен қатар, Ритон бұрын Алстон Мурда кен орындары болған Ритон компаниясына тиесілі қорғасын балқытудың реверберациялық пештерін де қамтыды. 1704 жылы бұл кәсіпорын Лондон қорғасын компаниясына біріктірілді. 1800 жылы «Жұлдыз қақпасы» (Таунидің бас кеніші) ашылды, ал 1826 жылдың 30 мамырында көмір шаңы мен метан (отты газ) жарылысы салдарынан 20 ер адам мен 18 бала қаза тапты. Бұл оқиға «Жұлдыз қақпасы апаты» деп танылды. Райтонның Әулие Крест шіркеуінде естелік тақта орнатылған, ал кеніште де тағы бір естелік тас бар. «Жұлдыз қақпасы» кеніші 1840 жылы қайта ашылып, 1961 жылға дейін жабылмады. Райтон Гейтсхед пен Ньюкасл-апон-Тайн қалаларындағы өнеркәсіптік революцияның қалалық кеңеюінен қашуға тырысқан байлардың көшіп келу орнына айналды. Райтонның өркендеген өткенінің бір көрінісі Олд Ритон ауылындағы ірі сарайларда сақталған. Ауылдағы ең танымал сарай – The Grove, бұрын Ryton Grove деп аталған, 12 000 шаршы фут көлемдегі симметриялық Анн стиліндегі кірпіштен салынған ғимарат. Ол 1742 жылы Сурти отбасы үшін салынған деп есептеледі, ал кейін 1919 жылы кеңейтіліп, қайта жаңартылды. Бұл бастапқыда 350 акрлық иелік орталығы болды, ол Райтон ауылындағы көптеген үйлерді және Тайн өзенінің жағалауына дейін Райтон тоғайларының көп бөлігін, соның ішінде кейін теміржол төсемімен екіге бөлінген үлкен көлді қамтыды. 1964 жылы иеліктің үлкен бөлігі табиғат қорығына айналды, ал The Grove 7 акр жерде жеке меншікте қалды. ХХ ғасырдың екінші жартысында көмір өнеркәсібінің төмендеуінен кейін Райтон қалалық аудандасуға ұшырады және қазір Гейтсхедтің қалалық аймағы болып табылады.
Traditionally, Ryton's economy was built upon agriculture and coal mining. Some think that coal mining was taking place in the area as early as Roman times, however it was not until 1239 when Henry III granted that coal could be mined outside the walls that mining became extensive. There are records of coal being shipped from Winlaton to London as early as 1367. The agricultural industry in Ryton was mixed and included both pastoral farming and arable farming. Ryton's position south of the Scottish Borders and Hadrian's Wall made it a target for Scottish attacks in the area, and it is said to have been burned by William Wallace in 1297. A further attack by David II of Scotland was recorded in 1346, during which the church was plundered. As well as its coal industry, Ryton formerly contained the lead smelting reverberatory furnaces of the Ryton Company, whose mines were on Alston Moor. By 1704, this business had been amalgamated into the London Lead Company. In 1800 the Stargate Pit (Towneley Main Colliery) was opened and on 30 May 1826, a coal dust and methane (firedamp) explosion there killed 20 men and 18 boys. This became known as the "Stargate Pit Disaster". There is a memorial marker at Ryton's Holy Cross Church, and another memorial stone at the pit itself. The Stargate Pit was reopened in 1840 and not closed until 1961. Ryton soon became a place of migration for the wealthy, who wanted to escape the urban sprawl of the Industrial Revolution in Gateshead and Newcastle Upon Tyne. A reminder of Ryton's affluent past is found in some of the large mansions at Old Ryton Village, a place rich in rural qualities because of its proximity to Ryton Willows on the banks of the River Tyne. The most notable mansion in the village is The Grove, formerly known as Ryton Grove, a 12,000 sq ft brick building in the symmetrical Queen Anne style, believed to have been constructed for the Surtees family in 1742, and later substantially extended and remodelled in 1919. This was originally at the centre of a 350 acre estate that encompassed many houses within Ryton Village and much of Ryton Willows down to the banks of the river Tyne, including a large lake that was later divided in to two by a railway embankment. A large part of the estate became a nature reserve in 1964, with The Grove remaining in private ownership standing in 7 acres. After the decline of the coal industry during the second half of the twentieth century, Ryton became increasingly suburbanised and is now effectively a suburb of Gateshead.
Жергілікті саясат
Жергілікті басқаруда Райтон, Крухилл және Стелла округіне кіреді, ол қаланың батыс жағында орналасқан. Осы округті үш кеңесші қызмет көрсетеді, олардың барлығы Еңбек партиясынан. Гейтсхед қалалық кеңесі Еңбек партиясының бақылауында. Райтон Блейдон парламенттік округінің құрамында. Қазіргі депутат – Еңбек партиясының өкілі Лиз Твист.
In local government, Ryton is in the Ryton, Crookhill and Stella ward, which is in the outer west of the borough. The ward is served by three councillors, who represent Labour. Gateshead Council is Labour controlled. Ryton is located within the parliamentary constituency of Blaydon. Its current MP is Labour's Liz Twist.
География
Көршілес Кроукрук ауылы да көмір өндіруге байланысты ностальгия ошағы. Райтон мен Кроукрук арасында Эмма, Клара және Аддисон сияқты бірнеше ескі шахталардың қалдықтары әлі де кездеседі. Кроукрук пен Райтонның басты көшелерінен екі жүз метрлік шеңберде көркем табиғат жатыр. Осы табиғаттың ең әсерлі бөлігі – Олд-Райтон ауылынан асып өтетін Тайн өзенінің жағасында орналасқан Райтон Ивалы Жергілікті Табиғат Қорығы. Ол 43 гектар жайылым, көлдер, орман және жергілікті түрлерге тән сирек өсімдіктер мен жануарлар мекендейді. Осы себепті ол арнайы ғылыми маңызы бар жер ретінде тағайындалған. Табиғаттың басқа да аймақтарына жақын орналасқан Старгейт көлі және Аддисон мен Хеджфилд ормандары жатады. Александр Грэм Белл Аддисон орманнан алғашқы телефондық қоңырауларының бірін жасаған. Тайн аңғарының жоғары жағында, Кроукрук ауылынан өтіп, Нортумберленд шекарасына қарай Прудхо, Корбридж және Хексам сияқты ауылдық сауда қалалары орналасқан.
The neighbouring village of Crawcrook is a nexus of coal mining nostalgia also. Remnants of several old pits across Ryton and Crawcrook, including Emma, Clara and Addison can still be found. Within a couple of hundred metres of both Crawcrook and Ryton main street there is rich countryside. Perhaps the most impressive section of this countryside is Ryton Willows Local Nature Reserve located on the banks of the Tyne, just past Old Ryton Village. It consists of 43 hectares of grassland, ponds, woodland and locally rare species of flora and fauna. Because of this it has been designated as a site of special scientific interest. Other areas of countryside include nearby Stargate pond and Addison and Hedgefield Woods. Alexander Graham Bell made one of his pioneering telephone calls at Addison woods. Further up the Tyne Valley, past the village of Crawcrook and into the border of Northumberland, there are rural market towns such as Prudhoe, Corbridge and Hexham.
Ритон бүгінгі күні
Райтон – жергілікті инфрақұрылыммен жабдықталған, негізінен тұрғын үйлерден тұратын аудан. Райтонның орталық бөлігінде Cooperative супермаркеті, Sainsbury's Local дүкені, сондай-ақ The Lane Head микро-пабы, Coffee Johnny's, стоматолог және түрлі шаштараздық пен сұлулық салондары сияқты тәуелсіз бизнес пен дүкендер орналасқан. Мұнда қоғамдық кітапхана да бар. Солтүстік-Шығыс Жыртқыш Құстар Орталығы Райтон қаласында орналасқан, онда 45-тен астам жыртқыш құс бар. Райтонда бірнеше мейрамхана мен пабтар бар, олардың екеуі Райтонның басты көшесінен тыс, Райтонның Ескі Аулында орналасқан – қауымдық Ye Olde Cross және Half Moon Inn мейрамханасы. Жақын орналасқан Кроукрук ауылында дәрігерлік кабинет, екі ветеринарлық клиника, аяқ саусағын емдейтін дәрігер, тағы бір стоматолог, үш паб және бір мейрамхана қызмет көрсетеді. Райтонда ерлер клубы аптасына екі күн жұмыс істейді, онда жергілікті ерлер жиналып, білім алмасып, өнерлерін бөліседі. Райтонның кең Эдвардтық паркі бар, онда балаларға арналған ойын алаңдары мен боулинг алаңы орналасқан. Қала орталығынан тыс жерде екі гольф алаңы бар: Райтондағы Tyneside гольф клубы және жақын жердегі Клара Вейлдегі Райтон гольф клубы. Екеуі де Тайн өзенінің жағасындағы тыныш жерлерде орналасқан. Райтонда үш мектеп бар: Райтон Нәрестелер Мектебі, Райтон Кіші Мектебі және Торп Академиясы, олардың барлығы ауылдағы бір ғимаратта орналасқан. Жақын орналасқан Кроукрук тағы екі бастауыш мектеп ұсынады. Крухилл Бастауыш Мектебі де жақын жерде. Спорт жергілікті қоғамда маңызды рөл атқарады. Гольф алаңдары мен Эдвард паркінен басқа, Райтонда Райтон және Кроукрук Альбион футбол клубы (Краукруктағы Кингсли паркінде ойнайды), жақын маңдағы Бармурдағы Райтон регби клубы және Чарльз Торптың қарама-қарсысында орналасқан крикет клубы бар. Райтон жақсы қоғамдық көлікпен қамтамасыз етілген, автобус қатынасы тұрақты түрде жүзеді. Мысалы, R3/R4 бағытымен Старгейт арқылы Винлатон, Блейдон және Роулендс Гиллге, сондай-ақ батысқа қарай Кроукрук, Прудхо және Хексемге, ал шығысқа қарай MetroCentre, Гейтсхед және Ньюкаслға автобустар қатынайды.
Ryton is a relatively residential area with a variety of local amenities. In the more central part of Ryton these include a Cooperative supermarket, a Sainsbury's Local store and a selection of independent businesses and shops such as The Lane Head micro pub, Coffee Johnny's, a dentist and various hair and beauty salons. There is a community library. North East Falconry is based in Ryton with over 45 birds of prey. Ryton has several restaurants and public houses, two of which are located away from Ryton Main Street, in Ryton Old Village, the community owned Ye Olde Cross and the Half Moon Inn and restaurant. The nearby village of Crawcrook offers more services, including a doctor's surgery, two veterinary surgeries, a chiropodist, another dentist, three pubs and a restaurant. Ryton has a Mens Shed open two days a week, where local men like to meet and learn and share their skills. Ryton has an extensive Edwardian park which includes children's playing equipment and a bowling green. Away from the town centre there are two golf courses, Tyneside golf club at Ryton and Ryton golf club in nearby Clara Vale. Both are situated in tranquil areas near the banks of the Tyne. Ryton is home to three schools, Ryton Infants School, Ryton Junior School and Thorp Academy, all of which occupy the same site in the village. Nearby Crawcrook offers two more primary schools. Crookhill Primary is nearby. Sport plays a role in the local community. Apart from the golf courses and the Edwardian park, Ryton has a football club, Ryton & Crawcrook Albion F. C., who play at Kingsley Park in Crawcrook, a rugby union team, Ryton Rugby Football Club at nearby Barmoor, and a cricket club, situated opposite Charles Thorp. Ryton benefits from good public transport with regular bus services. A good example of this is the R3/R4 to Winlaton, Blaydon and Rowlands Gill via Stargate, and there are services to Crawcrook, Prudhoe and Hexham to the west and the MetroCentre, Gateshead and Newcastle to the east.
Райтонның басқа ерекшеліктері
Джон Уэсли де, Чарльз Уэсли де Ритонның ауылдық жасыл алаңында уағыз айтты, ол бай тарихымен және діни-әлеуметтік маңызымен ерекшеленеді. Ұқсас ауылдардағы көптеген жасыл алаңдар сияқты, мұнда жыл сайын жонглерлер, бишілер мен жергілікті саудагерлер қатысатын жәрмеңке өткізілді. Ескі шынақ XII ғасырға дейін сақталып келген. XX ғасырдың екінші жартысында шынақ қалпына келтірілді. Чарльз Торп 1815 жылы «Ақ үй» деп аталатын ескі ауылдағы ғимаратта үнемдеу банкін құрды, ол бүгінге дейін сол жерде тұр. Бұл Англиядағы өз түріндегі алғашқы банк болған деп саналады. Ақпан және наурыз айларында жыл сайын өткізілетін Ритон музыка фестивалі 79 жылдан бері ауылда ұйымдастырылып келеді. Онда хор өнері мен пантомима сияқты түрлі музыка мен драмалық қойылымдар ұсынылады. Жергілікті жалпы білім беретін мектепте өткізілетін Ритон жазғы фестивалінде көбінесе тікелей музыка, спорт және қолөнер бұйымдары сатылатын стендтер болады. Әр жылдың Рождествоға дейінгі сейсенбісінде ауыл тұрғындары ауылдық жасыл алаңда жиналып, жергілікті мыс қорының сүйемелдеуімен дәстүрлі колядкаларды орындайды. Ритон Уиллоуста екі бомбадан қорғаныш алаңы бар, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған окоптар, плиткамен қапталған душ және дәретханалар сияқты басқа да нысандар әлі де көрініп тұр, бұл нысандар Лондоннан балаларды әкелген темір жолдың жанында орналасқан. Ауылдың төменгі жағына апаратын, ағаштардың арасында жасырылған топырақ жол, мүмкін, бақылау-өткізу пункті болған.
Both John Wesley and Charles Wesley preached at Ryton's village green, which has a rich history with religious and social significance. Like many greens in similar villages, it played host to an annual fair which included jugglers, dancers and local stalls. The old pinfold dates back to the twelfth century. During the second half of the twentieth century the pinfold was restored. Charles Thorp set up a savings bank in 1815 in a building within the old village known as the White House which still stands there today. It is thought to have been the first bank of its kind in England. The annual Ryton Music Festival, held over February and March, has been held in the village for more than 79 years. It offers a variety of music and drama including choral singing and mime. The Ryton Summer Festival, held at the local comprehensive school usually includes live music, sport and arts and crafts stalls. Each year on the Tuesday before Christmas Eve villagers gather on the village green to sing traditional carols accompanied by a local brass band. There are two air raid shelters in Ryton Willows, as well as other Second World War features such trenches and shower/toilet rooms with tiles, etc. still visible, next to a railway line that was apparently used to bring children up from London. A dirt road hidden under trees leading up to the bottom of the village may have been a checkpoint.