Паники, Филиппин – Таrlак провинциясының 1-сыныпты муниципалитеті. 103,003 халқы бар, Коразон Акиноның туған жері. «Жартылай» мағынасын беретін «pampaniki» сөзінен шыққан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Паники муниципалитеті, ресми түрде Паники муниципалитеті (таг. Paniqui; кап. Bayan ng Paniqui) – Филиппиннің Тарлак провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 103 003 адамды құрайды. Бұл Филиппиннің 11-ші президенті Корасон Акиноның туған жері.
Municipality in Tarlac, Philippines
Paniqui , officially the Municipality of Paniqui (; ; ), is a 1st class municipality in the province of Tarlac, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 103,003 people. It is the birthplace of the 11th President of the Philippines, Corazon Aquino.
Этимология
Паники – испаниялық термин, илокано тіліндегі "pampaniki" сөзінен туындаған, ол "жарқанат" дегенді білдіреді, себебі қалада жарқанаттарға толы үңгірлер бар.
Paniqui is a Hispanized term derived from the Ilocano word "pampaniki" which means "bat", since the town has caves that house bats.
Тарих
Паникидің пайда болуы 1712 жылға дейін барып жетеді, осы жылы Пангасинан провинциялық үкіметі христиан дінін тарату мақсатымен Баямангтың оңтүстігіне, Пангасинанға бір топ адамды жіберді. Пионерлік топты Дагупаннан Раймундо мен Мануэль Парагас есімді екі бауыр басқарды және олар "манганг марикит" (үйленбеген әйелдің манго ағашы) деп аталатын шағын елді мекенде жергілікті үкімет құрды. Қызығы, осы шағын елді мекенде илокано тайпасы "пампаники" деп атаған көптеген сүтқоректі жануарлар мекендеген, және осы сөзден Паники атауы шыққан. 1720 жылдың басында Карагай бастаған көтеріліс "манганг марикит" жергілікті үкіметін осы жерді тастап, қазіргі Побласионның батысында орналасқан "Акоколао" деген жазыққа көшуге мәжбүр етті. Бұл тарихи шағын елді мекенде 1750 жылы алғашқы филиппин мұсылман дінінің өкілі, Сұлтан Али Мудин крещениеден өтті. Паники сол кезде кең аумақты алып жатқан қала болды. Бұрын Паники құрамына кірген ауылдардың кейбіреулері: "Сан-Роке" (қазір Куяпо), "Баронг" (қазір Герона), "Сан-Хосе-де-Камилинг" (қазір Камилинг), "Бани" (қазір Рамос), "Сан-Рамон" (қазір Монкада) және Анао. 1750 мен 1896 жылдар аралығы испандықтардың зұлмы мен қанаушылығының ауыр жылдары болды, себебі халық арасынан пайда болған көтерілісшілер мен кейде қарақшылар конкистадорларға үнемі шабуыл жасады. Испан басқыншылары, аралдарға қылыш пен дінді әкелген олардың бұл шабуылдары холера мен шешек эпидемияларымен, сондай-ақ су тасқындары мен тайфундармен ушықтырылды. Алайда, бірлікке және еркіндікке деген адалдықпен біріккен Паники патриоттарының тобы 1896 жылдың 12 қаңтарында Катипунанның заңды бөлімін құрды, бұл бұрын испандықтарды мазалаған қарақшылардан мүлдем өзгеше болды. Бұл батыл ерлер Катипунан тарихында жазылмаған көптеген қаһармандық істер жасады, олардың ең танымалдарының бірі – Анаоға бара жатқан жолда испан сарбаздарына шабуыл жасап, көптеген оларды өлтіру. Осы оқиғалар Паникидегі испандық басқыншылықтың аяқталуына себеп болды. Америкалық басқыншылық кезінде испан конкистадорларының аристократиялық және құпиялы сипатынан американдықтардың қамқорлығымен демократиялық өмір салтына көшу орын алды.
The birth of Paniqui could be traced way back in 1712 when the provincial government of Pangasinan sent a group of men south of Bayambang, Pangasinan for the expansion of the Christian faith. The pioneering group was led by two brothers, Raymundo and Manuel Paragas of Dagupan and established the Local Government in a Sitio called "manggang marikit" (mango of an unmarried woman). Surprisingly, in this sitio, there is a great number of mammals called by Ilocanos "pampaniki" and it was from this term that the name Paniqui was derived. An uprising led by Caragay during the early part of 1720 forced the Local Government in "manggang marikit" to abandon the place and to evacuate for lowland called "Acocolao", a place west of the present Poblacion. It was a historical sitio where the first Filipino Moro, Sultan Ali Mudin, was baptized in 1750. Paniqui was a sprawling town that covered a wide area that time. Some of the barrios that formerly comprised Paniqui were "San Roque", now Cuyapo; "Barong", now Gerona; "San Jose De Camiling", now Camiling; "Bani", now Ramos; "San Ramon", now Moncada; and Anao. The period between 1750 and 1896 were painful years of Spanish tyranny and oppression because the insurrectos and sometimes bandits, who are conveniently sprouted among the people, made sporadic attacks upon the conquistadores. These attacks on the Spaniards, who came on the islands bringing the sword and the cross, were marred by cholera and smallpox epidemics punctuated by floods and typhoons. However, a group of Paniqui patriots, welded together by a common belief of oneness, unselfish devotion for freedom and who were spurred by ruthless Spanish tyranny, organized a legitimate segment of the Katipunan on January 12, 1896, which is a far cry from the bandits that used to harass the Spaniards. These dauntless men made daring exploits, unrecorded in the history of the Katipunan, the most prominent of which was the ambuscade of Spanish soldiers along the road going to Anao and killing a great number of them. These incidents made a prelude to the end of the Spanish occupation in Paniqui. The advent of American occupation saw a happy transition from the almost aristocratic and enigmatic characteristic of Spanish conquistadores to the democratic way of life under American tutelage.
География
Паникьи оңтүстіктегі Герона, солтүстіктегі Монкада, шығыста Анао және Рамос қалаларының арасында орналасқан, ал батысында Камилинг және Санта-Игнасия қалалары жатыр. Бұл қала бастапқыда Пангасинан провинциясының бір бөлігі болған. Ол 1571 жылы алғаш рет Пангасинанның бір бөлігі – Мангганг Марикит сайты ретінде, ал 1686 жылы Пампаники деп белгілі болды. Паникьи ел астанасы Маниладан және провинциялық астанасы Тарлак қаласынан бірдей қашықтықта орналасқан.
Paniqui is situated between the towns of Gerona in the south, Moncada in the north, Anao and Ramos in the east while Camiling and Santa Ignacia are to its west. The town was originally part of the province of Pangasinan. It is first known as Manggang Marikit, a sitio of Pangasinan, in 1571 and as Pampaniki in 1686. Paniqui is from the nation's capital Manila and is from the provincial capital, Tarlac City.
Демография
2020 жылғы Филиппин халық санағында Паникьи, Тарлақтың халқы 103 003 адамды құрады, халық тығыздығы болды.
In the 2020 Philippine census, the population of Paniqui, Tarlac, was 103,003 people with a density of .
Тіл
Негізінен ілокано тілі сөйленіп тұрады, бірақ тагалог, капампанган және пангасинан тілдері де жиі қолданылады.
The language predominantly spoken is Ilocano, but Tagalog, Kapampangan and Pangasinan are also used frequently.