АҚШ-тың табиғи ескерткіштері бағдарламасы – геологиялық және биологиялық ерекшеліктері бар жерлерді сақтауға бағытталған ұлттық жоба. Табиғат мұрасын қорғау!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тағы табиғи аумақтар бағдарламасы.
Natural areas program in the U. S.
Ұлттық табиғи ескерткіштер (NNL) бағдарламасы Америка Құрама Штаттарының табиғи тарихының ерекше мысалдарының сақталуын мойындайды және ынталандырады. Бұл – мемлекеттік және жеке меншіктегі биологиялық және геологиялық ерекшеліктердің ең жақсы үлгілерін анықтап, мойындайтын жалғыз ұлттық табиғи аумақтар бағдарламасы. Бағдарлама 1962 жылдың 18 мамырында АҚШ Ішкі істер министрі Стюарт Удалл құрған. Бағдарламаның мақсаты – АҚШ-тың геологиялық және экологиялық тарихын көрсететін орындарды ерікті түрде сақтауға қолдау көрсету және ынталандыру. Сондай-ақ, ол елдің табиғи мұрасына халықтың құрметін арттыруға үміттендіреді. 2021 жылдың қаңтарына дейін 602 нысан Ұлттық табиғи ескерткіштер тізіліміне енгізілді. Тізілімге 48 штат, Америка Самоасы, Гуам, Пуэрто-Рико және АҚШ Виргин аралдарындағы ұлттық маңызы бар геологиялық және экологиялық ерекшеліктер кіреді. Ұлттық саябақтар қызметі NNL бағдарламасын басқарады және қажет болған жағдайда NNL иелері мен басқарушыларына осы маңызды орындарды сақтауға көмектеседі. Бағдарламаның мақсаты федералды үкімет тарапынан жерді сатып алу емес. Ұлттық табиғи ескерткіштер – әртүрлі жерді басқарушыларға тиесілі, ұлттық маңызы бар орындар, олардың осы федералды бағдарламаға қатысуы ерікті болып табылады. Ұлттық табиғи ескерткіштер бағдарламасының заңдық негізі 1935 жылғы 21 тамыздағы Тарихи орындар туралы заңнан (49 Stat. 666, 16 U.S.C. 641) туындайды; бағдарламаны федералдық ережелер реттейді. NNL бағдарламасында 1966 жылғы Ұлттық тарихи мұраны сақтау туралы заңның 106-бабында қарастырылған қорғау шаралары жоқ. Осылайша, Ұлттық табиғи ескерткіш мәртебесін беру – қазіргі уақытта орынның немесе ауданның маңызды табиғи құндылықтарын сақтау бойынша меншік иесімен жасалған келісімді білдіреді. Ұлттық табиғи ескерткіштерді басқару және сақтау – меншік иесінің толық жауапкершілігі. Тараптардың бірі екіншісін хабардар еткеннен кейін келісімді тоқтатуға құқылы.
The National Natural Landmarks (NNL) Program recognizes and encourages the conservation of outstanding examples of the natural history of the United States. It is the only national natural areas program that identifies and recognizes the best examples of biological and geological features in both public and private ownership. The program was established on May 18, 1962, by United States Secretary of the Interior Stewart Udall. The program aims to encourage and support voluntary preservation of sites that illustrate the geological and ecological history of the United States. It also hopes to strengthen the public's appreciation of the country's natural heritage. As of January 2021, 602 sites have been added to the National Registry of Natural Landmarks. The registry includes nationally significant geological and ecological features in 48 states, American Samoa, Guam, Puerto Rico, and the U. S. Virgin Islands. The National Park Service administers the NNL Program and if requested, assists NNL owners and managers with the conservation of these important sites. Land acquisition by the federal government is not a goal of this program. National Natural Landmarks are nationally significant sites owned by a variety of land stewards, and their participation in this federal program is voluntary. The legislative authority for the National Natural Landmarks Program stems from the Historic Sites Act of August 21, 1935 (49 Stat. 666, 16 U. S. C. 641); the program is governed by federal regulations. The NNL Program does not have the protection features of Section 106 of the National Historic Preservation Act of 1966. Thus, the designation of a National Natural Landmark presently constitutes only an agreement with the owner to preserve, as far as possible, the significant natural values of the site or area. Administration and preservation of National Natural Landmarks is solely the owner's responsibility. Either party may terminate the agreement after they notify the other.
Тағайындау
NNL белгілемесі Ішкі істер министрімен әлеуетті нысанды терең ғылыми зерттеуден өткен соң жасалады. Барлық жаңа белгілемелерге меншік иесінің келісімі қажет. Іріктеу процесі қатаң: NNL мәртебесіне үміткер болу үшін, нысан табиғи аймақтың ерекше биологиялық немесе геологиялық ерекшеліктерінің ең жақсы мысалының бірі болуы керек. NNL бағдарламасы құрылғаннан бері, нысанды NNL мәртебесіне бекіту үшін көп қадамды процесс қолданылып келеді. 1970 жылдан бері келесі қадамдар осы процесті құрайды. Табиғи аймақтың ең перспективалы нысандарын анықтау үшін табиғи аймақтардың инвентаризациясы жүргізіледі. Жер иелеріне нысан NNL мәртебесіне қарастырылып жатқаны туралы хабарланғаннан кейін, инвентаризацияны жүргізген ғалымдардан басқа ғалымдар нысанды егжей-тегжейлі бағалайды. Бағалау есебі басқа сарапшылармен қаралып, оның дұрыстығы қамтамасыз етіледі. Есеп Ұлттық парктің қызметкерлерімен де қарастырылады. Нысан Ішкі істер министрінің Ұлттық парктің кеңесші кеңесімен қаралып, нысанның NNL ретінде жарамдылығы анықталады. Қорытындылар Ішкі істер министріне жіберіледі, ол мақұлдайды немесе қабылдамайды. Жер иелері үшінші рет хабардар етіліп, нысанның NNL деп белгіленгені туралы мәлімдеме жасалады. NNL белгілемесіне үміткер нысандар – құрлықтағы және су экожүйелері; геологиялық ерекшеліктер, жарылымдар және жер бедері, белсенді геологиялық процестерді немесе жер тарихының бөліктерін көрсететін жер бедері; сондай-ақ биологиялық эволюцияның қазбалық дәлелдері. Әрбір негізгі табиғи тарих "тақырыбы" әртүрлі кіші тақырыптарға бөлінеді. Мысалы, 1972 жылы "Көлдер мен тоғандар" тақырыбы бойынша ұсынылған кіші тақырыптар: үлкен терең көлдер, үлкен жасыл көлдер, күрделі пішіндес көлдер, кратерлік көлдер, қазандық көлдер мен ойыстар, иілген көлдер, құмды көлдер, шпагн батпақты көлдер, жылу суларымен толығатын көлдер, тундра көлдері мен тоғандары, батпақты жерлер мен саздақ аймақтар, шұңқыр көлдер, ерекше өнімді көлдер және жоғары өнімділік пен айқындығы жоғары көлдер.
The NNL designation is made by the Secretary of the Interior after an in depth scientific study of a potential site. All new designations must have owner concurrence. The selection process is rigorous: to be considered for NNL status, a site must be one of the best examples of a natural region's characteristic biotic or geologic features. Since the establishment of the NNL program, a multi step process has been used to designate a site for NNL status. Since 1970, the following steps have constituted the process. A natural area inventory of a natural region is completed to identify the most promising sites. After landowners are notified that the site is being considered for NNL status, a detailed onsite evaluation is conducted by scientists other than those who conducted the inventory. The evaluation report is peer reviewed by other experts to assure its soundness. The report is reviewed further by National Park Service staff. The site is reviewed by the Secretary of the Interior's National Park Advisory Board to determine that the site qualifies as an NNL. The findings are provided to the Secretary of the Interior who approves or declines. Landowners are notified a third time informing them that the site has been designated an NNL. Prospective sites for NNL designation are terrestrial and aquatic ecosystems; geological features, exposures, and landforms that record active geological processes or portions of earth history; and fossil evidence of biological evolution. Each major natural history "theme" can be further subdivided into various sub themes. For example, sub themes suggested in 1972 for the overall theme "Lakes and ponds" included large deep lakes, large shallow lakes, lakes of complex shape, crater lakes, kettle lake and potholes, oxbow lakes, dune lakes, sphagnum bog lakes, lakes fed by thermal streams, tundra lakes and ponds, swamps and marshy areas, sinkhole lakes, unusually productive lakes, and lakes of high productivity and high clarity.
Меншік
NNL бағдарламасы белгіленген мүліктердің мемлекеттік мекемелерге тиесілі болуын талап етпейді. Иелік етудің немесе басқарудың барлық түрлеріне жататын жерлер – федералдық, мемлекеттік, жергілікті, қалалық және жеке меншік – белгіленген. NNL-ға иелік ететін федералдық жерлерге Ұлттық саябақтар қызметі, АҚШ Орман шаруашылығы қызметі, Жерді басқару бюросы, Мелиорация бюросы, Балық және жабайы табиғат қызметі, Әуе күштері, Теңіз жаяу әскерлері корпусы, Армия инженерлік корпусы, Әскери-теңіз күштері және басқа да мекемелер кіреді. Кейбір NNL жергілікті американдықтар немесе тайпалар иеленетін жерлерге тағайындалған. Сондай-ақ, орман, саябақ, аң ауру аймағы, демалыс орны және қорық сияқты түрлі типтері мен басқару түрлері бар мемлекеттік жерлерге NNL тағайындалды. Жеке меншік жерлерге университеттер, мұражайлар, ғылыми қоғамдар, табиғатты қорғау ұйымдары, жер қоры, коммерциялық мүдделер және жеке тұлғалар жатады. NNL-дың шамамен 52% мемлекеттік мекемелер басқарады, 30%-дан астамы толығымен жеке меншікте, ал қалған 18%-ы мемлекеттік мекемелер мен жеке меншік иелерінің бірлескен иелігінде немесе басқаруында болады.
The NNL program does not require designated properties to be owned by public entities. Lands under almost all forms of ownership or administration have been designated—federal, state, local, municipal, and private. Federal lands with NNLs include those administered by the National Park Service, U. S. Forest Service, Bureau of Land Management, Bureau of Reclamation, Fish and Wildlife Service, Air Force, Marine Corps, Army Corps of Engineers, Navy, and others. Some NNL has been designated on lands held by Native Americans or tribes. NNLs also have been designated on state lands that cover a variety of types and management, such as forest, park, game refuge, recreation area, and preserve. Private lands with NNLs include those owned by universities, museums, scientific societies, conservation organizations, land trusts, commercial interests, and private individuals. Approximately 52% of NNLs are administered by public agencies, more than 30% are entirely privately owned, and the remaining 18% are owned or administered by a mixture of public agencies and private owners.
Қол жеткізу
NNL бағдарламасына қатысу үшін қоғамдық қолжетімділік талаптары жоқ. NNL тізілімінде ұлттық маңызы бар көптеген нысандар бар, олардың кейбіреулері қоғамдық саяхаттауға ашық, ал кейбіреулері – жоқ. Көптеген NNL федералдық және мемлекеттік жерлерде орналасқандықтан, оларды аралауға рұқсат алудың қажеті жоқ. Кейбір жеке меншік нысандарға жұртшылыққа кіруге болады немесе жай ғана нысанды басқарушының рұқсаты қажет. Алайда, кейбір жеке меншік иелері ешқандай келушіні қаламайды және тіпті заңсыз кіргендерді сотқа береді. Мұндай көзқарасқа әр түрлі себептер себеп: мүлікке келтірілген зиян немесе жауапкершілік, осал немесе қауіпті ресурстар, жеке өмірге құштарлық немесе жариялылықтан қашу.
Participation in the NNL Program carries no requirements regarding public access. The NNL registry includes many sites of national significance that are open for public tours, but others are not. Since many NNLs are located on federal and state property, permission to visit is often unnecessary. Some private properties may be open to public visitation or just require permission from the site manager. On the other hand, some NNL private landowners desire no visitors whatsoever and might even prosecute trespassers. The reasons for this viewpoint vary: potential property damage or liability, fragile or dangerous resources, and desire for solitude or no publicity.
Мүліктік жағдайы
NNL белгілеуі – мүлік иесі мен федералды үкімет арасындағы келісім. NNL белгілеуі мүліктің меншік құқығын өзгерте алмайды және мүлікке ешқандай шектеулер салмайды. NNL статусы меншік иесінің ауысуымен бірге берілмейді. NNL бағдарламасына қатысу – жер иесінің өз еркімен NNL мүлігінің белгіленген кездегі жай-күйін сақтап қалуға берген міндеттемесі. Егер "маңызды" орта мекендемесі немесе ландшафтының жойылмауы жоспарланса, жер иесінің NNL бағдарламасына қатысуы адалсыздық болып есептеледі және мағынасыз болады. Федералдық белгілеу әрекеті белгіленгенге дейін күшінде болмаған жаңа жер пайдалану шектеулерін енгізбейді. Мемлекеттік немесе жергілікті билік өз еркімен NNL-ға қатысты ережелерді немесе аймақтық жоспарлауды бастауы мүмкін. Дегенмен, 2005 жылға дейін мұндай жағдайдың ешбір мысалы анықталған жоқ. Кейбір штаттар жоспарлаушылардан NNL-дің орналасқан жерін анықтауды талап етеді.
NNL designation is an agreement between the property owner and the federal government. NNL designation does not change ownership of the property nor induce any encumbrances on the property. NNL status does not transfer with changes in ownership. Participation in the NNL Program involves a voluntary commitment on the part of the landowner(s) to retain the integrity of their NNL property as it was when designated. If "major" habitat or landscape destruction is planned, participation in the NNL Program by a landowner would be disingenuous and meaningless. The federal action of designation imposes no new land use restrictions that were not in effect before the designation. It is conceivable that state or local governments of their own volition could initiate regulations or zoning that might apply to an NNL. However, as of 2005 no examples of such a situation have been identified. Some states require planners to ascertain the location of NNLs.