Кіріспе
Неміс евгенисі және биологы Альфред Плоц (22 тамыз 1860 – 20 наурыз 1940) – неміс дәрігері, биологы, әлеуметтік дарвинистік көзқарасты қолданушы және евгенистік ілімді дамытушы. Ол евгениканың бір түрі – «нәсілдік гигиена» (Rassenhygiene) терминін енгізгенімен және Германияда осы ұғымды таратумен белгілі.
Alfred Ploetz (22 August 1860 – 20 March 1940) was a German physician, biologist, Social Darwinist, and eugenicist known for coining the term racial hygiene (Rassenhygiene), a form of eugenics, and for promoting the concept in Germany.
Ерте өмір
Плоетц Германияның Суинемюнде қаласында (қазіргі Польшаның Свинуйсте) дүниеге келген. Ол Бреслауда (қазіргі Вроцлав) өсіп, мектепке барды. Ол атақты жазушы Герхард Хауптманның ағасы Карл Хауптманмен дос болды. 1879 жылы ол құпия нәсілдік жастар қоғамын құрды. Герхард Хауптманның "Күн шығу алдында" ("Vor Sonnenaufgang") атты драмасы, 1889 жылдың 20 қазанында Берлинде алғаш рет қойылғанда, журналист Лоттың басты кейіпкері Плоетцтің өзі болды. Мектепті бітіргеннен кейін Плоетц алдымен Бреслауда саяси экономиканы оқыды, онда ол "Азат ғылыми бірлестік" ("Freie Wissenschaftliche Vereinigung") ұйымына қосылды. Оның достарының арасында ағасы, бұрынғы мектеп досы Фердинанд Симон (кейіннен Август Бебельдің күйеу баласы), Карл және Герхард Хауптман ағайындылары, Генрих Лакс және Чарльз Протей Штейнметц болды. Бұл топ Эрнст Геккель мен Чарльз Дарвиннің еңбектерін ынтамен оқыды. Карл Хауптман Геккельдің шәкірті болды, ал Герхард Хауптман мен Плоетц Геккельдің бірнеше лекциясына қатысты. Топ кеңейіп, Тынық мұхитының бірінде колония құру жоспарын жасады және өзін "Тынық мұхиты қауымдастығы" деп атады. Олар "достық, социалистік және, мүмкін, пангермандық негіздегі қоғамдастық" құруды жоспарлады. Отто фон Бисмарктің антисоциалистік заңдарының (1878–1890) нәтижесінде социалистік көзқарастарды ұстанатын адамдар қудалауға ұшырағандықтан, Плоетц 1883 жылы Цюрихке қашып кетті, онда ол Джулиус Платтермен (1844–1923) саяси экономиканы оқуын жалғастырды. Әдебиеттерінде Плоетц Цюрихті таңдауының себебі Бреслаудағы оқу кезінде социалистік теориялар туралы тек кездейсоқ айтылғанын мәлімдеді. АҚШ-та жарты жыл тұрғаннан кейін Плоетц Цюрихке оралып, медицинаны оқуға кірісті. 1886 жылы ол студенттік әріптесі Агнес Блюмге ғашық болды, бірақ сонымен қатар Паулин Рудинмен де қарым-қатынаста болды; олар екеуі 1887 жылдың басында үйленуге келісті. Плоетц сондай-ақ гипнозды зерттеген американдық Мэри Шервудпен де кездесті.
Мансап
1890 жылы Плоц медицина ғылымдарының докторы болып, бұрынғы сүйіктісі Паулинаға үйленді, бірақ олардың балалары болмады. Блюм, алайда, Плоцпен өмір бойы жақын дос болып қалып, екеуі де нәсілдік тазалық және евгениканың пайдасы туралы ұқсас көзқарастарды ұстады. Плоц әйелімен АҚШ-та төрт жыл тұрды және 1898 жылы ажырасты. Кейіннен Плоц Анита Норденхольцке үйленді, олардың үш баласы болды: Ульрих (Ули деп аталды), Корделия (Деда деп аталды) және Вильфрид (Фридль деп аталды, 1912–2013). Плоц 1895 жылы "Рассалық гигиена негіздері" (Grundlinien einer Rassenhygiene) еңбегінде алғаш рет нәсілдік гигиена теориясын ұсынды. 1904 жылы Плоц Фриц Ленцті бас редактор етіп тағайындап, "Расса және қоғамдық биология архиві" мерзімді журналын құрды, ол әлемде евгеникалық тақырыптарға арналған тұңғыш журнал болды және құрамында 31 мүше болды. 1907 жылы бұл қоғам "Халықаралық нәсілдік гигиена қоғамы" болып қайта құрылды.
Нацистік Германия
1930 жылы Мюнхен университетінің құрметті докторы атағын алды және 1933 жылы билікке сайланған нацистік партияның қолдаушысы болды. Сол жылдың сәуір айында Плоц Гитлердің нәсілдік гигиенаны бұрынғы маргиналдық жағдайдан негізгі ағымға көшіретініне сенгенін жазды. 1933 жылы Рейх ішкі істер министрі Вильгельм Фрик "халық және нәсіл саясаты жөніндегі сарапшылар кеңесін" құрды, оған Плоц, Фриц Ленц, Эрнст Рудин және Ханс Ф. К. Гюнтер кірді. Сарапшылар кеңесінің міндеті нацистерге нәсілдік және евгеникалық мәселелерге қатысты заңнаманы жүзеге асыру және күшіне енгізу бойынша кеңес беру болды. 1936 жылы Гитлер Плоцты профессорлық лауазымға тағайындады. 1937 жылы, 77 жасында, ол нацистік партияға қосылды.
Өлім және мұра
1940 жылы 79 жасында қайтыс болды және Бавариядағы Аммерзее көлінің жанындағы Хершингтегі үйінде жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін Отмар Фрайхерр фон Вершуер оның "ұлттық-социалистік қозғалысқа деген ішкі симпатиясы мен ынтасын" жоғары бағалады. Эрнст Рудин, сондай-ақ, екі жыл бұрын Плоцті "өзінің еңбегімен нацистік идеологиямызды қалыптастыруға үлкен үлес қосып, көмектескен" адам деп мақтаған еді.
Теориялар
Плоц өзінің "Біздің нәсілдің артықшылығы және әлсіздерді қорғау" (1895) атты кітабында "растық гигиена" (Rassenhygiene) терминін енгізді; ол евгеникалық идеялар қолданылатын қоғамды сипаттады. Басылымда нәсіл туралы әлеуметтік дарвинистік түсінік бекітіліп, "герман халқының эволюциялық үстемдігі" туралы генетикалық детерминистік идеялар нығайтылды. Ол азаматтардың некеге тұру және рұқсат етілген балалар санын шешудегі моральдық және интеллектуалдық қабілеттерін зерттеуді қарастырды. Бұл "жарамсыз" деп танылғандардың көбейіп-өсуіне тыйым салуды қамтиды. Мүгедек балалар туғаннан кейін өлтірілетін болса, барлық жасөспірімдер бойжеткен шақта үйленуге және бала тууға рұқсат етілетінін анықтау үшін тексерілетін еді. Қоғам тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету үшін қатаң реттеледі, ал сәтсіздікке ұшырағандар аштықтан қырылатын еді. Плоц бұл идеяны қорқынышты деп санады және тек "жарамды" адамдарды көбейтуге шақырудың адамгершілікке жатпайтын баламасын ұсынды, бірақ ол оны әлсіз ұсыныс деп атады. Еуропа мен Америкадағы көптеген евгенистер сияқты, Плоц скандинавтық нәсілдің басымдығына сенді. Оның жазбалары нацистік идеологияға зор ықпал етті. Оның еврей мәселесіне қатысты пікірі өмірі бойы өзгерді, бірақ 1933 жылы билікке келген кезде оның көзқарасы мен нацистік партияның доктринасы үндесті. Алғашқы жазбаларында Плоц еврейлерді еуропалықтардан кейінгі ең жоғары мәдени нәсіл деп санады. Ол арийлер мен еврейлер арасындағы "растық ерекшеліктерде" ешқандай маңызды айырмашылықты анықтамады және еврейлердің зиялық қабілеттері мен адам мәдениетін дамытудағы рөлі оларды "растық араласу процесіне" қажет ететінін, бұл адамзатты жетілдіретінін дәлелдеді: "Иса, Спиноза, Маркс сияқты тұлғаларды ескере отырып, еврейлердің жоғары қабілеттері мен адамзат прогресіндегі олардың ерекше рөлі кез келген ойланбастан мойындалуы керек. Міне, осы антисемитизмнің бәрі ғылыми білім мен гуманистік демократияның нұрымен бірте-бірте жойылатын сәтсіздік". Ол бұл көзқарасын қайта қарастырды. Ол еврейлердің ерекшелігі олардың зиялық ерекшеліктері арқылы арийлерге жекешілдік пен әскери және ұлтқа деген сүйіспеншіліктің жоқтығын сіңіру арқылы кері әсер ететінін атап өтті. Плоц арий нәсілінің әлемдік үстемдігін жақтады.
The high aptitude of the Jews and their outstanding role in the progress of mankind considering men like Jesus, Spinoza, Marx has to be kindly acknowledged without hesitation All this Antisemitism is a flop which will vanish slowly in the light of scientific knowledge and a humane democracy". He revised that view. He stressed that the distinctiveness of Jews indicated that their mental characteristics would adversely affect Aryans by introducing individualism and lack of love for the military and the nation. Ploetz favoured the global dominance of the Aryan race.