Кіріспе
Неміс-американдық социолог және психоаналитик (1900–1980), теннисші Эрих Селигманн Фромм (/f//r//ɒ//m/; 23 наурыз, 1900 – 18 наурыз, 1980) – неміс-американдық әлеуметтік психолог, психоаналитик, социолог, гуманистік философ және демократиялық социалист. Ол нацистік режимнен қашып, Америка Құрама Штаттарына көшіп келген неміс-иудейі еді. Ол Нью-Йорктегі Уильям Алансон Уайт психиатрия, психоанализ және психология институтының негізін қалаушылардың бірі болды және Франкфурт мектебінің сындық теориясымен байланысты. Әкесінің әкесінің құрметіне оған Селигман Пинхас Фромм есімі берілді, бірақ Франкфурттағы тіркеу кеңсесі оны Эрих Пинхас Фромм деп емес, Эрих Селигманн Фромм деп тіркеді. Сондай-ақ, оның ата-анасы поштаны "Эрих С. Фроммға" жолдаған. 1918 жылы Франкфурт-на-Майне университетінде екі семестр заңгерлік білімін оқыды. 1919 жылдың жазғы семестрінде Фромм Гейдельберг университетінде оқыды, онда Альфред Вебер (социолог Макс Вебердің інісі), психиатр-философ Карл Ясперс және Генрих Рикертпен социологияны зерттей бастады. Фромм 1922 жылы "Иудей құқығы туралы" диссертациясын қорғап, Гейдельбергте әлеуметтанудан докторлық дәрежесін алды. Сол кезде Фромм діни сионист раввин Нехемия Антон Нобельдің ықпалымен сионизм қозғалысына белсенді қатысты. Ол еврей студенттік бірлестіктері мен басқа да сионисттік ұйымдардың мүшесі болды. Бірақ ол бұрынғыдай сионизмге адал болмай, оның "әмбебап мессианизм және гуманизм" идеалдарына қайшы келетінін айтты. 1920-ші жылдардың ортасында ол Фрида Райхманның Гейдельбергтегі психоаналитикалық санаториінде психоаналитик болуға оқыды. Олар 1926 жылы үйленді, бірақ көп ұзамай ажырасып, 1942 жылы ресми түрде ажырасты. 1927 жылы жеке практикалық қызметін бастады. 1930 жылы Франкфурт әлеуметтік зерттеулер институтына қабылданды және психоаналитикалық білімін аяқтады. Германияда нацистер билікке келгеннен кейін Фромм алдымен Женеваға, ал 1934 жылы Нью-Йорктегі Колумбия университетіне көшіп барды. Карен Хорни және Гарри Стак Салливанмен бірге Фромм психоаналитикалық ойдың неофрейдистік мектебіне жатады. Хорни мен Фромм бір-бірінің ой-пікіріне айтарлықтай әсер етті, Хорни Фромм үшін психоанализдің кейбір аспектілерін, ал Фромм Хорни үшін социологияны түсіндірді. Олардың қарым-қатынасы 1930 жылдардың аяғында аяқталды. Колумбия университетінен кеткеннен кейін Фромм 1943 жылы Вашингтон психиатрия мектебінің Нью-Йорк бөлімшесін құруға көмектесті, ал 1946 жылы Уильям Алансон Уайт психиатрия, психоанализ және психология институтын құрды. 1941-1949 жылдары Бенингтон колледжінде оқытушы болып жұмыс істеді, ал 1941-1959 жылдары Нью-Йорктегі Әлеуметтік зерттеулер жөніндегі жаңа мектепте сабақ берді. 1949 жылы Мексикаға көшіп келгеннен кейін Мексиканың Ұлттық автономды университетінде (UNAM) профессор болып жұмыс істеді және сол жердегі медициналық мектепте психоаналитикалық бөлім құрды. Сонымен қатар, ол 1957 жылдан 1961 жылға дейін Мичиган мемлекеттік университетінде психология профессоры, ал 1962 жылдан кейін Нью-Йорк университетінің өнер және ғылымдар аспирантурасында психологиядан қосымша профессор болып жұмыс істеді. 1965 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін UNAM-да және 1974 жылға дейін Мексика психоанализ қоғамында (SMP) сабақ берді. 1974 жылы Мехикодан Швейцарияның Мюральто қаласына көшіп, 1980 жылы өзінің үйінде, сексен жасқа толуына бес күн қалғанда қайтыс болды. Өмірі бойы жеке практикалық қызметін жүргізіп, бірнеше кітаптар жариялады. Фромм атеист болған, ол еврей діни рәсімдерін орындауды тоқтатып, бір кездері қолдаған сионизмді қабылдамады. Ол "адамзатты бөлуге, діни не саяси мәселелерге араласпауға" ұмтылған, он жылдар өткен соң осылай түсіндірді (Wershba, 12 б.), сол кезде ол бекем атеист болды.
the tennis player
Erich Seligmann Fromm (/f//r//ɒ//m/; ; March 23, 1900 – March 18, 1980) was a German American social psychologist, psychoanalyst, sociologist, humanistic philosopher, and democratic socialist. He was a German Jew who fled the Nazi regime and settled in the United States. He was one of the founders of The William Alanson White Institute of Psychiatry, Psychoanalysis and Psychology in New York City and was associated with the Frankfurt School of critical theory. Refn|For a second name he was given that of his grandfather on his father's side—Seligmann Pinchas Fromm, although the registry office in Frankfurt does not record him as Erich Pinchas Fromm, but as Erich Seligmann Fromm. Also his parents addressed his mail to "Erich S. Fromm". He started his academic studies in 1918 at the University of Frankfurt am Main with two semesters of jurisprudence. During the summer semester of 1919, Fromm studied at the University of Heidelberg, where he began studying sociology under Alfred Weber (brother of sociologist Max Weber), psychiatrist philosopher Karl Jaspers, and Heinrich Rickert. Fromm received his PhD in sociology from Heidelberg in 1922 with a dissertation "On Jewish Law". Fromm at the time became strongly involved in Zionism, under the influence of the religious Zionist rabbi Nehemia Anton Nobel. He was very active in Jewish Studentenverbindungen and other Zionist organisations. But he soon turned away from Zionism, saying that it conflicted with his ideal of a "universalist Messianism and Humanism". During the mid 1920s, he trained to become a psychoanalyst through Frieda Reichmann's psychoanalytic sanatorium in Heidelberg. They married in 1926, but separated shortly after and divorced in 1942. He began his own clinical practice in 1927. In 1930 he joined the Frankfurt Institute for Social Research and completed his psychoanalytical training. After the Nazi takeover of power in Germany, Fromm moved first to Geneva and then, in 1934, to Columbia University in New York. Together with Karen Horney and Harry Stack Sullivan, Fromm belongs to a Neo Freudian school of psychoanalytical thought. Horney and Fromm each had a marked influence on the other's thought, with Horney illuminating some aspects of psychoanalysis for Fromm and the latter elucidating sociology for Horney. Their relationship ended in the late 1930s. After leaving Columbia, Fromm helped form the New York branch of the Washington School of Psychiatry in 1943, and in 1946 co founded the William Alanson White Institute of Psychiatry, Psychoanalysis, and Psychology. He was on the faculty of Bennington College from 1941 to 1949, and taught courses at the New School for Social Research in New York from 1941 to 1959. When Fromm moved to Mexico City in 1949, he became a professor at the National Autonomous University of Mexico (UNAM) and established a psychoanalytic section at the medical school there. Meanwhile, he taught as a professor of psychology at Michigan State University from 1957 to 1961 and as an adjunct professor of psychology at the graduate division of Arts and Sciences at New York University after 1962. He taught at UNAM until his retirement, in 1965, and at the Mexican Society of Psychoanalysis (SMP) until 1974. In 1974 he moved from Mexico City to Muralto, Switzerland, and died at his home in 1980, five days before his eightieth birthday. All the while, Fromm maintained his own clinical practice and published a series of books. Fromm was reportedly an atheistRefn|About the same time he stopped observing Jewish religious rituals and rejected a cause he had once embraced, Zionism. He "just didn't want to participate in any division of the human race, whether religious or political," he explained decades later (Wershba, p. 12), by which time he was a confirmed atheist.
Бес негізгі бағыт
Өзінің "Адам өзі үшін" атты кітабында Фромм "мінез бағдары" туралы айтқан. Ол өзінің мінез теориясын Фрейдтің теориясынан екі түрлі жолмен әлемге қатынасу арқылы ерекшелендіреді. Фрейд мінезді либидо ұйымдастыру тұрғысынан талдаған, ал Фромм өмір сүру процесінде біз әлеммен байланыстымыз дейді: 1) нәрселерді иелену және сіңіру – "Ассимиляция", және 2) адамдарға реакция жасау – "Әлеуметтену". Фромм бұл екі жолдың әлеммен қарым-қатынас жасау инстинкті емес, жеке адамның өмірінің ерекше жағдайларына жауап беруі екенін мәлімдеді; сондай-ақ, адамдар ешқашан толығымен бір типті бағдарға ие болмайды деп сенді. Осы екі жол өмірлік жағдайларға қатысты негізгі мінез бағдарларына әкеледі. Фромм өнімсіз мінез бағдарының төрт түрін атады: қабылдаушы, пайдаланушы, жинақтаушы және сатушы, ал бір оң бағдарды – өнімді деп атады. Қабылдаушы және пайдаланушы бағдарлар негізінен адамның басқа адамдармен қарым-қатынасын көрсетеді және мінездің әлеуметтену қасиеттері болып табылады. Жинақтаушы бағдар – материалдық заттарды/құндылықтарды иелену және сіңіру сипаты. Сатушы бағдар қазіргі замандағы адамның жағдайына жауап ретінде туындайды. Базардың қазіргі қажеттіліктері құндылықты анықтайды. Бұл – салыстырмалы этика. Ал өнімді бағдар – объективті этика. Адамзаттың өмірлік күресіне қарамастан, әрбір адамда сүйіспеншілікке, ақылға және өнімді еңбекке қабілеттілік бар. Фромм былай деп жазады: "Адамның өмір сүру парадоксы – адам бір мезгілде жақындық пен тәуелсіздікке ұмтылуы керек; басқалармен біртүтас болу үшін және сонымен бірге өзінің бірегейлігі мен ерекшелігін сақтау үшін. Осы парадоксқа және адамның моральдық проблемаларына жауап – өнімділік".
Фроммнің басқа да елеулі психологтарға әсері
Фроммның төрт өнімсіз бағдары 1953 және 1955 жылдар аралығында Чикаго университетінің кеңес беру орталығында Элиас Х. Портер, докторлық ғылымдарының кандидаты, және Карл Роджерс, докторлық ғылымдарының кандидаты бірлесіп жасаған «Адамдар арасындағы қарым-қатынас» психометриялық тестісі арқылы тексерілді. Фроммның төрт өнімсіз бағдары 1967 жылы Стюарт Аткинс, доктор Алан Катчер және доктор Элиас Портер жариялаған LIFO тестісінің, сондай-ақ 1971 жылы Элиас Х. Портер жариялаған «Күшті қолдану тізімі» тестісінің негізі болды. Фромм өзінің студенті Салли Л. Смитқа да әсер етті, ол Вашингтон және Балтимор қалаларындағы лабораториялық мектептердің негізін қалады.
Фрейдтің сын-пікірі
Фромм Зигмунд Фрейдтің өмірі мен шығармашылығын жан-жақты зерттеді. Фромм ерте және кейінгі Фрейд теориялары арасындағы қарама-қайшылықты анықтады: атап айтқанда, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Фрейд адамның құлшынысын қалау мен ұстау арасындағы тартыс ретінде сипаттаса, соғыс аяқталғаннан кейін адамның құлшынысын биологиялық жағынан әмбебап Өмір және Өлім (Эрос пен Танатос) инстинкттері арасындағы күрес ретінде бейнелеуге көшті. Фромм Фрейдті және оның ізбасарларын екі теория арасындағы қайшылықты мойындамағаны үшін сынға алды. Фромм сондай-ақ Фрейдтің екіұшты ойлауын сынады. Фроммның пікірінше, Фрейдтің адам санасын екі полюстің арасындағы күрес ретінде бейнелеуі тар және шектеулі болды. Фромм Фрейдті 20 ғасырдың басындағы Венаның патриархалдық ортасынан тыс ойлай алмайтын адам деп айыптады. Дегенмен, осы сын-пікірлерге қарамастан, Фромм Фрейдке және оның жетістіктеріне зор құрмет көрсетті. Фромм Фрейдті Альберт Эйнштейн мен Карл Маркспен қатар "қазіргі заманның архитекторларының" бірі деп есептеді, бірақ Марксті Фрейдтен әлдеқайда маңыздырақ тарихшы және терең ойшыл деп санайтынын баса айтты.
Саяси идеялар мен іс-әрекеттер
Фроммның ең танымал еңбегі – «Еркіндіктен қашу», ол адамның, санадағы шын арманы саналған еркіндікке қол жеткізгеннен кейін, билік пен бақылау көзін іздеуге бейімделуін зерттейді. Фроммның қазіргі саяси құрылым мен капиталистік жүйеге жасаған сындық талдауы оны ортағасырлық феодализмде жаңа түсініктер іздеуге жетеледі. «Еркіндіктен қашу» еңбегінде ол ортағасырлық қоғам мүшелеріне тән жеке еркіндіктің шектеулігін, қатаң құрылымды және міндеттемелерді бағалы деп санады: Ортағасырлық қоғамды қазіргі қоғамнан ерекшелендіретін нәрсе – жеке еркіндіктің болмауы. Бірақ адам қазіргі түсінік бойынша еркін емес еді, сонымен қатар жалғыз және оқшауланған да емес еді. Адам туған сәттен бастап әлеуметтік ортада өзіне тән, өзгермейтін және күмәнді болмайтын орынға ие болды, осылайша адам құрылымдалған тұтасқа бекітілді, ал өмірдің мәні күмәндікке орын қалдырмады. Бәсекелестік салыстырмалы түрде аз болды. Адам белгілі бір экономикалық жағдайда дүниеге келіп, дәстүрге сәйкес өмір сүруге кепілдік алды, сондай-ақ әлеуметтік иерархиядағы жоғары тұрғандарға экономикалық міндеттемелерді жүктеді. Фроммның әлеуметтік және саяси философиясының шыңы – 1955 жылы жарық көрген «Саналы қоғам» кітабы, ол гуманистік және демократиялық социализмді қолдады. Фромм негізінен Карл Маркстің ерте еңбектеріне сүйене отырып, кеңестік марксизмде жоқ, бірақ либертариандық социалистер мен либералдық теоретиктердің жазбаларында жиі кездесетін еркіндік идеясын қайта жандандыруға тырысты. Фроммның социализмінің түрі батыс капитализмін де, кеңестік коммунизмді де қабылдамады, оларды адамгершіліксіз деп санайтын және қазіргі заманғы әмбебап құбылыс – бөтенуге әкелетін факторлар деп есептеді. Ол Маркстің ерте еңбектері мен оның гуманистік ойларын АҚШ және Батыс Еуропа жұртшылығына тарату арқылы социалистік гуманизмнің негізін қалаушылардың бірі болды. 1960 жылдардың басында Фромм марксистік ой-пікірлерге арналған екі кітап жариялады («Маркстің адам туралы түсінігі» және «Иллюзиялардың тізбегінен тыс: Маркс және Фрейдпен кездесуім»). 1965 жылы Марксистік гуманистердің Батыс пен Шығыс арасындағы ынтымақтастықты ынталандыру мақсатымен Фромм «Социалистік гуманизм: халықаралық симпозиум» атты мақалалар сериясын жариялады. 1966 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жылдың гуманисі» деп таныды. Бір кездері Фромм АҚШ саясатына да белсенді қатысты. Ол 1950 жылдардың ортасында Америка Социалистік партиясына қосылып, оларға АҚШ саяси ойларындағы маккартистік тенденцияларға баламалы көзқарас ұсынуға көмектесуге тырысты. Бұл баламалы көзқарас 1961 жылы жарық көрген «Адам жеңе ала ма? Сыртқы саясаттың фактілері мен қиялы» атты еңбегінде жақсы көрініс тапты. Алайда, SANE-нің негізін қалаушы ретінде Фроммның ең күшті саяси қызметі – халықаралық бейбітшілік қозғалысында болды, ол ядролық қарулану жарысына және АҚШ-тың Вьетнам соғысына қатысуына қарсы күресті. Сенатор Юджин Маккартидің Демократиялық партияның президенттік тізіміне ұсынылғанына жеңілгеннен кейін Фромм америкалық саяси аренадан біршама шегінді, бірақ 1974 жылы АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар жөніндегі комитеті өткізген тыңдауда «Детент саясаты туралы ескертулер» атты мақала жазды. Фромм 1979 жылы Нелли Закс сыйлығымен марапатталды.
What characterizes medieval in contrast to modern society is its lack of individual freedom But altogether a person was not free in the modern sense, neither was he alone and isolated. In having a distinct, unchangeable, and unquestionable place in the social world from the moment of birth, man was rooted in a structuralized whole, and thus life had a meaning which left no place, and no need for doubt There was comparatively little competition. One was born into a certain economic position which guaranteed a livelihood determined by tradition, just as it carried economic obligations to those higher in the social hierarchy. The culmination of Fromm's social and political philosophy was his book The Sane Society, published in 1955, which argued in favor of a humanistic and democratic socialism. Building primarily upon the early works of Karl Marx, Fromm sought to re emphasise the ideal of freedom, missing from most Soviet Marxism and more frequently found in the writings of libertarian socialists and liberal theoreticians. Fromm's brand of socialism rejected both Western capitalism and Soviet communism, which he saw as dehumanizing, and which resulted in the virtually universal modern phenomenon of alienation. He became one of the founders of socialist humanism, promoting the early writings of Marx and his humanist messages to the US and Western European public. In the early 1960s, Fromm published two books dealing with Marxist thought (Marx's Concept of Man and Beyond the Chains of Illusion: My Encounter with Marx and Freud). In 1965, working to stimulate the Western and Eastern cooperation between Marxist humanists, Fromm published a series of articles entitled Socialist Humanism: An International Symposium. In 1966, the American Humanist Association named him Humanist of the Year. For a period, Fromm was also active in U. S. politics. He joined the Socialist Party of America in the mid 1950s, and did his best to help them provide an alternative viewpoint to McCarthyist trends in some US political thought. This alternative viewpoint was best expressed in his 1961 paper May Man Prevail? An Inquiry into the Facts and Fictions of Foreign Policy. However, as a co founder of SANE, Fromm's strongest political activism was in the international peace movement, fighting against the nuclear arms race and U. S. involvement in the Vietnam War. After supporting Senator Eugene McCarthy's losing bid for the Democratic presidential nomination, Fromm more or less retreated from the American political scene, although he did write a paper in 1974 entitled Remarks on the Policy of Détente for a hearing held by the U. S. Senate Committee on Foreign Relations. Fromm was awarded the Nelly Sachs Prize in 1979.
Сын
Эрос және өркениет кітабында Герберт Маркузе Фроммды сынап бағалайды: Бастапқыда ол радикалды теоретик болған, бірақ кейін конформизмге ұшырады. Маркузе сондай-ақ Фроммның, оның жақын әріптестері Салливан мен Карен Хорнидің Фрейдтің либидо теориясы және басқа да радикалды идеяларын жойғанын, осылайша психоанализді тек қана статус-квоны қабылдайтын идеалистік этика жиынтығына дейін кемсіткенін атап өтеді. Фроммның "Саналы қоғам" және "Адамның құрылымын бұзу туралы зерттеу" еңбектерінде Фрейдтің санасыздың маңыздылығын тануы үшін лайықты құрмет көрсетілгендігі, бірақ сонымен қатар ол өзін инстинкт пен әлеуметтік бақылаудың пассивті нәтижесі ретінде, шектеулі ерік-жігермен немесе өзгергіштікпен бейнелеген өз ұғымдарын бекітуге бейім екендігі айтылады. Фромм Маркузе сияқты кейінгі ғалымдар бұл ұғымдарды догма ретінде қабылдады, ал әлеуметтік психологияға көбірек динамикалық теориялық және эмпирикалық көзқарас қажет екенін мәлімдейді. Фроммның қоғамдық зиялы ретіндегі солшыл саяси белсенділігіне қатысты Ноам Чомский: "Маған Фроммның ұстанымдары ұнады, бірақ оның жұмысы тым беткей болды деп ойлаймын" деді.
Неміс тіліндегі алғашқы еңбектері
"Дас юдише леуст" (яһуди заңдары). "Диаспоралық еврейлердің әлеуметтануына үлесі". 1922 жылғы диссертация. Аналитикалық әлеуметтік психологияның әдістемесі мен міндеттері туралы. "Социалдық зерттеулер журналы" (Zeitschrift für Sozialforschung), 1 том, 1932, 28–54 беттер. Психоаналитикалық мінездеме және оның әлеуметтік психология үшін маңызы. "Социалдық зерттеулер журналы" (Zeitschrift für Sozialforschung), 1 том, 1932, 253–277 беттер. Әлеуметтік-психологиялық бөлім. "Ауторитет және отбасы туралы зерттеулер" кітабында. Әлеуметтік зерттеулер институтының ғылыми еңбектері. Alcan, Париж, 1936, 77–135 беттер. Екінші бөлім: Зерттеулер (Эрих Фромм және т.б.). "Ауторитет және отбасы туралы зерттеулер" кітабында. Әлеуметтік зерттеулер институтының ғылыми еңбектері. Alcan, Париж, 1936, 229–469 беттер. "Die Furcht vor der Freiheit", 1941 (ағылшын тілінде "Бостандыққа деген қорқыныш"). Психоанализ және этика, 1946 жыл. Психоанализ және дін, 1949 жыл. (Двайт Терри лекциялары, 1949/1950 жылдар)