Кіріспе

Мұхаммедтің (624 жылы қайтыс болған) басты қарсыласы Уқба ибн Әби Муайт (عقبة بن أبي معيط) (624 жылы қайтыс болған) – Исламның негізгі қарсыластарының бірі. Ол Құрайш тайпасының басшысы және Құрайш тайпасының Бану Абду Шамс руының мүшесі болған.

Отбасылық тегі

Ол – Әби Муаит ұлы Уқба, Әби Амру ұлы Умайя ибн Абд Шамс ұлы Абд Шамс, Абд Манаф ұлы Құсай, Килаб ұлы Мурра, Кабыл ұлы Луай, Ғалиб ұлы Фихр, Мәлік ұлы Әл-Надр, Қинана ұлы Хузайма, Мүдрика ұлы Ілияс, Мүдар ұлы Низар, Маад ибн Аднан ұлы Аднан. Уқба – Әбу Муайт ибн Әбу Амр ибн Умайя ибн Абд Шамс және Бану Әмірден шыққан Шайма бинт Абд әл-Уззаның ұлы. Әбу Муайттың анасы – Бану Әмірден Қабша бинт Абд әл Манат. Уқбаның әпкесі Сафия бинт Әби Амр Әбу Суфянға үйленді.

Отбасылық неке

Ол Бану Абд Шамс руының мүшесі, Аффан ибн Әбу әл-Ас әйелі Арва бинт Курейзге үйленді, осылайша Уқба болашақ халифа Осман, Абдалла және Аминаның әкесі болды. Уқба мен Арваның алты баласы болды: Уәлид, Умара, Халид, Умм Күлтум, Умм Хаким және Хинд.

Мұхаммедке қарсылық білдірудегі Уқбаның рөлі

Уқба Мұхаммедтің көршілерінің бірі болған. Бірақ ол Мұхаммедті (с.ғ.с.) бір Құдайға ғибадат етуді уағыздағанда сөзбен және дене күшімен шабуылдады. Ол Меккеде Мұхаммед (с.ғ.с.) уағыз айтқанда оны үнемі қорлап отырды. Бір күні Мұхаммед (с.ғ.с.) Қағба ауласында намаз оқып тұрғанда, Уқба басқа Құрайш басшыларының ұсынысымен сойылған түйенің қалдықтарын (ішек-қарын, қан, нәжіс және т.б.) әкеліп, намазда сәжде етіп тұрған Мұхаммедтің арқасына салды. Олар осыдан қатты күліп, бір-біріне құлап түсті. Салмағынан ол сол күйде қалды, бас көтере алмады, оның қызы келгенше сәждеде жатты және оны алып тастады. Тағы бір кезде Уқба досы Убай ибн Халафтың қосынуымен Мұхаммедтің бетіне түкірді. Сонда Мұхаммедке Уқба мен Убай туралы Құран аяты ашылды. Уқба Мұхаммедтің екінші ұлы Абдулланың қайтысы туралы хабарды естіп қуанған Мұхаммедтің жауы болды. Убай ибн Халаф ибн Сафван Уқбаның жақын досы еді. Убайдың Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) сөзін тыңдап отырғанын білгенде, ол Уқбаға: «Сен Мұхаммедтің (с.ғ.с.) сөзін тыңдап отырғаныңды естідім бе? Егер осыны қайта жасасаң немесе оның бетіне түкірмесең, енді сені көрмеймін және сөйлеспеймін» деп ант берді. Уқба осылай істеді, сонда Алла олар екеуі туралы былай деді: «Күнәкар қолдарын шағып: «Әттең, мен елшімен бірге жол таңдағанда ғой!» – дейтін күн» (Сура 25: 27).

Өлім

Көптеген сенімді дереккөздерге, мысалы, Сахих Бухаридегі бірнеше риуаяттарға және Ибн Садтың "Табақат әл-Кубра" атты өмірбаяндық жинағына сәйкес, Уқба Бадр шайқасында қаза тапты және мәйіті шұңқырға қойылған Құрайш көшбасшыларының бірі болды. Мұсылман ғалымы Сафиур Рахман әл-Мүбаракпури мәлімдегендей, Бадр шайқасынан кейін Надр ибн Харит және Уқба ибн Әбу Муайт есімді екі тұтқынды Әли (р.а.) бас кесті. Мүбаракпури бұл бас кесу оқиғасы Абу Даудтың Сунанының 2686 нөмірінде және "Анвал Ма'буд" кітабының 3/12 бетінде де келтірілгенін айтады.